به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری،  خودکشی دیگر موضوعی نیست که با سکوت بتوان از آن پیشگیری کرد. سازمان جهانی بهداشت و متخصصان سلامت روان می‌گویند باید فرهنگ گفت‌وگوی درست درباره افکار خودکشی و کاهش انگ بیماری‌های روانی در جوامع تقویت شود و با  گسترش دسترسی آسان به خدمات تخصصی می‌توان جان افراد را نجات داد؛ مسیری که به‌گفته وزارت بهداشت در سال‌های اخیر با کاهش آمار همراه بوده است.

در آستانه ۱۹ شهریور، روز جهانی پیشگیری از خودکشی محمدرضا شالبافان، مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، سیدوحید شریعت، رئیس انجمن روانپزشکان ایران و حمید یعقوبی، رئیس جمعیت پیشگیری از خودکشی در پنل آموزشی «تاب‌آوری و خودمراقبتی در شرایط بحران با تمرکز بر پیشگیری از خودکشی» با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه جامعه به‌خودکشی و شکستن فرهنگ سکوت درباره سلامت روان نکات مهمی را مطرح کردند که در ادامه می‌خوانید.

روند کاهشی خودکشی و توسعه خدمات سلامت روان

شالبافان با اشاره به اقدامات انجام‌شده در زمینه پیشگیری از خودکشی گفت: در سال‌های اخیر تلاش‌های مختلفی برای پیشگیری از خودکشی انجام شده و روند کلی آمار نیز کاهشی بوده است. همزمان دسترسی به خدمات روانپزشکی، روانشناسی و مددکاری اجتماعی افزایش یافته است. به‌گفته او توسعه مراکز سراج (سلامت روانی و اجتماعی جامع) یکی از اقدامات وزارت بهداشت برای افزایش دسترسی مردم به خدمات سلامت روان بوده است. شالبافان تأکید کرد: خدمات تخصصی این مراکز به‌صورت رایگان ارائه می‌شود و افراد می‌توانند از طریق مراکز جامع سلامت محل زندگی خود برای دریافت خدمات اقدام کنند. در این مسیر، فرد ابتدا توسط پزشک مراقب سلامت و روانشناس ارزیابی می‌شود و درصورت نیاز به خدمات تخصصی‌تر، به مراکز مرتبط ارجاع خواهد شد.

۱۹۰؛ سامانه رایگان مشاوره روانشناختی

سامانه تلفنی 190با داخلی 9از میانه جنگ با حضور حدود ۷۰۰روانشناس از سراسر کشور فعال و با استقبال مردم مواجه شد. با توجه به ثبت یک تجربه موفق، خدمات آن در دوران پساجنگ هم ادامه پیدا کرد. مردم می‌توانند درصورت نیاز به مشاوره حوزه سلامت روان، از ساعت ۸ صبح تا ۱۲ شب با سامانه ۱۹۰ و داخلی ۹ تماس بگیرند و به کارشناسان این حوزه متصل شوند. این خدمات به‌صورت بی‌نام و رایگان ارائه می‌شود.

2حلقه مفقوده پیشگیری از خودکشی 

رئیس انجمن روانپزشکان ایران هم سواد سلامت روان و انگ بیماری‌های روانپزشکی را 2 مانع مهم در پیشگیری از خودکشی عنوان کرد. به‌گفته شریعت، نگاه منفی و انگ‌زدن به افرادی که برای دریافت خدمات روانپزشکی مراجعه می‌کنند، می‌تواند باعث شرم و در نتیجه تأخیر در دریافت کمک شود درحالی‌که بیماری‌های روانپزشکی موضوعی عجیب و غریب نیستند و همانطور که افراد برای مشکلات جسمی به پزشک مراجعه می‌کنند، درصورت نیاز باید بتوانند برای مشکلات روان نیز از متخصصان کمک بگیرند. شریعت به این نکته هم اشاره کرد که بسیاری از افراد درصورت اقدام به‌خودکشی بستری می‌شوند و پس از گذشت مدتی دیگر چنین افکاری ندارند. از همین رو، مداخله بموقع و ایجاد فرصت برای عبور فرد از بحران اهمیت زیادی دارد.

فرهنگ سکوت را بشکنیم

رئیس جمعیت پیشگیری از خودکشی هم با اشاره به شعار 3سال اخیر انجمن بین‌المللی پیشگیری از خودکشی گفت: این شعار«روایت درباره خودکشی را تغییر دهید و گفت‌وگو را آغاز کنید» است.

باید شرایطی ایجاد شود که مردم همان‌قدر که درباره یک درد جسمی مانند سردرد صحبت می‌کنند، بتوانند درباره «روان‌درد» نیز حرف بزنند. او معتقد است که پیشگیری از خودکشی تنها وظیفه روانپزشکان و روانشناسان نیست و مانند کمک‌های اولیه، مردم نیز می‌توانند با شناخت و مداخله بموقع در نجات یک فرد نقش داشته باشند.

یعقوبی به تکنیک «بیتا» هم اشاره و عنوان کرد: یعنی «بپرس، ترغیب کن و ارجاع بده». بر این اساس، اطرافیان باید بتوانند درباره حال فرد و افکار خودکشی با او گفت‌وگو کنند، او را برای دریافت کمک تخصصی ترغیب کنند و درصورت نیاز به مراکز و سامانه‌های ارائه‌دهنده خدمات ارجاع دهند.

   خودکشی قابل پیشگیری است 

تجربه جهانی پیشگیری از خودکشی نشان داده که نمی‌توان آمار این پدیده را صفر کرد اما قابل کنترل و پیشگیری است.

  زنان بیشتر اقدام می‌کنند مردان بیشتر جان می‌بازند

براساس اعلام وزارت بهداشت، به‌طور کلی زنان بیشتر اقدام به‌خودکشی می‌کنند
اما فوت مردان ناشی از اقدام به‌خودکشی بیشتر است.

   خودکشی تک‌عاملی نیست 

عوامل جغرافیایی، اقتصادی و اجتماعی متعددی در بروز خودکشی تأثیر دارد. کمترین و بیشترین خودکشی ایران در
۲ استان محروم کشور است، آمار کمتر در سیستان و بلوچستان و آمار بیشتر در ایلام. این مسئله تک‌عاملی نبودن خودکشی را نشان می‌دهد.