به گزارش سلامت نیوز به نقل از مهر،معاون اجتماعی سازمان انتقال خون کشور، بابک یکتاپرست، اعلام کرده است که ذخایر خون در کشور در وضعیت مطلوبی قرار دارد و توانسته است نیازهای مراکز درمانی را تأمین کند. با این حال، شرایط خاص در برخی استانها به دلیل مشکلات جمعیتی و نیازهای ویژه درمانی، روند تأمین خون را با چالشهای دائمی روبرو کرده است.
چالشهای خاص استانها
برخی استانها مانند سیستان و بلوچستان و مازندران همیشه در وضعیت هشدار قرار دارند. این استانها به دلایلی مانند تعداد بالای بیماران مبتلا به تالاسمی و وقوع حوادث ترافیکی شدید، نیاز مستمر و بالایی به خون دارند. بهطور خاص، در سیستان و بلوچستان، بیش از ۳۵۰۰ بیمار تالاسمی وجود دارند که هر ماه به طور متوسط نیاز به ۷ هزار واحد خون دارند. این نیاز ثابت به خون، در کنار حوادث اورژانسی مانند تصادفات جادهای که به طور متناوب رخ میدهند، ذخایر خون را تحت فشار قرار میدهد.
مصرف بالا در شرایط اورژانسی
در بسیاری از موارد، حوادث و شرایط ناگهانی مانند تصادفات ترافیکی یا خونریزیهای شدید در زایمان، میتواند مصرف خون و فرآوردههای خونی را به طور ناگهانی و بهطور موقت افزایش دهد. در این شرایط، مراکز درمانی مجبور میشوند از ذخایر خون اختصاصی برای بیماران خاص مانند تالاسمی یا بیماران سرطانی استفاده کنند تا جان مصدومان حوادث نجات یابد. این تصمیمات در حالی که به نجات جان افراد منجر میشود، اما تأمین پایدار خون برای بیماران خاص را با چالش مواجه میکند.
وضعیت ذخایر خون در تهران
تهران بهعنوان پایتخت کشور و با دارا بودن تعداد بالای بیمارستانهای تخصصی، یکی از مراکز اصلی مصرف خون در کشور است. در این استان، جراحیهای پیچیدهای مانند پیوند اعضا (قلب، کلیه) که نیاز به مقادیر زیادی خون دارند، بهطور مداوم انجام میشود. برای مثال، عمل جراحی پیوند قلب بهطور متوسط به ۱۵ تا ۲۰ واحد خون نیاز دارد. در پیوند کلیه، ممکن است مصرف خون حتی بیشتر از پیوند قلب نیز باشد. این نوع جراحیها که به گروههای خونی خاص و نادر نیاز دارند، میتوانند بهطور چشمگیری ذخایر خون را تحت فشار قرار دهند.
چرا بعضی فرآوردهها کمبود دارند؟
یک سوال رایج در زمان بحرانهای خونی این است که آیا کمبود فرآوردههای خونی به معنای کمبود خون است؟ یکتاپرست توضیح داد که کمبود در برخی فرآوردهها مانند پلاکت و پلاسما ممکن است ایجاد شود، در حالی که ذخایر کلی خون سالم و به اندازه کافی موجود باشد. پلاکتها، که برای بیماران مبتلا به سرطان و اختلالات انعقادی ضروری هستند، تنها ۳ روز ماندگاری دارند و بهطور مداوم نیازمند اهدای خون جدید هستند. بنابراین، حتی در صورتی که ذخایر کلی خون کافی باشد، کمبود یک فرآورده خاص مانند پلاکت میتواند موجب نگرانیهایی در مراکز درمانی شود.
تأثیر تغییرات فصلی و تعطیلات
شرایط جوی و تغییرات فصلی نیز تأثیر زیادی بر روند اهدای خون دارند. در فصل زمستان، بهدلیل کاهش فعالیتهای اجتماعی و کوتاهتر شدن روزها، تمایل به اهدای خون کاهش مییابد. علاوه بر این، در ایام تعطیلات یا شرایط جوی خاص مانند بارندگیهای شدید، تصادفات و نیاز به خون و فرآوردههای خونی افزایش مییابد. این شرایط، تعادل بین عرضه و تقاضای خون را به هم میزند و باعث ایجاد بحرانهای موقتی در تأمین خون میشود.
فرآیند تأمین خون و فرآوردههای خونی
تأمین خون در بیمارستانها بهطور روزانه انجام میشود. هر روز، بانکهای خون بیمارستانها درخواستهای جدیدی برای خون و فرآوردههای خونی از سازمان انتقال خون ارسال میکنند. این فرآیند معمولاً بهصورت منظم انجام میشود، اما در شرایط اضطراری مانند سوانح رانندگی یا جراحیهای پیچیده، مصرف خون بهطور ناگهانی افزایش مییابد. علاوه بر این، فرآوردههای خونی باید مراحل دقیق آزمایش و فرآوری را طی کنند تا از لحاظ سلامت برای مصرف بیماران آماده شوند. این فرآیند ممکن است تا ۲۴ ساعت بهطول بیانجامد و در موارد اورژانسی ممکن است برای آمادهسازی فرآوردهها تاخیر ایجاد شود.
اقدامات جدید در زمینه اهدای خون
سازمان انتقال خون کشور، برای تسهیل در فرآیند اهدای خون، تغییراتی در قوانین اهدای خون اعمال کرده است. بهعنوان مثال، شرط ارائه کارت ملی برای اهدای خون برداشته شده است و اهداکنندگان میتوانند با ارائه هر کارت شناسایی معتبر عکسدار که کد ملی دارد، برای اهدای خون اقدام کنند. همچنین، سن مجاز برای اهدای خون به ۱۸ سال تمام تغییر یافته است و افراد میتوانند بدون نیاز به رضایتنامه والدین خون اهدا کنند.
این تغییرات، علاوه بر افزایش مشارکت در اهدای خون، به تسهیل روند تأمین خون و فرآوردههای خونی کمک کرده است.
در مجموع، وضعیت ذخایر خون در کشور بهویژه در برخی استانها در شرایط مطلوبی قرار دارد، اما چالشهایی مانند نیاز مداوم بیماران خاص، حوادث ترافیکی و محدودیتهای ذخیرهسازی برخی فرآوردهها، تأمین خون را در برخی مقاطع تحت فشار قرار میدهد. مدیریت صحیح مصرف و تأمین مستمر خون، همراه با مشارکت مستمر مردم در اهدای خون، اصلیترین عوامل برای حفظ تعادل در تأمین خون و نجات جان بیماران هستند.
نظر شما