تولید محصولات دارویی شرکت‌های بورسی در سه‌ماهه منتهی به مرداد ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۹ درصد افزایش یافت؛ با این حال، تولید در مجموع پنج ماه نخست سال هنوز ۱.۶ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته است.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از سالم‌خبر، این اختلاف نشان می‌دهد رشد تولید در ماه‌های اخیر نتوانسته افت ابتدای سال را به‌طور کامل جبران کند. در مرداد نیز تولید دارو نسبت به ماه مشابه سال قبل ۶.۲ درصد افزایش یافت؛ اما برای اینکه بتوان از بازگشت پایدار تولید صحبت کرد، باید دید این روند در ماه‌های بعد ادامه پیدا می‌کند یا نه.
داده‌های گزارش ماهانه تولید صنعتی منتشرشده از سوی پژوهشکده پولی و بانکی نشان می‌دهد عملکرد صنعت دارو در سال جاری یکدست نبوده است. رشد مثبت در مرداد و در بازه سه‌ماهه، در کنار افت تولید در مجموع پنج ماه نخست سال، از تغییر روند در ماه‌های اخیر حکایت دارد؛ تغییری که هنوز برای جبران عقب‌ماندگی ماه‌های ابتدایی سال کافی نبوده است.
برای خواندن درست این آمار باید به بازه زمانی هر شاخص توجه کرد. رشد ۶.۲ درصدی مرداد، تولید را با مرداد سال گذشته مقایسه می‌کند؛ نرخ ۹ درصدی نیز تغییر تولید در سه‌ماهه منتهی به مرداد را در برابر سه‌ماهه مشابه سال قبل نشان می‌دهد. در مقابل، افت ۱.۶ درصدی به عملکرد پنج ماه نخست سال مربوط است. بنابراین، این ارقام لزوماً با یکدیگر تناقض ندارند: ممکن است تولید در ماه‌های اخیر افزایش یافته باشد، اما کاهش تولید در ماه‌های پیش از آن همچنان در جمع عملکرد سالانه باقی مانده باشد.
در بازه دوازده‌ماهه منتهی به مرداد نیز تولید محصولات دارویی شرکت‌های بورسی ۲.۵ درصد بیشتر از دوره مشابه قبلی بوده است. این شاخص از افت پنج‌ماهه جداست و دوره طولانی‌تری را در بر می‌گیرد؛ در نتیجه، رشد آن به‌تنهایی به معنای جبران افت تولید در سال جاری نیست. کنار هم قرار دادن این سه بازه نشان می‌دهد برای ارزیابی وضعیت صنعت دارو، اتکا به آمار یک ماه یا یک دوره کوتاه کافی نیست و باید هم‌زمان عملکرد کوتاه‌مدت و انباشته تولید را در نظر گرفت.
فاصله صنعت دارو با افت گسترده‌تر تولید صنعتی
عملکرد صنعت دارو در مقایسه با مجموع صنایع بورسی وضعیت متفاوتی دارد. طبق همین گزارش، شاخص تولید صنعتی شرکت‌های بورسی در پنج ماه نخست سال نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۹.۲ درصد کاهش یافته است؛ افتی به‌مراتب بیشتر از کاهش ۱.۶ درصدی تولید محصولات دارویی در همین دوره. در مرداد نیز تولید کل شرکت‌های بورسی نسبت به ماه مشابه سال گذشته ۱۰.۶ درصد پایین‌تر بوده، در حالی که تولید دارو در همین مقایسه رشد کرده است.
این تفاوت نشان می‌دهد افت تولید در پنج ماه نخست، همه صنایع بورسی را به یک اندازه درگیر نکرده و دارو در این دوره نسبت به مجموع صنایع افت محدودتری داشته است. البته این مقایسه به معنای نبود مشکل در تولید دارو نیست. کاهش تولید در مجموع پنج ماه نخست همچنان در آمار دیده می‌شود و رشد ماه‌های اخیر نیز هنوز برای تغییر نتیجه کل دوره کافی نبوده است.
نکته مهم دیگر، دامنه پوشش این داده‌هاست. شاخص مورد بررسی بر اساس اطلاعات شرکت‌های بورسی محاسبه شده و نباید آن را بدون قید و شرط معادل کل صنعت داروسازی کشور دانست. بنابراین، آمار یادشده برای بررسی روند تولید شرکت‌های دارویی حاضر در بورس قابل استفاده است، اما به‌تنهایی وضعیت همه تولیدکنندگان دارو، از جمله شرکت‌های غیربورسی، را نشان نمی‌دهد.
وزن محصولات دارویی در شاخص تولید صنعتی شرکت‌های بورسی ۳.۳ درصد اعلام شده است. این سهم نشان می‌دهد دارو بخشی از شاخص کل است، اما وزن آن به اندازه‌ای نیست که بتوان روند این صنعت را نماینده وضعیت تمام صنایع بورسی دانست. در مقابل، مقایسه عملکرد دارو با شاخص کل کمک می‌کند مشخص شود این بخش در دوره مورد بررسی چه وضعیتی نسبت به روند عمومی تولید داشته است.
موجودی انبار چه می‌گوید؟
در کنار میزان تولید، تغییرات موجودی انبار نیز می‌تواند به درک بهتر وضعیت صنعت کمک کند. گزارش پژوهشکده پولی و بانکی، تغییر موجودی محصول را از تفاوت میان رشد تولید و رشد فروش محاسبه می‌کند. بر اساس این شاخص، تغییر موجودی محصولات دارویی در مرداد منفی ۴.۹ درصد بوده است. این عدد نشان می‌دهد رشد فروش در این ماه از رشد تولید بیشتر بوده و فروش نسبت به تولید عملکرد قوی‌تری داشته است.
با این حال، منفی بودن این شاخص به‌تنهایی به معنای کمبود دارو در بازار نیست. این داده درباره رابطه میان تولید و فروش شرکت‌های مورد بررسی اطلاعات می‌دهد، نه درباره میزان مطلق موجودی انبار، حجم ذخایر دارویی در کشور یا دسترسی بیماران به دارو. برای نتیجه‌گیری درباره کمبود یا وفور یک محصول مشخص، به اطلاعات جداگانه‌ای درباره موجودی، توزیع و عرضه همان محصول نیاز است.
در سه‌ماهه منتهی به مرداد، تغییر موجودی محصولات دارویی مثبت ۰.۶ درصد ثبت شده است؛ در بازه دوازده‌ماهه منتهی به مرداد نیز این شاخص منفی ۰.۴ درصد بوده است. تفاوت این ارقام با عدد مرداد نشان می‌دهد رابطه تولید و فروش در همه بازه‌ها یکسان نبوده است. در سه‌ماهه مورد بررسی، رشد تولید در مجموع اندکی از رشد فروش جلوتر بوده، اما در مرداد رشد فروش از رشد تولید پیشی گرفته است. در دوره دوازده‌ماهه نیز فاصله این دو شاخص محدود و منفی بوده است.
ترکیب داده‌های تولید و موجودی انبار، در نتیجه، تصویر یکدستی از وضعیت صنعت دارو ارائه نمی‌کند: تولید در مرداد و سه‌ماهه منتهی به آن رشد کرده، اما عملکرد پنج‌ماهه هنوز منفی است؛ هم‌زمان، شاخص موجودی انبار در مرداد کاهش و در سه‌ماهه افزایش داشته است. این تفاوت‌ها لزوم بررسی چند شاخص در کنار یکدیگر را نشان می‌دهد، نه اینکه بتوان بر اساس یک عدد درباره کل وضعیت عرضه دارو حکم قطعی داد.
در مجموع، آمار مرداد از رشد تولید محصولات دارویی شرکت‌های بورسی در ماه‌های اخیر حکایت دارد؛ رشدی که در مقایسه با افت شدیدتر تولید در مجموع صنایع بورسی، قابل توجه است. با این حال، کاهش ۱.۶ درصدی تولید در پنج ماه نخست سال نشان می‌دهد این افزایش هنوز به جبران افت انباشته منجر نشده است. ادامه روند تولید در ماه‌های بعد و تغییرات هم‌زمان فروش و موجودی انبار مشخص می‌کند که رشد اخیر تا چه اندازه پایدار است و آیا می‌تواند نتیجه عملکرد پنج‌ماهه را تغییر دهد یا نه.
نظر شما