سلامت نیوز-اعظم صفایی: چند سالی است شاهد احداث مراکزی تحت عنوان «کمپهای ترک اعتیاد» هستیم. اماکنی به منظور بهبود معتادان و رهاسازی آنها از چنگال اعتیاد ،که مجوز احداث آن از طرف سازمان بهزیستی طی شرایطی خاص به افراد ذی صلاح صادر میشود.
متأسفانه آمار نشان میدهد که بیش از نیمی از این کمپها غیر مجاز بوده و گزارشات حاصله خبر از وجود مواردی از شکنجه معتادان و فعالیتهای غیر اخلاقی در این اقامتگاه های موقت میدهد. مشکلی که تا کنون راهکار مناسبی برای مقابله با آن اتخاذ نشده است و سود جویان همچنان به کار خود ادامه میدهند.
به گزارش سلامت نیوز شاید در نگاه اول آنچه در این کمپها اتفاق میافتد اقدامی خداپسندانه و در جهت کمک به معتادان و خانوادههای آنها باشد لیکن این نگاه مثبت شامل حال تمامی این مراکز نمیشود و مسأله به این سادگی ها هم نیست .علاوه بر وجود برخی کمپ های ترک اعتیاد غیر مجاز که فرد در آن انواع شکنجه ها و ناملایمات را برای ترک تحمل میکند اخیر مساله ای که بسیار غیر اخلاقی است در مواجه با این کمپها اتفاق می افتد.
بنابر گزارش هایی که به سلامت نیوز رسیده اخیرا دامنه تخلفات اینگونه کمپ ها گسترش یافته و برخی افراد و حتی خانواده ها با سوءاستفاده از این نوع کمپها بدلیل انتقام گیری و خصومت های شخصی فردی را به این مراکز معرفی میکنند که معتاد نیست و تا فرد در صدد اثبات معتاد نبودنش برآید چند روزی گذشته و عذابی متحمل شده که آسیبی که به این افراد میسد بخصوص زنان غیرقابل جبران باشد.
بهزیستی مرجع رسیدگی به تخلفات
دکتر منیره حاتمی «معاون پیشگیری از آسیبهای اجتماعی بهزیستی شهرستان ری» در خصوص شرایط اخذ مجوز احداث کمپ از سوی بهزیستی به خبرنگار سلامت نیوز گفت : در ابتدا برای احداث کمپ نیاز به تشکیل موسسه از طریق ثبت شرکت است که اعضاء آن معمولا سه تا پنج نفر هستند و این افراد باید حائز شرایطی خاص باشند.بصورتیکه یکی از آنها حتما باید بهبود یافته ازاعتیاد باشد .
سپس درخواست احداث کمپ توسط این افراد به حوزه پیشگیری از آسیبها در بهزیستی ارسال میشود و درصورتیکه واجد شرایط خاص باشند درخواست آنها به معاونت مشارکتهای مردمی ارجاع داده میشود. در این قسمت برای ثبت شرکت به دفاتر پیشخوان دولت معرفی خواهند شد و زمانیکه شرکت ثبت شد به حوزه معاونت پیشگیری سازمان بهزیستی ارجاع میشوند تا برای صدور پروانه فعالیت اقدام شود.
عمدهترین تخلفات
وی در پاسخ به این پرسش خبرنگار سلامت نیوز که چه اقداماتی برای جلوگیری از بروز تخلفات از سوی کمپها توسط بهزیستی صورت میپذیرد؟ و عمده تخلفات گزارش شده شامل چه مواردی است؟ گفت: نظارت برعملکرد کمپها بر عهده کارشناسان اعتیاد در حوزه معاونت پیشگیری است و این کارشناسان بر اساس بازدیدهای مختلفی که از کمپها دارند ،اقدام به بررسی پرونده بیماران میکنند و درصورت مشاهده تخلفات اقدامات لازم را بعمل میآورند.
بطور نمونه اگر بیماری زیر سنین قانونی (18سال) باشد نگهداری او در کمپ تخلف است.
پذیرش زنان باردار ممنوع است و همچنین در هر دو جنس بالای سنین 50 سال مجاز به بستری در کمپ نیستند و اگرکمپی اقدام به بستری افرادی خارج از این محدوده سنی کند تخلف کرده است.
یکی دیگر از موارد تخلف مربوط به نیروی کار است،بطور مثال عدم حضور مسئول فنی «پزشک متخصص» در کمپ نوعی از این تخلف است.حضور روزانه مددیار اعتیاد از موارد الزامی است و عدم حضور او تخلف به حساب میآید.
مضاف بر اینکه حضور مددیار خانواده هفتهای یکبار در کمپ به منظور ارتباط و آموزش خانوادههای معتادین الزامی است.معمولا تخلفات در کمپها بر اثر عدم رعایت این نکات صورت میگیرد ضمن اینکه اغلب معتادان به اجبار از طرف خانوادههای خود به این مراکز انتقال مییابند که این مسأله خود نوعی تخلف محسوب میشود.
ترک اجباری نیست
حاتمی ضمن یادآوری این نکته که ترک اعتیاد با اجبار و عدم رضایت فرد معتاد به حضور در کمپ نوعی تخلف است افزود: متأسفانه اغلب معتادان با فشار خانوادهها به این مراکز انتقال مییابند و بارها مسئولین کمپ در پاسخ به پرسش کارشناسان ما مبنی بر اینکه به چه دلیل معتادان را به اجبار به کمپ آوردهاید؟ گفته اند که بنابر تجربیات شخصی، فرد معتاد را باید بالاجبار راضی به ترک کرد،زیرا به دلیل لذت بالای مواد کمتر پیش میآید، فرد راضی به ترک شود و باید فشاری از بیرون وجود داشته باشد.البته این عقیده شاید به لحاظ تجربی و کاربردی این افراد درست به نظر برسد،لیکن بر اساس مقررات علمی ما برای ترک هیچ اجباری نباید صورت بگیرد و اگر صورت بگیرد تخلف است و متأسفانه مواردی از سوءاستفاده خانوادهها در انتقال افراد بعضا غیر معتاد به دلایل خصومتهای شخصی به این مراکز گزارش شده است .
مواردی که منجر به لغو مجوز میشود
وی در پاسخ به این پرسش که با توجه به گزارشات حاصله ازبرخی کمپهای غیر مجاز مبنی بر موارد شکنجه و آزار معتادان در این مراکز و شرایط نا مناسب بهداشتی و محیطی اقدام بهزیستی درمواجهه با این موارد چیست گفت: اگر گزارشی مبنی بر آزار و ضرب و شتم بیماران از یکی از این مراکز به دست ما برسد ،در همان لحظه اول اقدام به تخلیه کمپ خواهیم کرد. این مورد در ارتباط با وجود مواد مخدر در کمپ هم صدق پیدا میکند . بیماران این مراکز به مراکز مورد اطمینان ما سپرده خواهند شد تا بررسیهای دقیق تری از وضعیت کمپ صورت گیرد.
به لحاظ بهداشتی ما از طریق ارتباطی که با مسئولین بهداشت برقرار میکنیم وضعیت کمپ را مورد بررسی قرار میدهیم .وضعیت آب و فاضلاب کمپ از این طریق بررسی میشود و درصورت نامناسب بودن شرایط مجوز فعالیت لغو میشود.ولی اگر مشکلات بهداشتی جزئی باشد منجر به تعطیلی نمیشود و فرصتی در اختیار مسئولین کمپ قرار میدهیم که نسبت به رفع مشکلات اقدام کنند، اگر بعد از یک ماه مشکل رفع نشده باشد، اخطار دوم را دریافت میکنند و اگر این وضعیت ادامه یابد اقدام به ابطال پروانه خواهد شد.
تست تآیید اعتیاد الزامی است
وی در خصوص ضرورت انجام آزمایش تأیید اعتیاد در بدو ورود به کمپ گفت: اولین اقدامی که در بدو ورود فرد به مرکز باید صورت بگیرد تشکیل پرونده و انجام تست اعتیاد است چه در افرادیکه خانواده آنها را به کمپ فرستاده وچه در خصوص افرادی که داوطلبانه حضور مییابند.البته مسئولین مراکز بعضا به ما میگویند که فردیکه خود به مرکز قدم میگذارد قطعا معتاد است و نیاز به انجام آزمایش ندارد و لیکن ما آنها رامجاب به این کار میکنیم زیرا مواردی بوده است که فرد به دلایل دیگر نظیر استفاده از کمپ به منظور پناهگاه مراجعه کرده است. از این رو این کار برای ما ضرورت دارد.
خانوادهها هم مقصرند
این مقام مسئول در بهزیستی شهرستان ری در پاسخ به این پرسش خبرنگار سلامت نیوز که با توچه به نظارت دقیق بهزیستی بر این مراکز دلیل وجود تخلفات بسیار و آمار رو به افزایش کمپهای ترک اعتیاد در کشور چیست اظهار داشت: متأسفانه سوددهی بالای این مراکز باعث شده است که افراد سودجو از آن استفاده ابزاری کنند.
این کمپها مجوز از بهزیستی ندارند و به دلیل فعالیت زیرزمینی قابل نظارت و پیگیری نیستند. خوشبختانه در منطقه ما به دلیل ارتباط بالایی که بین بهزیستی با شورایاری ،بسیج و نیروی انتظامی وجود دارد،امکان فعالیت این مراکز کم است و اگر موردی از کمپ غیرمجاز توسط این ارگانها رویت شود سریعا به ما گزارش خواهد شد و ما هم در اسرع وقت اقدام به پلمپ مرکز میکنیم.
اگر این همکاری نزدیک در رویارویی با این مراکز غیر مجاز در تمام نقاط کشور باشد ،آمار اینگونه کمپها به سرعت کاهش خواهد یافت.از طرفی خانوادههای افراد معتاد به دلیل استیصال و درماندگی و گاه احساس خطر جانی بی آنکه نسبت به صلاحیت کمپ تحقیق کنند آنها را به این مراکز انتقال میدهند و حتی سالها سراغی از بیمار خود نمیگیرند و مواردی بوده است که با فوت فرد هم خانواده هیچ واکنشی نشان نداده است .
اینها مواردی است که منجر به افزایش کمپهای غیر مجاز در کشور میشود درصورتیکه تنها با یک اطلاع رسانی کامل و آگاه ساختن خانوادههای معتادان از شرایط قانونی کمپها امکان جلوگیری ازاحداث این مراکزو مقابله با سودجویی این افراد وجود خواهد داشت.
یک روانپزشک : نگهداری معتاد در کمپ باید کوتاه مدت باشد
دکتر کلالی روانپزشک و مدیر یکی از کلینیکهای ترک اعتیاد در پاسخ به این پرسش خبرنگار سلامت نیوز که اصولا چه تعریفی برای کمپ اعتیاد وجود دارد و روند بستری شدن معتادان در این اقامتگاهها به چه صورت است؟گفت: کمپ ترک اعتیاد مراکز نگهداری اقامتی، میان مدت مصرف کننده مواد مخدر است و قانونا تحت این تعریف حوزه فعالیت گردانندگان آن تعیین میشود. مجوز احداث کمپهای ترک اعتیاد را سازمان بهزیستی صادر میکند و برای اینکه کمپی دائر شود علاوه برشرایطی محیطی کمپ ،گردانندگان آن نیز باید حائز شرایطی خاص باشند. که این شروط عبارتند از:
*وجود عضوی در تیم که خود بهبود یافته از اعتیاد بوده یعنی سابقه ترک اعتیاد حداقل به مدت 3 سال را داشته باشد و تحت انجام آزمایشهای مربوط به تآیید عدم اعتیاد و سلامت روانی قرار گرفته باشد.
*وجود پزشک متخصص درکمپ ترک اعتیاد به منظور بررسی سلامت جسمی معتادان در فرایند ترک
اجباری در کار نیست
وی افزود: در روند پذیرش بیمار شرط نخست این است که آزمایش اعتیاد او مثبت شود . حضور یکی از اعضا درجه یک فامیل به همراه معتاد جهت امضا برگه رضایت از بستری شدن وی ضروری است.
بستری بیمار در مرکز باید با رضایت قلبی او باشد. یکی دیگر از اعضا کمپ روان شناسی است که فرد را به لحاظ سلامت روانی مورد بررسی قرار میدهد. وجود مددکار اجتماعی به جهت تماس با خانواده بیمار و آموزش مهارتهای ارتباطی در برخورد با بیمار ضروری است.
در داخل کمپ بطور مرتب پزشک بیمار را ویزیت میکند تا در صورت وجود مشکلات تخصصی به پزشکان خارج از کمپ ارجاع داده شود.نکته مهم این است که حضور فرد معتاد در این مراکز تمایلی است . این شرایط و روند درمان در مراکز قانونی ترک اعتیاد صورت میگیرد و مراکز غیر مجاز فاقد صلاحیت بوده و این شرایط را رعایت نمیکنند.
کنترل شرایط جسمی معتاد
این متخصص آسیبهای اجتماعی در خصوص پروسه درمان معتادان درکمپ گفت: افرادی که در کمپ بستری میشوند . در سه تا پنج روز نخست ورود خود در قسمت «فیزیک» کمپ نگهداری میشوند. در این قسمت به دلیل اینکه فرد مدت کوتاهی است از مصرف مواد دور شده است و ممکن است دچار یکسری اختلالات جسمانی شود.
بطور مثال مشکلات گوارشی پیدا کند و یا به لحاظ اعصاب تحت فشار باشد تحت درمان قرار میگیرد . تا مشکلات جسمی او کمتر شود. بعد از این مدت وارد قسمتی میشود که اصطلاحا به آن «سالن اصلی» میگویند. در این قسمت افراد دیگری که تحت درمان هستند وجود دارند . در این مکان کلیه اقدامات درمانی بر روی فرد معتاد تا ترک نهایی انجام میشود. مدت زمان حضور فرد در کمپها اجباری نیست و هر زمان فرد بخواهد میتواند کمپ را ترک کند.

نظر شما