پرستاری در فرهنگ ایرانی- اسلامی فراتر از یک حرفه و شغل، تجلی‌گاه ایثار، نوع‌دوستی و تعهد انسانی است. از روزهای سخت و نفس‌گیر همه‌گیری کرونا گرفته تا دوران جنگ ۴۰ روزه که در مراکز درمانی به خصوص در بخش‌های مراقبت‌های ویژه و اورژانس، پرستاران بارها ثابت کرده‌اند که ستون فقرات ارائه خدمات درمانی در کشور هستند.
حضور بر بالین بیماران صعب‌العلاج، سالمندان و افراد نیازمند به مراقبت‌های تخصصی، نیازمند استقامتی است که تنها از عهده این قشر دلسوز برمی‌آید، مسئولیتی خطیر که با استرس‌های روانی و فیزیکی فراوانی همراه است.
البته با وجود نقش کلیدی پرستاران در چرخه سلامت کشور، بررسی وضعیت معیشتی و شغلی آنان نشان‌دهنده چالش‌های عمیقی است که نیازمند مداخله جدی سیاست‌گذاران حوزه سلامت و اقتصاد درمان است. کمبود شدید نیروی انسانی نسبت به تخت‌های بیمارستانی فعال، پدیده فرسودگی شغلی را تشدید کرده است. ساعت‌های طولانی اضافه‌کار اجباری با تعرفه‌های پایین و تاخیرهای چندماهه در پرداخت مطالبات بیمه‌ای و کارانه‌ها، از عمده‌ترین دغدغه‌هایی است که همواره از سوی تشکل‌های صنفی و فعالان این حوزه مطرح می‌شود.
استان تهران به عنوان یکی از استان‌های با کمبود شدید نیروی پرستاری شناخته می‌شود. بر اساس گزارش های وزارت بهداشت، کشور با پدیده انباشت در برخی مناطق و کمبود شدید در قطب‌های اصلی مواجه است.
استان‌هایی مانند تهران، بوشهر، هرمزگان، خوزستان و سیستان‌وبلوچستان در رده‌های نخست لیست نیاز به نیروی انسانی قرار دارند.کارشناسان حوزه سلامت بر این باورند که عدم توازن میان بار کاری و دریافتی مالی، انگیزه خدمتی این قشر را با تهدید جدی مواجه کرده و مهاجرت نیروی انسانی متخصص پرستاری را به یکی از زنگ‌های خطر جدی برای آینده نظام سلامت بدل ساخته است.
در گذشته وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و کمیسیون‌های تخصصی مجلس شورای اسلامی از تلاش برای اصلاح نظام تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری، تسریع در فرآیند جذب و استخدام نیروهای جدید و بهبود وضعیت پرداخت‌ها خبر داده‌اند که هنوز محقق نشده. با این حال، جامعه پرستاری انتظار دارد که این وعده‌ها فراتر از نشست‌های مناسبتی، در فیش‌های حقوقی، کاهش ساعت کاری و ارتقای امنیت شغلی آنان متجلی شود.
احمد نجاتیان رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری کشور در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با تبیین نقش محوری کادر درمان در دوران بحران و جنگ، ضمن اشاره به ایثارگری پرستاران در حفظ سلامت جامعه به خصوص در کلانشهری مثل تهران نسبت به فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم‌ها بر زنجیره تأمین دارو و وضعیت معیشتی بیماران هشدار داد.
تداوم خدمت پرستاران در شب‌های بحرانی
رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری با اشاره به فعالیت مستمر بیمارستان‌ها در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، تصریح کرد: در حالی که بخش‌هایی از پایتخت در وضعیت تعلیق و تعطیلی قرار داشت، مراکز درمانی و بیمارستان‌ها بی‌وقفه به ارائه خدمات ادامه دادند. این تداوم خدمت، بیش از گذشته نقش حیاتی نظام سلامت را در حفظ جان و امید جامعه در شرایط اضطرار آشکار کرد.
نجاتیان با بیان اینکه پرستاران در خط مقدم جبهه سلامت قرار دارند، به آمار فداکاری‌های این قشر اشاره کرد و گفت: جامعه پرستاری در دوران دفاع مقدس حدود ۵۰۰ شهید، در دوران همه‌گیری کرونا حدود ۱۰۰ شهید و در دو جنگ اخیر نیز ۲۴ شهید تقدیم کرده است.
وی با اشاره به ابعاد گسترده این ایثارگری‌ها، افزود: برخی از پرستاران در جریان حملات به مناطق مسکونی، برخی در خطوط مقدم خدمت به رزمندگان و تعدادی نیز به دلیل آسیب به خانواده‌های نظامی و دانشمندان کشور، عزیزان خود را از دست دادند.
نجاتیان با بیان اینکه تمرکز خدمات درمانی کشور در تهران و سرازیر شدن بیماران از اقصی‌نقاط کشور به پایتخت، فشاری مضاعف بر کادر درمان و به‌ویژه پرستاران وارد کرده است. نسبت به تبعات اقتصادی و فرسودگی شغلی که می‌تواند امنیت سلامت پایتخت را تهدید کند، هشدار داد.
نیازمند بسته‌های حمایتی ویژه برای پرستاران ساکن تهران هستیم
به گفته وی، بسیاری از پرستاران جوان به دلیل هزینه‌های کمرشکن مسکن در تهران، ترجیح می‌دهند به شهرهای کوچک‌تر برگردند یا به‌کلی حرفه پرستاری را رها کرده و به مشاغل دیگر روی بیاورند. وقتی دریافتی یک پرستار تهرانی بخش بزرگی از آن صرف اجاره‌بها می‌شود، انگیزه برای ماندن در بخش‌های پرفشار مانند آی‌سی‌یو یا اورژانس از بین می‌رود. این یعنی ما در حال از دست دادن نیروهای متخصص و باتجربه‌ای هستیم که آموزش‌شان سال‌ها زمان برده است.
نجاتیان تصریح کرد: نیازمند بسته‌های حمایتی ویژه برای پرستاران ساکن تهران هستیم، مانند تسهیلات مسکن یا فوق‌العاده‌های خاص. همچنین باید قانون ارتقای بهره‌وری به‌طور کامل اجرا شود. اینکه پرستار با فشار روانی شیفت‌های طولانی و دغدغه‌های اقتصادی به بالین بیمار بیاید، در بلندمدت امنیت سلامت پایتخت را به مخاطره می‌اندازد.
وی خاطرنشان کرد: برنامه‌ریزی برای نگهداشت پرستار در تهران، سرمایه‌گذاری برای حفظ امنیت جانی مردم است. باید پیش از آنکه با موج بزرگتری از رها کردن کار مواجه شویم، به سمت اصلاحات ساختاری در معیشت و کرامت پرستاران حرکت کنیم.
در واقع روز پرستار تنها بهانه‌ای برای تقدیر با شاخه‌های گل و لوح‌های سپاس نیست، این روز، فرصتی استراتژیک برای بازخوانی جایگاه نظام پرستاری در توسعه پایدار سلامت است. صیانت از سلامت جامعه بدون حمایت همه‌جانبه از مدافعان خط مقدم آن میسر نخواهد بود.
جامعه پرستاری ایران چشم‌انتظار روزی است که دغدغه‌های معیشتی و رفاهی جای خود را به آرامش خاطر و تمرکز کامل بر بالین بیماران بدهد، آرمانی که تحقق آن، سرمایه‌گذاری مستقیم در راستای ارتقای شاخص‌های سلامت عمومی و عدالت در سلامت به شمار می‌رود.
نظر شما