به گزارش سلامت نیوز به نقل از scitechdaily، کلاژن نقش کلیدی در ساختار پوست و روند پیری آن دارد و به همین دلیل مکمل‌های خوراکی کلاژن توجه زیادی را به خود جلب کرده‌اند. اما شواهد علمی نشان می‌دهد تأثیر این مکمل‌ها بسیار پیچیده‌تر و محدودتر از آن چیزی است که تبلیغات ادعا می‌کنند.

با افزایش سن، تولید کلاژن در بدن کاهش می‌یابد. با این حال، به گفته یک متخصص پوست، مصرف مکمل کلاژن لزوماً نشانه‌های پیری را معکوس نمی‌کند.

کلاژن چیست و چرا اهمیت دارد؟

کلاژن فراوان‌ترین پروتئین ساختاری در بدن انسان است و بخش بزرگی از چارچوب حمایتی پوست، تاندون‌ها، رباط‌ها، غضروف و استخوان‌ها را تشکیل می‌دهد. در پوست، الیاف کلاژن باعث استحکام و انعطاف‌پذیری می‌شوند.با افزایش سن و قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض عواملی مانند اشعه فرابنفش خورشید و دود سیگار، تولید و آرایش کلاژن تغییر می‌کند؛ تغییری که به بروز چین‌وچروک، کاهش سفتی پوست و ناهماهنگی بافت آن منجر می‌شود.

به دلیل این نقش اساسی، کلاژن به یکی از اهداف اصلی محصولات تغذیه‌ای و مکمل‌های موسوم به «زیبایی از درون» تبدیل شده است؛ محصولاتی که ادعا می‌کنند ظاهر پوست و سلامت مفاصل را بهبود می‌بخشند.

مکمل‌های کلاژن؛ واقعیت یا تبلیغ؟

مکمل‌های کلاژن، فرآورده‌های خوراکی هستند که معمولاً از منابع حیوانی مانند گاو، مرغ یا منابع دریایی تهیه می‌شوند. بسیاری از آن‌ها به شکل «کلاژن هیدرولیزشده» یا پپتیدهای کلاژن عرضه می‌شوند؛ یعنی پروتئین به قطعات کوچک‌تر شکسته شده تا هضم و جذب آن آسان‌تر شود.

این محصولات اغلب با ادعاهایی مانند افزایش خاصیت ارتجاعی پوست، بهبود آبرسانی یا کاهش چین‌وچروک تبلیغ می‌شوند، اما کیفیت و شواهد علمی پشتیبان آن‌ها بسیار متفاوت است. اما آیا واقعاً مؤثرند؟

نظر متخصص پوست

دکتر فرح مصطفی، استادیار دانشکده پزشکی دانشگاه تافتس و متخصص پوست در مرکز پزشکی تافتس، می‌گوید:«در حال حاضر، مکمل‌های خوراکی کلاژن به‌عنوان درمان پیری پوست توصیه نمی‌شوند، هرچند ممکن است در کنار روش‌های دیگر که اثربخشی بیشتری دارند و پشتوانه علمی قوی‌تری دارند، استفاده شوند.»

او توضیح می‌دهد:«برخی مطالعات نشان داده‌اند که مکمل‌های خوراکی کلاژن، به‌ویژه کلاژن هیدرولیزشده، ممکن است آبرسانی و خاصیت کشسانی پوست را بهبود دهند، اما مطالعات دیگر چنین نتایجی را تأیید نمی‌کنند. یک فراتحلیل جدید از ۲۳ کارآزمایی بالینی تصادفی نشان داد پژوهش‌هایی که از مصرف مکمل کلاژن حمایت می‌کردند، اغلب کیفیت پایینی داشتند و توسط شرکت‌های دارویی تأمین مالی شده بودند؛ در حالی که مطالعات با کیفیت بالاتر و منابع مالی مستقل، فایده‌ای برای مکمل‌های کلاژن پیدا نکردند.»

کلاژن در بدن چگونه عمل می‌کند؟

دکتر مصطفی ادامه می‌دهد:«کلاژن پروتئینی است که در سراسر بدن، از جمله پوست، عضلات، استخوان‌ها و بافت‌های همبند وجود دارد. با افزایش سن، تولید طبیعی کلاژن کاهش می‌یابد و این موضوع به چین‌وچروک، افتادگی پوست و ناراحتی مفاصل منجر می‌شود. اما کلاژن برای جذب باید تجزیه شود؛ بنابراین مصرف آن به این معنا نیست که کلاژن مستقیماً به پوست یا سایر بخش‌های مورد نیاز بدن برسد.»

او هشدار می‌دهد که:

• مکمل‌های کلاژن با منشأ دریایی ممکن است به متیل‌جیوه آلوده باشند.

• مکمل‌ها پیش از ورود به بازار از نظر ایمنی و اثربخشی به‌طور دقیق بررسی نمی‌شوند.

• به گفته آکادمی پوست آمریکا، بیشتر مکمل‌های کلاژن موجود فاقد تأییدیه‌های مستقل (third-party verification) و اطلاعات شفاف درباره ترکیبات هستند.

راه‌های اثبات‌شده برای حمایت از کلاژن پوست

در پایان، دکتر مصطفی تأکید می‌کند:«یک الگوی غذایی سالم، مواد مغذی لازم برای ساخت کلاژن را در اختیار بدن قرار می‌دهد. دریافت پروتئین کافی و مصرف مواد غذایی سرشار از ویتامین C مانند توت‌فرنگی، کیوی، فلفل دلمه‌ای قرمز و مرکبات بسیار مهم است.»

او همچنین به نقش سبک زندگی اشاره می‌کند:

• استفاده منظم از ضدآفتاب برای محافظت در برابر اشعه UV

• مصرف موضعی رتینول یا رتینوئیدها

• پرهیز از سیگار کشیدن

همه این عوامل به حفظ کلاژن پوست و جلوگیری از تخریب آن کمک می‌کنند.