به گزارش سلامت نیوز به نقل از Aging Cell، پژوهشگران دریافته‌اند که تخمدان‌ها پس از پایان دوران باروری، برخلاف تصور رایج، غیرفعال نمی‌شوند؛ بلکه با افزایش سن، تغییرات پروتئینی و زیستی قابل‌توجهی را تجربه می‌کنند که ممکن است بر التهاب، سلامت بافت‌ها و خطر ابتلا به سرطان تخمدان تأثیر بگذارد.
یائسگی مدت‌ها به‌عنوان نقطه پایان عملکرد دستگاه تولیدمثل زنان در نظر گرفته می‌شد؛ مرحله‌ای که در آن تخمدان‌ها دیگر تخمک آزاد نمی‌کنند و تصور می‌شد فعالیت مهم دیگری ندارند.
اما پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند این تصویر ساده‌شده چندان دقیق نیست و تخمدان‌ها پس از پایان دوران باروری نیز دستخوش تغییرات زیستی مهمی می‌شوند.
فرانچسکا دانکن، زیست‌شناس تولیدمثل در دانشگاه نورث‌وسترن آمریکا، می‌گوید تخمدان‌ها در مرحله‌ای از زندگی به نقطه‌ای می‌رسند که دیگر توانایی تولید تخمک ندارند. با این حال، بسیاری تصور می‌کنند این اندام‌ها پس از آن مانند آپاندیس، بدون فعالیت قابل‌توجه باقی می‌مانند.
بیرگیت شیلینگ، متخصص پروتئومیکس در مؤسسه باک، نیز تأکید می‌کند که تخمدان صرفاً یک اندام تولیدمثلی نیست؛ بلکه ممکن است بر روند پیری و عملکرد اندام‌های دیگر، از جمله مغز و استخوان‌ها، تأثیر بگذارد.
به گفته او، مشکلات استخوانی پس از یائسگی در بسیاری از زنان دیده می‌شود و احتمال دارد ارتباطی میان تغییرات تخمدان و وضعیت سایر اندام‌های بدن وجود داشته باشد.
شیلینگ و دانکن سرپرستی پژوهشی را بر عهده داشتند که نتایج آن در مجله علمی Aging Cell منتشر شده است. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد یائسگی برای تخمدان‌ها بیشتر شبیه تغییر مسیر فعالیت است تا بازنشستگی کامل.
بررسی پروتئین‌های تخمدان در زنان پس از یائسگی
پژوهشگران برای بررسی تغییرات تخمدان با افزایش سن، از روش طیف‌سنجی جرمی استفاده کردند؛ روشی که امکان شناسایی و بررسی پروتئین‌های موجود در بافت را فراهم می‌کند.
آن‌ها تخمدان‌های سالم ۲۸ زن یائسه را بررسی کردند و نمونه‌ها را بر اساس سن اهداکنندگان در سه گروه قرار دادند: ۵۰ تا ۵۹ سال، ۶۰ تا ۶۹ سال و ۷۰ سال به بالا.
تخمدان‌های این زنان به دلایل مختلفی با جراحی برداشته شده بود، اما هیچ‌یک از نمونه‌های مورد بررسی نشانه‌ای از بیماری نداشتند.
نتایج با یافته‌های پژوهش قبلی دانکن درباره تخمدان موش‌ها، که در اوایل همان سال منتشر شده بود، همخوانی داشت. در هر دو گونه، الگوی پروتئین‌های بافت تخمدان با افزایش سن تغییر می‌کرد.
در نمونه‌های انسانی، ۱۷ پروتئین مشخص نقش مهمی در توصیف این تغییرات داشتند.
تخمدان‌ها با افزایش سن چه تغییراتی می‌کنند؟
در تخمدان زنان ۵۰ تا ۵۹ ساله، پروتئین‌های مرتبط با تنظیم RNA و DNA، حفظ ساختار بافت و نگهداری سلول‌ها بیشتر دیده می‌شدند.
در مقابل، تخمدان زنان ۷۰ ساله و بالاتر، میزان بیشتری از پروتئین‌های مرتبط با سوخت‌وساز چربی‌ها، ایمنی ذاتی و التهاب را نشان می‌دادند.
این تفاوت‌ها بیانگر آن است که بافت تخمدان پس از یائسگی همچنان در حال تغییر است و فرایندهای زیستی آن با افزایش سن دگرگون می‌شوند.
دانکن می‌گوید پیش‌بینی می‌کرد تخمدان زنان ۵۰، ۶۰، ۷۰ و ۸۰ ساله، پس از پایان فعالیت تولیدمثلی، تقریباً الگوی یکسانی داشته باشند و از نظر عملکرد تفاوت قابل‌توجهی نشان ندهند.
اما مشاهده تغییرات مشابه در گونه‌های مختلف، به پژوهشگران اطمینان بیشتری داده است که این تغییرات صرفاً رویدادهایی تصادفی نیستند و احتمالاً اهمیت زیستی دارند.
تغییرات تخمدان پس از یائسگی با سرطان ارتباط دارد؟
یکی از موضوعات مهم این پژوهش، ارتباط احتمالی تغییرات ناشی از افزایش سن در بافت تخمدان با خطر سرطان تخمدان است.
خطر ابتلا به سرطان تخمدان پس از یائسگی بیشتر می‌شود و یافته‌های این مطالعه سرنخ‌هایی درباره تغییرات بافتی و ایمنی مرتبط با افزایش سن ارائه می‌دهد.
پژوهشگران دریافتند که تغییرات پروتئینی در بافت تخمدان و سلول‌های ایمنی، محیطی را ایجاد می‌کنند که ممکن است برای شکل‌گیری و رشد تومورها مساعد باشد. یکی از ویژگی‌های این محیط، تجمع کلاژن در ماتریکس خارج‌سلولی است؛ شبکه‌ای از مواد و پروتئین‌ها که سلول‌ها را احاطه می‌کند و به حفظ ساختار بافت کمک می‌کند.
نمونه‌های بررسی‌شده در این پژوهش فاقد تومور بودند، اما پروتئین‌هایی که پیش‌تر با سرطان تخمدان مرتبط شناخته شده بودند، در آن‌ها وجود داشتند. این پروتئین‌ها به‌ویژه در نمونه‌های متعلق به زنان ۶۰ تا ۶۹ ساله فراوان‌تر بودند.
دانکن تأکید می‌کند که این یافته به معنای ابتلای همه زنان یائسه به سرطان تخمدان نیست. با این حال، محیط بافتی همراه با فیبروز و التهاب ممکن است شرایط مناسبی برای استقرار و رشد سلول‌های سرطانی فراهم کند.
می‌توان با هدف قرار دادن روند پیری تخمدان، خطر سرطان را کاهش داد؟
پژوهشگران این احتمال را مطرح می‌کنند که پیری تخمدان یکی از عوامل مؤثر در ایجاد محیط مساعد برای سرطان باشد؛ در کنار عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی.
به گفته دانکن، اکنون این پرسش مطرح است که آیا می‌توان با مداخلات درمانی بر تغییرات تخمدان در دوران پیری اثر گذاشت و خطر سرطان تخمدان را کاهش داد؟ همچنین، آیا شناسایی پروتئین‌های مرتبط با این تغییرات می‌تواند به توسعه نشانگرهای زیستی جدید برای تشخیص سرطان کمک کند؟
با ایجاد یک نقشه اولیه از تغییرات تخمدان در روند پیری، پژوهشگران اکنون می‌توانند این پرسش‌ها را با جزئیات بیشتری بررسی کنند.
اهمیت یافته‌ها برای سلامت زنان پس از یائسگی
با افزایش امید به زندگی، تعداد زنانی که سال‌های بیشتری را پس از یائسگی سپری می‌کنند، افزایش یافته است؛ در حالی که هنوز جنبه‌های بسیاری از تغییرات بدن در این دوره به‌خوبی شناخته نشده‌اند.
این مطالعه نشان می‌دهد که تخمدان‌ها پس از پایان دوران باروری همچنان از نظر زیستی تغییر می‌کنند و بررسی این تغییرات ممکن است به درک بهتر روند پیری، التهاب و خطر برخی بیماری‌ها کمک کند.
یافته‌ها همچنین می‌توانند برای مراقبت‌های سلامت زنان پس از یائسگی و افرادی که تخمدان‌هایشان با جراحی برداشته شده است، اهمیت داشته باشند.
با این حال، این پژوهش به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که تغییرات پروتئینی مشاهده‌شده مستقیماً باعث سرطان تخمدان یا مشکلات سایر اندام‌ها می‌شوند. برای مشخص‌شدن رابطه علت و معلولی و بررسی کاربردهای درمانی این یافته‌ها، به مطالعات بیشتر نیاز است.
نظر شما