به گزارش سلامت نیوز، سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) یکی از شایع‌ترین اختلالات گوارشی عملکردی است که بر اساس مطالعات مختلف، شیوع آن بین ۵ تا ۱۰ درصد در جمعیت عمومی متغیر است. این اختلال معمولاً در بزرگسالان جوان و میانه‌سال مشاهده می‌شود و در زنان شایع‌تر از مردان است. عوامل خطر شامل عفونت‌های روده‌ای حاد، استرس روانی، سابقه خانوادگی و تغییرات در میکروبیوم روده می‌باشند.

پاتوفیزیولوژی IBS

پاتوفیزیولوژی IBS پیچیده و چندعاملی است. مهم‌ترین مکانیسم‌ها شامل:

• اختلال در محور مغز-روده: ارتباط غیرطبیعی بین سیستم عصبی مرکزی و روده، منجر به حساسیت بیش‌ازحد به درد و تغییر در حرکت روده می‌شود.

• حساسیت احشایی: افزایش حساسیت به تحریکات روده‌ای، مانند گاز، مدفوع یا انقباضات روده‌ای.

• اختلال در میکروبیوم روده: تغییر در ترکیب میکروارگانیسم‌های روده‌ای می‌تواند به بروز علائم IBS کمک کند.

• اختلال در حرکت روده: تغییر در سرعت و هماهنگی حرکت روده‌ای می‌تواند منجر به اسهال یا یبوست شود.

• عوامل روانی-اجتماعی: استرس، اضطراب و افسردگی می‌توانند علائم IBS را تشدید کنند.

تشخیص IBS

تشخیص IBS بر اساس معیارهای بالینی و رد سایر بیماری‌های مشابه انجام می‌شود. معیارهای Rome IV برای تشخیص IBS شامل:

• درد شکمی یا ناراحتی که حداقل یک روز در هفته در سه ماه گذشته وجود داشته باشد.

• ارتباط با تغییر در دفعات دفع مدفوع یا شکل مدفوع.

• علائم باید حداقل شش ماه قبل از شروع علائم وجود داشته باشند.

آزمایش‌های تکمیلی برای رد سایر بیماری‌ها مانند بیماری التهابی روده، بیماری سلیاک یا سرطان روده بزرگ انجام می‌شود.

درمان IBS

درمان IBS باید فردی و چندجانبه باشد. روش‌های درمانی شامل

• تغییرات رژیم غذایی: رژیم کم FODMAP، حذف گلوتن یا لاکتوز می‌تواند در برخی بیماران مفید باشد.

• داروها: داروهای ضداسپاسم، ملین‌ها، ضداسهال‌ها، آنتی‌بیوتیک‌های روده‌ای و داروهای ضدافسردگی می‌توانند در کنترل علائم مؤثر باشند.

• درمان‌های روان‌شناختی: درمان شناختی-رفتاری، هیپنوتراپی و مدیریت استرس می‌تواند به کاهش علائم کمک کند.

• فعالیت بدنی: ورزش منظم می‌تواند به بهبود حرکت روده و کاهش استرس کمک کند.

• مکمل‌های پروبیوتیک: برخی از سویه‌های پروبیوتیک می‌توانند در تعدیل میکروبیوم روده و کاهش علائم مؤثر باشند.

ارتباط با اختلالات روانی

بیماران مبتلا به IBS معمولاً با اختلالات روانی مانند اضطراب، افسردگی و استرس مواجه هستند. این اختلالات می‌توانند علائم IBS را تشدید کرده و کیفیت زندگی را کاهش دهند. درمان همزمان IBS و اختلالات روانی می‌تواند نتایج بهتری به همراه داشته باشد.

چرا استرس بیماری IBS را بدتر می‌کند؟

۱. محور مغز-روده و استرس

مطالعات نشان داده‌اند که سیستم عصبی مرکزی و روده از طریق محور مغز-روده به هم متصل هستند. استرس مزمن باعث می‌شود این محور عملکرد نرمال خود را از دست بدهد و واکنش‌های التهابی و حساسیت درد در روده افزایش یابد.

• استرس سطح هورمون‌هایی مثل کورتیزول را افزایش می‌دهد که بر روی عملکرد سیستم ایمنی و التهابات روده تاثیر می‌گذارد.

• همچنین استرس باعث افزایش حساسیت احشایی (visceral hypersensitivity) می‌شود؛ یعنی مغز به درد یا تحریکی که در روده اتفاق می‌افتد، واکنش شدیدتری نشان می‌دهد.

• سیستم عصبی خودمختار در شرایط استرس دچار عدم تعادل می‌شود؛ این امر منجر به تغییرات در حرکت روده (یبوست یا اسهال) و ترشح مایعات می‌گردد.

کدام داروها باعث تسکین و درمان IBS می‌شوند؟

داروهای مورد استفاده در IBS به نوع علائم (اسهال‌ غالب، یبوست‌ غالب یا ترکیبی) و شدت بیماری بستگی دارند. این داروها به گروه های زیر تقسیم می‌شوند:

۱. داروهای تسکین‌دهنده علائم

• داروهای ضداسپاسم (مثل هیوسین بوتیل بروماید): برای کاهش درد شکمی و اسپاسم‌های روده‌ای استفاده می‌شوند.

• ملین‌ها (مثل پلی اتیلن گلیکول): برای یبوست در IBS-C (نوع یبوست غالب).

• داروهای ضداسهال (مثل لوپرامید): برای کنترل اسهال در IBS-D (نوع اسهال غالب).

• آنتی‌بیوتیک‌های روده‌ای (مثل ریفاکسیمین): کاهش رشد بیش‌ازحد باکتری‌های روده و بهبود علائم.

۲. داروهای روان‌پزشکی

• آنتی‌دپرسانت‌ها: به ویژه داروهای ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای (مثل آمی‌تریپتیلین) و مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (مثل سرترالین)، به کاهش درد و بهبود علائم کمک می‌کنند.

• این داروها علاوه بر اثر ضدافسردگی، به تنظیم انتقال‌دهنده‌های عصبی در سیستم گوارش کمک می‌کنند و حساسیت احشایی را کاهش می‌دهند.

۳. داروهای جدید و مکمل‌ها

• آگونیست‌های سروتونین و آنتاگونیست‌های سروتونین: برای تنظیم حرکت روده استفاده می‌شوند.

• پروبیوتیک‌ها: برای بهبود تعادل میکروبیوم روده.

• داروهای ضدالتهاب: در موارد خاص استفاده می‌شوند.

در آخر

• استرس باعث می‌شود سیستم مغز-روده به صورت غیرطبیعی واکنش دهد، حساسیت درد افزایش یابد و عملکرد روده مختل شود که تشدید علائم IBS را به دنبال دارد.

• درمان IBS چندوجهی است و ترکیبی از داروهای تسکینی، داروهای روان‌پزشکی و تغییر سبک زندگی است.

منابع

برای دسترسی به مقالات کامل، می‌توانید به لینک‌های زیر مراجعه کنید:

• https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2174034jamanetwork.com

• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4051916/ncbi.nlm.nih.gov+1ncbi.nlm.nih.gov+1

• https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra1607547

• https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/ajpgi.2001.280.4.G519pmc.ncbi.nlm.nih.gov

• http://https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2174034