به گزارش سلامت نیوز به نقل از جهان صنعت چند سالی است که زندگی بسیاری از ما با صفحه نمایش گره خورده است؛ از همان لحظه‌ای که صبح چشم باز می‌کنیم و سراغ تلفن همراه می‌رویم تا ساعت‌هایی که پشت لپ‌تاپ، تلویزیون یا تبلت می‌گذرانیم. چشم‌ها اما در تمام این ساعات همراه ما هستند؛ بی‌وقفه نگاه می‌کنند، تمرکز می‌کنند و گاهی آنقدر تحت فشار قرار می‌گیرند که خستگی خود را با سوزش، خشکی، تاری دید یا سردرد نشان می‌دهند. در کنار سبک زندگی جدید، مشکلات بینایی نیز به یکی از مسائل رایج سلامت تبدیل شده است؛ مشکلی که اگرچه همیشه به معنای ضعیف شدن چشم نیست اما نباید نشانه‌های آن را نادیده گرفت. ضعف بینایی می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. نزدیک‌بینی، دوربینی و آستیگماتیسم از جمله مشکلات شایع انکساری هستند که باعث می‌شوند تصویر به شکل واضح روی شبکیه تشکیل نشود. گاهی فرد از کودکی با یکی از این مشکلات مواجه است و گاه نیز تغییرات بینایی در سال‌های بعد خود را نشان می‌دهد. افزایش سن نیز می‌تواند تغییرات طبیعی در بینایی ایجاد کند و نیاز به عینک برای دیدن نزدیک را بیشتر کند.

چرا چشم‌ها ضعیف می‌شوند؟

وقتی فرد از نزدیک‌بینی رنج می‌برد معمولا اشیای نزدیک را واضح‌تر از اشیای دور می‌بیند. در مقابل، افراد مبتلا به دوربینی ممکن است در دیدن اشیای نزدیک بیشتر مشکل داشته باشند. آستیگماتیسم نیز می‌تواند باعث تاری یا اعوجاج دید در فاصله‌های مختلف شود. اما همه مشکلات بینایی به این موارد محدود نمی‌شوند. بیماری‌های چشمی، برخی بیماری‌های عمومی، آسیب‌های چشمی و حتی بعضی داروها می‌توانند روی بینایی اثر بگذارند. به همین دلیل، نمی‌توان هر تاری دیدی را صرفا به خستگی چشم یا استفاده زیاد از تلفن همراه نسبت داد. در بسیاری از موارد، فرد به تدریج به کاهش کیفیت دید عادت می‌کند و تصور می‌کند تاری دید بخشی طبیعی از زندگی اوست. همین موضوع می‌تواند مراجعه به چشم‌پزشک را به تاخیر بیندازد در حالی که تشخیص زودهنگام برخی مشکلات چشمی می‌تواند از پیشرفت یا عوارض آنها جلوگیری کند.

موبایل؛ متهم ردیف اول؟

یکی از نخستین چیزهایی که هنگام صحبت از ضعف چشم به ذهن می‌رسد، موبایل است. استفاده طولانی‌مدت از تلفن همراه و رایانه به خودی خود لزوما به این معنا نیست که چشم فرد برای همیشه ضعیف می‌شود، اما نگاه کردن طولانی به صفحه نمایش می‌تواند باعث خستگی چشم شود. وقتی مدت زیادی به صفحه نگاه می‌کنیم، معمولا تعداد پلک زدن‌ها کاهش پیدا می‌کند. این اتفاق می‌تواند خشکی چشم، سوزش، احساس وجود جسم خارجی و تاری موقت دید را به دنبال داشته باشد. نور نامناسب، فاصله کم از صفحه نمایش و استفاده طولانی بدون استراحت نیز می‌توانند این علائم را تشدید کنند. بنابراین اگر بعد از چند ساعت کار با لپ‌تاپ یا تلفن همراه چشم‌ها می‌سوزند یا دید برای مدتی تار می‌شود، این موضوع الزاما به معنای تغییر دائمی نمره چشم نیست؛ ممکن است چشم‌ها صرفا خسته شده باشند. با این حال، تکرار یا ماندگار شدن علائم نیاز به بررسی دارد.

کودکانی که زودتر عینکی می‌شوند

در سال‌های اخیر، موضوع نزدیک‌بینی در کودکان و نوجوانان اهمیت بیشتری پیدا کرده است. کودکی که ساعت‌های طولانی را با موبایل، تبلت یا بازی‌های رایانه‌ای می‌گذراند و زمان کمی را در فضای باز سپری می‌کند، ممکن است بیشتر در معرض نزدیک‌بینی قرار بگیرد. البته نباید همه تقصیر را به گردن تلفن همراه انداخت. عوامل ژنتیکی نیز در ایجاد نزدیک‌بینی نقش دارند و سبک زندگی تنها یکی از عوامل موثر است. با این حال، افزایش زمان حضور کودکان در فضای باز و کاهش زمان فعالیت‌های طولانی‌مدت از فاصله نزدیک می‌تواند بخشی از یک سبک زندگی سالم‌تر برای چشم باشد. گاهی کودک حتی متوجه نمی‌شود که خوب نمی‌بیند. ممکن است برای دیدن تخته مدرسه چشم‌هایش را ریز کند، بیش از حد به تلویزیون نزدیک شود، کتاب را به صورتش بچسباند یا مرتب از سردرد شکایت کند. این نشانه‌ها نباید ساده گرفته شوند.

وقتی تاری دید را جدی نمی‌گیریم

تاری دید، دوبینی، سردرد هنگام مطالعه، خستگی چشم، مشکل در دیدن نوشته‌های دور یا نزدیک و نیاز به نزدیک کردن اشیا به چشم از جمله نشانه‌هایی هستند که می‌توانند بیانگر یک مشکل بینایی باشند. برخی افراد نیز هنگام رانندگی، به‌خصوص در شب، متوجه کاهش کیفیت دید خود می‌شوند. دیدن ‌هاله اطراف چراغ‌ها یا دشواری در تشخیص تابلوها می‌تواند نشانه‌ای باشد که نیاز به بررسی دارد.

اما برخی علائم جدی‌تر هستند. کاهش ناگهانی بینایی، درد شدید چشم، قرمزی قابل‌توجه، دیدن ناگهانی لکه‌ها یا جرقه‌های نوری و احساس وجود پرده یا سایه در میدان دید، مواردی نیستند که بتوان آنها را به خستگی چشم نسبت داد و باید در چنین شرایطی سریعا ارزیابی پزشکی انجام شود.

چشم هم به استراحت نیاز دارد

مراقبت از چشم همیشه به معنای مصرف دارو یا استفاده از قطره نیست. بخشی از مراقبت، به عادت‌های روزمره مربوط می‌شود. هنگام کار طولانی با صفحه نمایش، بهتر است فرد به صورت منظم از صفحه فاصله بگیرد و برای مدتی به نقطه‌ای دور نگاه کند. تنظیم مناسب نور محیط، جلوگیری از انعکاس شدید نور روی صفحه و قرار دادن نمایشگر در فاصله مناسب نیز می‌تواند فشار روی چشم را کمتر کند. پلک زدن کافی اهمیت دارد و افرادی که به دلیل کار طولانی با رایانه دچار خشکی چشم می‌شوند، باید موضوع را با پزشک در میان بگذارند و از مصرف خودسرانه قطره‌های چشمی، به‌ویژه برای مدت طولانی، خودداری کنند. برای کودکان نیز زمان بازی و فعالیت در فضای باز اهمیت دارد. علاوه بر این، معاینه منظم چشم می‌تواند مشکلاتی را که کودک خودش متوجه آنها نمی‌شود، زودتر مشخص کند.

عینک دشمن چشم نیست

هنوز هم برخی تصور می‌کنند استفاده از عینک باعث تنبلی چشم یا افزایش نمره آن می‌شود در حالی که عینک مناسب، تصویر را واضح‌تر می‌کند و به فرد کمک می‌کند بهتر ببیند. افزایش یا کاهش نمره چشم موضوعی نیست که بتوان آن را با کنار گذاشتن عینک کنترل کرد. نکته مهم این است که عینک باید براساس معاینه و نسخه مناسب انتخاب شود. استفاده از عینک فرد دیگر یا خرید عینک بدون بررسی دقیق چشم، راه مناسبی برای حل مشکل بینایی نیست. در نهایت، چشم‌ها نیز مانند سایر اعضای بدن به مراقبت نیاز دارند. زندگی امروز شاید بدون موبایل، رایانه و صفحه نمایش تقریبا غیرممکن باشد، اما می‌توان میان استفاده از فناوری و مراقبت از سلامت چشم تعادل ایجاد کرد. بسیاری از مشکلات بینایی قابل اصلاح یا کنترل هستند؛ به شرط آنکه تاری دید، سردرد و خستگی مداوم چشم را بخشی عادی از زندگی ندانیم و مراجعه به متخصص را تا زمانی که مشکل جدی‌تر شود، عقب نیندازیم.