به گزارش سلامت نیوز به نقل از ساعت سلامت، برنامه پزشکی خانواده که از سال ۱۳۸۴ در زمان وزارت دکتر پزشکیان کلید خورد. با گذشت ۲۰ سال هنوز در اول راه است. وزارت بهداشت در دولت چهاردهم تلاش هایی برای احیای این برنامه قدیمی و تکلیف قانونی آغاز کرده اما بی انضباطی، سرگردانی مردم، هزینههای تحمل ناپذیر در این آشفته بازار ادامه دارد.
برنامه پزشکی خانواده از اواخر دولت هفتم در سال ۱۳۸۴ زمانی که مسعود پزشکیان وزیر بهداشت بود بر اساس قانون برنامه توسعه چهارم کلید خورد.، برنامهای که در برنامه توسعه بعدی نیز به عنوان تکلیف قانونی به وزارت بهداشت ابلاغ شد. در آن زمان اعلام شد که با صدور دفترچههای بیمه روستایی این برنامه ملی برای ۲۰ میلیون نفر در روستاها و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر اجرایی شده. اعدادی که در دولتهای بعد تا امروز بارها تکرار شده است و حتی در دو استان فارس و مازندران نیز به عنوان پایلوت استانی اجرا شد اما هنوز با گذشت بیش از ۲۰ سال با اشکالات و محدودیت های فراوان در جا می زند.
در ۲۰ سال گذشته دولتهای مختلفی بر سر کار آمدند. برخی از وزرای بهداشت این دولتها اولویت اصلی خود را اجرای برنامه ملی پزشکی خانواده اعلام کردند، حتی برخی خود را وزیر پزشک خانواده معرفی کردند اما به دلایل مختلف این برنامه همچنان با کندی و ابهام همراه است و پیشرفت محسوسی ندارد.
پزشک خانواده چیست؟
بر اساس تعاریف برنامه پزشکی خانواده قرار بود، برای هر گروه جمعیتی تعریف شده یک تیم سلامت به سرپرستی یک نفر پزشک خانواده آموزش دیده معرفی شود و همه خدمات بهداشتی، درمانی، آموزش سلامت، ویزیت دوره ای و ارجاع به پزشک متخصص از کانال این گروه انجام شود، تا هم بار بیماری ها کاهش یابد و هم هزینه های درمانی مردم، دولت و بیمه ها کاهش یابد و هم خدمات غیر ضروری سلامت کاهش یابد.
مدلی که در برخی کشورها مانند انگلستان با اجرای طرح ملی سلامت موفق بوده است. در ایران نیز بازه زمانی تکمیل این برنامه تا اجرای کامل در پایتخت ۱۵ سال تخمین زده می شد اما اکنون با گذشت ۲۰ سال هنوز در اول راه است.
وزارت بهداشت دولت چهاردهم با وقفه طولانی اخیرا اعلام کرده که برنامه پزشکی خانواده از تیرماه در ۲۰ دانشگاه علوم پزشکی و در فاز دوم از اول مرداد در ۲۰ دانشگاه دیگر و در فاز سوم در ۱۹ دانشگاه باقیمانده از اول شهریورماه اجرایی خواهد شد تا بر اساس اعلام وزارت بهداشت «برنامه ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع به تدریج در سراسر کشور گسترش و توسعه یابد.»
اما این اقدام دیر هنگام نیز با ابهامات زیادی رو به روست هنوز منابع مالی اجرای این برنامه در سطح کشور به درستی اعلام و تامین نشده است، تیم های پزشک خانواده در سطح یک، دو و سه در روستاها، شهرهای کوچک و بزرگ تعریف و مستقر نشدهاند. پزشکان خانواده آموزش دیده در کشور نداریم و از همه مهمتر مردم هنوز با این برنامه، نحوه اجرای آن و تفاوت های آن با نظم سابق نظام سلامت آشنا نیستند.
هنوز اطلاع رسانی برای همراهی و جلوگیری از مقاومت مردم و گروهی از پزشکان مخالف این برنامه از جمله برخی گروه های متخصص و بخش خصوصی فکری نشده است. موانعی که مانند گذشته پاشنه آشیل موفقیت این برنامه خواهد بود. در آینده در گزارش، مصاحبه و یادداشت های بعدی ساعت سلامت درباره این برنامه مهم نظام سلامت از جنبه های مختلف بیشتر صحبت می کنیم.
افشین شاعری
روزنامهنگار و کارشناس حوزه سلامت
نظر شما