به گزارش سلامت نیوز به نقل از مدیکال اکسپرس محققان دانشگاه کالیفرنیا سن‌دیگو موفق شدند برای نخستین بار از ربات‌های انسان‌نمای کنترل از راه دور برای انجام دو عمل جراحی زنده در قالب یک کارآزمایی پیش‌بالینی استفاده کنند. نتایج این پژوهش در شماره ۸ ژوئیه مجله معتبر Nature منتشر شده است.

در این مطالعه، یک عمل جراحی برداشتن کیسه صفرا با همکاری یک ربات انسان‌نما و یک جراح به عنوان دستیار انجام شد. در عمل دوم نیز دو ربات انسان‌نما به صورت هماهنگ و در قالب یک تیم ربات-ربات، جراحی را با موفقیت به پایان رساندند. هر دو عمل روی پستانداران بزرگ غیرنخستی انجام شد و محققان این آزمایش را گامی مهم در مسیر ورود ربات‌های انسان‌نما به اتاق عمل می‌دانند.

به گفته پژوهشگران، این ربات‌ها در آینده می‌توانند ابتدا به عنوان دستیار جراح فعالیت کنند و سپس با هدایت جراحان از راه دور، بخشی از جراحی یا حتی کل عمل را انجام دهند.

«مایکل ییپ»، استاد مهندسی برق و کامپیوتر دانشگاه کالیفرنیا سن‌دیگو و از نویسندگان ارشد این پژوهش، می‌گوید: کمبود جراح در بسیاری از نقاط جهان باعث افزایش زمان انتظار بیماران و کاهش دسترسی به خدمات درمانی شده است. به گفته او، ربات‌های انسان‌نمای از راه دور می‌توانند دسترسی به جراحی‌های تخصصی را در مناطق محروم و کم‌برخوردار افزایش دهند.

برخلاف سامانه‌های جراحی رباتیک متداول که تنها برای انجام وظایف مشخص طراحی شده‌اند، ربات‌های انسان‌نما انعطاف‌پذیرتر هستند و می‌توانند طیف متنوعی از وظایف پزشکی و غیرپزشکی را انجام دهند. این ویژگی، استفاده از آنها را در محیط‌هایی مانند مناطق روستایی، عملیات امداد و نجات، میدان‌های نبرد و حتی مأموریت‌های فضایی امکان‌پذیر می‌کند.

ربات‌های مورد استفاده در این مطالعه که Surgie نام دارند، حدود ۱.۵ متر قد و تنها ۲۷ کیلوگرم وزن دارند. این ربات‌ها در مقایسه با سامانه‌های جراحی رباتیک رایج که بیش از ۸۰۰ کیلوگرم وزن دارند و به فضای وسیع و تیم تخصصی برای راه‌اندازی نیازمندند، بسیار سبک‌تر، ارزان‌تر و قابل حمل‌تر هستند.

پژوهشگران می‌گویند اگرچه برای استفاده از ابزارهای جراحی استاندارد، تغییراتی در این ربات‌ها ایجاد شد، اما عملکرد آنها در اتاق عمل فراتر از انتظار بود و به‌خوبی با فضای جراحی سازگار شدند.

با این حال، این فناوری هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد. در طول جراحی، ربات‌ها چندین بار نیاز به تنظیم مجدد داشتند و همین موضوع باعث طولانی‌تر شدن زمان عمل شد. همچنین کاهش تأخیر میان فرمان جراح و حرکت ربات یکی از چالش‌های اصلی برای انجام جراحی از فواصل بسیار دور است.

محققان معتقدند در آینده این ربات‌ها تنها نقش جراح را بر عهده نخواهند داشت، بلکه می‌توانند به‌عنوان دستیار هوشمند نیز فعالیت کنند؛ از آوردن ابزار جراحی و کمک به تیم درمان گرفته تا ضدعفونی و آماده‌سازی اتاق عمل پس از پایان جراحی.

به گفته پژوهشگران، هدف نهایی توسعه اتاق‌های عملی است که در آن انسان و ربات در کنار یکدیگر به‌عنوان یک تیم واحد فعالیت کنند و خدمات درمانی را حتی در مناطقی که با کمبود نیروی متخصص روبه‌رو هستند، در دسترس بیماران قرار دهند.