به گزارش سلامت نیوز به نقل از Cell Metabolism، رژیمهای غذایی مختلفی میتوانند به کاهش وزن در افراد دارای اضافهوزن یا چاقی کمک کنند. اما کاهش وزن تنها مزیت احتمالی یک رژیم غذایی نیست؛ برخی الگوهای غذایی میتوانند بر شاخصهای مهم سلامت، از جمله قند خون، چربی خون و سلامت کبد نیز تأثیر بگذارند.
با این حال، هنوز مشخص نیست رژیمهای محبوبی مانند کتوژنیک، مدیترانهای و کمچرب، در بهبود مشکلات متابولیک ناشی از چاقی، از جمله کبد چرب و پیشدیابت، چه تفاوتی با یکدیگر دارند.
پژوهشگران دانشگاه واشنگتن در سنتلوئیس در مطالعهای جدید که در نشریه Cell Metabolism منتشر شده، تلاش کردند به این پرسش پاسخ دهند که آیا نوع مواد مغذی اصلی در رژیم غذایی میتواند بر فواید متابولیک کاهش وزن اثر بگذارد یا نه.
سه رژیم، یک هدف
در این کارآزمایی بالینی، ۴۲ فرد مبتلا به چاقی، پیشدیابت و چربی اضافی کبد شرکت کردند. افراد بهطور تصادفی در سه گروه قرار گرفتند:
- رژیم کتوژنیک بسیار کمکربوهیدرات
- رژیم مدیترانهای
- رژیم بسیار کمچرب و عمدتاً گیاهی
غذاها و میانوعدههای روزانه همه شرکتکنندگان توسط پژوهشگران تأمین میشد و هر گروه متناسب با رژیم اختصاصیافته خود غذا دریافت میکرد.
شرکتکنندگان بهطور متوسط حدود پنج ماه رژیم خود را ادامه دادند تا به هدف کاهش ۱۰ درصدی وزن اولیه بدن برسند.
از نظر کاهش وزن، هر سه رژیم موفق بودند و همه شرکتکنندگان به این هدف رسیدند.
کتو؛ برتری چشمگیر در سلامت کبد
تفاوت اصلی زمانی آشکار شد که پژوهشگران شاخصهای متابولیک و سلامت کبد را بررسی کردند.
به گفته مکس پیترسن، پژوهشگر اصلی مطالعه، چندین شاخص سلامت کبد در گروه کتوژنیک بیش از دو گروه دیگر بهبود پیدا کرد؛ از جمله چربی کبد، حساسیت کبد به انسولین، تولید چربی در کبد و تولید گلوکز توسط کبد.
حساسیت کبد به انسولین در هر سه گروه افزایش یافت، اما میزان این افزایش در افراد پیرو رژیم کتوژنیک حدود دو تا سه برابر بیشتر بود.
همچنین میزان چربی کبد در گروه کتو حدود ۶۷ درصد کاهش یافت؛ در حالی که این کاهش در دو گروه مدیترانهای و کمچرب حدود ۴۵ درصد بود.
تأثیر بر پیشدیابت
یکی از جالبترین یافتهها به پیشدیابت مربوط میشد.
در پایان مطالعه، حدود نیمی از افراد گروه کتوژنیک دیگر معیارهای پیشدیابت را نداشتند و وارد مرحله بهبودی شدند.
این رقم در گروه مدیترانهای ۲۹ درصد و در گروه کمچرب تنها ۷ درصد بود.
پژوهشگران انتظار داشتند کاهش وزن، حساسیت به انسولین را افزایش داده و چربی کبد را کاهش دهد؛ اما شدت بهبودهای مشاهدهشده در گروه کتوژنیک برای آنها نیز غیرمنتظره بود.
کتوژنیک؛ حتی با چربی بالا
این نتیجه از آن جهت قابل توجه است که حدود ۷۳ درصد کالری رژیم کتوژنیک از چربی تأمین میشد؛ در مقایسه با ۳۵ درصد در رژیم مدیترانهای و تنها ۱۵ درصد در رژیم کمچرب.
در مقابل، فقط حدود ۴ درصد کالری رژیم کتو از کربوهیدراتها تأمین میشد.
پژوهشگران معتقدند محدودیت شدید کربوهیدرات میتواند با کاهش سطح گلوکز و انسولین خون، تولید چربی جدید در کبد را کاهش دهد و همزمان به تجزیه چربی ذخیرهشده در کبد کمک کند.
نکته قابل توجه دیگر این بود که رژیم کتوژنیک، برخلاف نگرانیهای رایج درباره رژیمهای پرچرب، در این مطالعه باعث بدتر شدن مشخصات کلسترول خون نشد. حتی برخی عوامل خطر قلبیعروقی در این گروه روند بهبودی داشتند.
اما یک هشدار مهم
پژوهشگران تأکید میکنند که نباید این نتایج را به معنای اثبات قطعی برتری رژیم کتوژنیک برای همه افراد دانست.
این مطالعه تنها ۴۲ شرکتکننده داشت و به همین دلیل ممکن است برخی تفاوتهای میان رژیمها در نمونه کوچک مطالعه آشکار نشده باشد. برای تأیید نتایج، مطالعات بزرگتر و طولانیتر مورد نیاز است.
همچنین مشخص نیست رژیمهای کمکربوهیدراتِ کممحدودیتتر که فرد را وارد وضعیت کتوز نمیکنند، بتوانند همین مزایای متابولیک را ایجاد کنند یا خیر.
از سوی دیگر، رژیم کتوژنیک بسیار محدودکننده است. برای رسیدن به کتوز، مصرف کربوهیدرات باید بهشدت کاهش یابد؛ موضوعی که فقط به حذف نان و پاستا محدود نمیشود و میتواند بسیاری از غذاهای سالم مانند برخی سبزیجات نشاستهای، میوهها و حبوبات را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در مجموع، این مطالعه نشان میدهد که اگر میزان کاهش وزن مشابه باشد، نوع رژیم غذایی ممکن است در میزان بهبود سلامت متابولیک تفاوت ایجاد کند و رژیم کتوژنیک در این مطالعه، بهویژه در زمینه چربی کبد و پیشدیابت، نتایج قابل توجهی نشان داده است.
با این حال، برای تعیین اینکه آیا این برتری در جمعیتهای بزرگتر و در بلندمدت نیز حفظ میشود، به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
نظر شما