به گزارش سلامت نیوز به نقل از ایران، موضوع «افزایش دانشجویان و متخصصین حوزههای پزشکی» سال ۱۴۰۰ در شورای عالی انقلاب فرهنگی مطرح شد و دیماه همان سال افزایش سالانه ۲۰ درصد دانشجوی پزشکی نسبت به سال قبل به مدت ۴ سال تصویب شد. در واقع مقرر شد، ظرفیت پذیرش دانشجویان پزشکی از ۸ هزار دانشجو در سال ۱۴۰۰ به ۱۶ هزار و ۵۰۰ دانشجو در سال ۱۴۰۴ برسد. حالا بررسی ظرفیت پزشکی و دندانپزشکی در چهار دوره اجرای مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی نشان میدهد که در مجموع ۱۶ هزار و ۲۹۸ نفر در چهار دوره اجرای این مصوبه به مجموع ظرفیت اضافه شده. موضوعی که نیازمند تأمین منابع و زیرساخت لازم است.
به گفته وزیر بهداشت، افزایش صددرصدی ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی و دندانپزشکی طی چهار سال گذشته انجام شد، اما تعداد اساتید دانشگاهها ۹ درصد و خوابگاهها ۲۰درصد افزایش یافته است درحالی که مقرر شده بود افزایش ظرفیت، به شرط تأمین نیاز و زیرساخت نظیر خوابگاه و بیمارستان باشد. اگر نگاهی به کشورهای دیگر در بعد تعداد پزشک به جمعیت داشته باشیم، آلمان و انگلیس به ازای هر ۲۰۰ هزار نفر، دو دانشجوی علوم پزشکی جذب میکنند و در هند این رقم پنج نفر است. به گفته کارشناسان، ایران تا پیش از افزایش ظرفیت، به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر ۹ تا ۱۰ دانشجو میگرفت و اکنون این عدد به ۱۸ نفر رسیده است.
این رقم در رومانی با سطح آموزشی پایینتر ۲۷ نفر است؛ بنابراین صرف افزایش تعداد دانشجوی پزشکی نشانه پیشرفت نیست. حالا این افزایش ظرفیت بدون در نظر گرفتن منابع لازم، آسیب جدی به بدنه نظام سلامت در آینده وارد میکند که نتیجه آن کاهش کیفیت پزشکی کشور است.
از سالی که قانون افزایش ظرفیت پزشکی تصویب شد، از پذیرش 8 هزار نفر به بیش از 16 هزار نفر در یک ورودی رسیدهایم. این رشد ناگهانی باعث شده که بسیاری از دانشگاههای علوم پزشکی با کمبود شدید فضای آموزشی مواجه شوند. دکتر محمدحسین پورغریب معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به افزایش ظرفیت آموزش پزشکی که طی چهار سال گذشته انجام شده است میگوید: «تا سال 1400 در عمل تمام نیازهای حوزه دانشجویی را خودمان تأمین میکردیم. اما با روند رو به رشد تعداد دانشجویان به این نقطه رسیده که در حال حاضر 1200 تخت خوابگاهی برای دانشجویان اجاره میکنیم. فقط همین امسال نزدیک 100 میلیارد تومان پول اضافهتر برای اجاره این خوابگاهها پرداخت کردیم. یعنی اولین پیامد افزایش ظرفیت دانشجویان پزشکی در بحث تأمین خوابگاه برای آنها بود. به همین نسبتی که به افزایش تعداد تخت نیاز پیدا کردیم باید غذا و تغذیه دانشجویان را هم افزایش میدادیم. در حال حاضر قرارداد تغذیه دانشجویان نسبت به سال گذشته حدود 2.5 برابر و نسبت به 4 سال گذشته حدود 10 برابر بیشتر شده است.»
او با بیان اینکه تأمین نیازهای دانشجویان رشتههای پزشکی فقط بحث تخت و غذا نیست، توضیح میدهد: «خوابگاههایی که برای این دانشجویان در نظر گرفتیم، فضای فرهنگی و ورزشی ندارد، حتی در مواردی سالن مطالعه مناسب هم ندارند. یعنی دانشجویان با محدودیت زیادی درس میخوانند. تختخوابهای استیجاری از دو نفره تا هشت نفره است، اما تلاش کردیم که تختهای بیشتر از شش نفر در خوابگاههای اجارهای نداشته باشیم. در کوی دانشگاه مثلاً در بخش دختران اتاقهایی را که ظرفیت دونفر داشت، سه تخته کردیم یا اتاق چهار تخته، پنج تخته شد. یعنی تعداد تختهای خوابگاهی را یک تخت افزایش دادیم. اگر چنین اقدامی انجام نمیدادیم باید یک خوابگاه 300 نفره دیگر را هم اجاره میکردیم.»
افزایش تقاضای القایی
در نظام سلامت
حدود 75 هزار دانشجو در رشتههای مختلف علوم پزشکی در حال تحصیل هستند. افزایش بیضابطه ظرفیت پزشکی میتواند به ضرر نظام سلامت کشور تمام شود، طبق شواهد جهانی، اگر بیش از نیاز کشور پزشک تربیت کنیم، تقاضای القایی در نظام سلامت ایجاد خواهد شد. دکتر پورغریب با اشاره به این موضوع میگوید: «وقتی تعداد دانشجویان بدون در نظر گرفتن منابع مالی لازم و امکانات مورد نیاز افزایش پیدا میکند، سرانه فرهنگی، ورزشی و رفاهی در کل دانشگاه کاهش مییابد. اما بودجهای که برای این افزایش ظرفیت پزشکی در نظر گرفتند در عمل جبران کننده هیچ یک از خدمات مورد نیاز دانشجویان نیست. برای اجاره خوابگاه هیچ پولی به دانشگاه پرداخت نمیشود و ما باید از درآمدهای اختصاصی هزینههایش را تأمین کنیم. سرانه برای هر دانشجو پرداخت میشود، اما سرانه برای کارهای روزمره دانشجو است و این هزینهها را جبران نمیکند.»
دانشجویان پزشکی پشت درکلاس درس
معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به وضعیت کلاسهای درس دانشجویان پزشکی بعد از افزایش ظرفیت میگوید: «این چالش را در بحث آموزش دانشجویان هم داریم. در بیشتر کلاسهای درس اساتید حضور و غیاب نمیکنند. چون اگر همه دانشجویان برای شرکت در کلاس حضور پیدا کنند، فضایی برای نشستن دانشجو نیست. وقتی فضای کلاس جایی برای دانشجو نداشته باشد، بچهها باید پشت در کلاس بنشینند، حتی صدای استاد را هم نمیشنوند. وقتی شرایط برای حضور دانشجو مناسب نباشد، انتقال مطالب از استاد به دانشجو هم به درستی انجام نمیشود و آموزش مختل میشود در نتیجه پزشک، دندانپزشک، داروساز، فیزیوتراپ و...داریم، اما کیفیت خوبی از لحاظ خدمترسانی به مردم ندارند. یعنی دانشجوها در این شرایط فارغ التحصیل میشوند، اما علم کافی ندارند و سلامت مردم را به خطر میاندازند. دلیل اینکه همه متخصصان در این حوزه با چنین افزایش ظرفیتی مخالفت میکنند، فقط افزایش هزینههای دانشگاه نیست، نگران این هستیم که این افراد باید درآینده به مردم خدمت کنند که با چنین دریافتی پایینی از آموزش، کیفیت خدمت به مردم کاهش پیدا میکند. افزایش ظرفیت فشاری را در کوتاه مدت به دانشگاه و در بلندمدت به جامعه وارد میکند. سالهاست که علوم پزشکی ایران در منطقه یکهتاز و در دنیا بنام است اما نمیدانیم در آینده چه برسر خوشنامی پزشکان ایرانی میآید.»
ساخت هزار تخت خوابگاهی
برای دانشجویان
بودجه وزارت بهداشت هنگام تحویل به دولت چهاردهم 80 همت کسری داشت. در سالهای 1401 و 1402 اثری از تخصیص واقعی بودجه دیده نشد و سالهای 1403 و 1404 هم فقط 5.1 و 5.2همت بودجه برای دانشگاهها پیشبینی کردند که در مقایسه با نیاز واقعی حدود 60 همت برای 60 دانشگاه علوم پزشکی و 20 دانشکده دندانپزشکی مبلغ ناچیزی محسوب میشود. این درحالی است که براساس برآورد سال گذشته برای تأمین زیرساختهای آموزشی برای افزایش ظرفیت پزشکی به بیش از 30 همت نیاز داشتیم. دکتر پورغریب با اشاره به هزینههای افزایش هزار تخت برای دانشجویان پزشکی توضیح میدهد: «قراردادی که در حال حاضر برای ساخت هزار تخت خوابگاهی بسته شده است، حدود 500 میلیارد تومان است. اگر این مبلغ تأمین شود، میتوانیم بخشی از تختها را سال آینده و بخش دیگر را دو سال آینده افتتاح کنیم. ولی اگر تأمین نشود، باید همین مسیر اجاره تخت را ادامه بدهیم. وزارت بهداشت بخشی از منابع را کمک میکند، ولی قطعاً 500 میلیارد تومان نمیشود. در این بخش باید سازمان برنامه و بودجه ورود کند و با کمک خیرین بتوانیم هزینه ساخت این تختها را تأمین کنیم.»
پایش سلامت روان؛
شنیدن صدای سفیدپوشان سلامت
با همراهی مرکز مشاوره دانشجویان و گروه پایش و پژوهش معاونت فرهنگی و دانشجویی، طرح پایش سلامت روان دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی آغاز شد؛ طرحی برای شنیدن بیقضاوت صدای دانشجویان، بویژه آنهایی که در روزهای بحران، در خط مقدم بیمارستانها ایستاده بودند. این پایش تلفنی و حضوری با هدف همدلی، حمایت و پیشگیری از آسیبهای روانی طراحی شده است. او به اقدامات انجام شده برای سلامت روان دانشجویان میگوید: «دانشجویان در همه مقاطع، سرمایه اصلی دانشگاه هستند و پایش سلامت آنان، سرمایهگذاری روی سلامت آیندهسازان سلامت کشور است. پایش منظم، از بروز مشکلات مزمن جلوگیری کرده و کیفیت خدماترسانی را ارتقا میبخشد. پایش سلامت روان از سال گذشته و از دانشجویان جدیدالورود و امسال از رزیدنتهای جدیدالورود شروع شده و تیم ویژهای با عنوان «کمیته پایش و پژوهش» ایجاد کردهایم. تمرکز این تیم ویژه در بحث پایش سلامت دانشجویان است. امسال شش بیمارستان دانشگاهی پایش شدند و بقیه هم از دانشجویان ورودی پایش میشوند. افرادی که دچار مشکل هستند شناسایی و به مراکز مشاوره ارجاع داده میشوند، مراکز مشاوره به شکل مداوم شرایط این افراد را بررسی میکند. ولی واقعیت این است که بخشی از این موضوع برعهده ماست و برای آن تلاش میکنیم ولی به هر حال افرادی که شناسایی میشوند، مشکلات زمینهای، مشکلات خانوادگی، اجتماعی و... دارند. بحث جلوگیری از خودکشی دانشجویان پزشکی فقط برعهده دانشگاههای علوم پزشکی نیست. این موضوع به عهده کلان جامعه است و باید همه کمک کنند. دانشگاه باید وظیفه خودش را انجام بدهد، خانواده هم وظایفی دارد که باید به آن رسیدگی کند و دولت هم باید عهدهدار سلامت جامعه باشد.»
سالی دو میلیون غذا
به دانشجویان میدهیم
در طول سال تحصیلی بارها فیلمهای مربوط به کیفیت بد غذای دانشجویان در دانشگاههای مختلف کشور منتشر میشود. تصاویری با این عناوین که غذاها با محصولات فرآوری شده مثل سوسیس و کالباس درست میشود، دقیقاً محصولاتی که نظام سلامت تأکید دارد که مصرف نشوند.
معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی تهران در مورد منوی غذای دانشجویان این دانشگاه و کیفیتش میگوید: «در بحث غذای دانشجویی هیچ وقت نمیشود رضایت صددرصدی دانشجویان را کسب کرد. در دانشگاه اقوام مختلف و سلایق غذایی مختلف
داریم.
تعدادی میگویند، مثلاً قرمهسبزی دوست داریم، تعدادی هم نظرشان بر خورشت قیمه است. یکسری هم میگویند، کشک بادمجان دوست ندارند. این اختلاف سلیقه موضوع مهمی است که هیچ وقت حل نمیشود. همین امروز 4500 پرس غذا به دانشجویان دادیم، قطعاً این تعداد پرس غذا حتی اگر چلوکباب هم باشد باز هم گروهی میگویند، چلوکباب دوست نداریم. ما برای کسب رضایت حداکثری تلاش میکنیم، در حال حاضر برنامه غذایی مشخصی داریم و میدانیم در ماه چند بار چلو کباب، قیمه و قرمه سبزی به دانشجویان میدهیم چون منوی غذا را با کمک دانشجویان تنظیم کردهایم. در دورچینهای غذا هم سعی شده گزینههای سالم را جانمایی کنیم مثل سبزی، سالاد، میوه و... اما تقریباً میتوانم بگویم در منوی غذای دانشگاه سوسیس و کالباس وجود ندارد. تنها غذای آماده که برای دانشجویان داریم ناگت مرغ، کنسرو لوبیا و تن ماهی
است.»
افزایش دو و نیم برابری
بودجه غذای دانشجویان
دکتر پورغریب با اشاره به اینکه امسال در انتخاب پیمانکار تغذیه بسیار سختگیری داشتیم و بودجه غذایی را 2.5 برابر کردیم، میگوید: «سعی کردیم تنوع غذایی را حفظ کنیم، اما به دانشجویان هم گفتیم که به عنوان یک ایرانی باید قرمهسبزی و قیمه بخورید چون جزئی از سبک زندگی ایرانی است. حتی تعدادی از دانشجویان درخواست آبگوشت داشتند که دقیقاً پنجشنبه که وزیر بهداشت برای سرکشی به خوابگاه دانشجویان آمده بود به دکتر ظفرقندی هم از همان آبگوشت دادیم.
ولی جمعبندی نظرات سخت است، چون ما سالی دو میلیون پرس غذا در آشپزخانه مرکزی کوی دانشگاه میدهیم که عدد بسیار سنگینی است، اما در حال ارتقای آن هستیم. سال 1400 آشپزخانهای ساختیم که جوابگوی جمعیت دانشجویی آن زمان بود و روزی 5 تا 6 هزار پرس غذا سرو میکردیم. فکرم میکردیم سالها بدون مشکل با همین تعداد پیش میرویم، اما با افزایش ظرفیت پزشکی مجبور شدیم روزانه 10 هزار پرس غذا بدهیم.»
برش
40 درصد کادر سلامت به مشاوره روان نیاز دارند
دکتر پورغریب میگوید: «بحث خودکشی مثل نوک کوه یخ است، وقتی به بدنه کوه یخ که به چشم افراد نمیآید دقت کنیم، افرادی هستند که سلامت روان خوبی ندارند، تمرکز ویژه ما برای این گروه است که حالشان خوب شود. ما فقط افرادی را میبینیم که خودکشی کردهاند، اما باید به افرادی توجه کنیم که در مرحله قبل آن هستند، زندگی میکنند اما کیفیت زندگی خوبی ندارند. به همین دلیل باید به مقوله پیشگیری ورود کنیم. اینکه تأکید داریم باید در خوابگاههای دانشجویی فضاهای فرهنگی، ورزشی داشته باشیم دقیقاً به همین دلیل است. باید به نقطهای برسیم که بچهها با سرگرمیهای سالم حال خوبی پیدا کنند.»
معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به اینکه در بیمارستانهای بررسی شده، بین 30 تا 40 درصد افراد به مشاوره سلامت روان نیاز داشتند، توضیح میدهد: «در هر بیمارستان حدود 40 درصد آمار بسیار بالایی است. البته اگر به شکل کلی در جامعه هم نگاه کنیم از هر 4 نفر یک نفر دچار مشکلات روان است و به مشاوره نیاز دارد. نباید گروه پزشکی را از جامعه جدا کنیم، به هر حال همه مردم چالشهای سلامت روان دارند و این گروه هم بخشی از جامعه هستند. جان همه مردم کشور مهم است، اما چرا اخبار خودکشی جامعه پزشکی پررنگتر دیده میشود، به این دلیل است که این افراد نخبهاند، چون این افراد خودشان قرار است متولی سلامت مردم باشند، پس باید برای سلامت روان و جسم این افراد اقدامات ویژهای انجام شود.»
نظر شما