به گزارش سلامت نیوز به نقل از فارس،دیابت یکی از شایع‌ترین بیماری‌های غیرواگیر در ایران و جهان است و به‌عنوان یک اختلال متابولیک مزمن شناخته می‌شود که در آن بدن توانایی کافی برای تولید یا استفادهٔ مؤثر از انسولین را ندارد.

براساس گزارش‌های وزارت بهداشت و مطالعات اپیدمیولوژیک، میزان شیوع دیابت در ایران طی سال‌های اخیر روند افزایشی داشته و حدود ۱۱ تا ۱۲ درصد جمعیت بزرگسال کشور را درگیر کرده است؛ به عبارتی تقریباً از هر ۹ ایرانی بالغ، یک نفر مبتلا به دیابت است. این رقم در برخی استان‌ها و گروه‌های سنی بالاتر حتی بیشتر نیز گزارش شده است.

افزایش چاقی، کم‌تحرکی، تغذیهٔ نامناسب، افزایش سن و زمینهٔ ژنتیکی از عوامل اصلی رشد شیوع دیابت در ایران به شمار می‌آیند.

یکی از جنبه‌های مهم در مدیریت دیابت، نقش استرس است. استرس مزمن یا شدید می‌تواند از چند مسیر باعث تشدید علائم و بی‌ثباتی سطح قند خون شود.

هنگام قرار گرفتن در شرایط استرس‌زا، بدن هورمون‌هایی مانند کورتیزول و آدرنالین ترشح می‌کند که هدفشان آماده‌سازی برای واکنش‌های فوری است.

این هورمون‌ها سطح قند خون را افزایش می‌دهند تا انرژی بیشتری در اختیار بدن قرار گیرد. برای افراد مبتلا به دیابت، این افزایش ممکن است به‌سادگی کنترل نشود و منجر به نوسانات قابل‌توجه قند خون شود.

علاوه بر تأثیر مستقیم هورمونی، استرس می‌تواند رفتارهای ناسالم مانند پرخوری، کاهش فعالیت بدنی یا کاهش انگیزه برای پیگیری درمان را تشدید کند. بنابراین مدیریت استرس از طریق ورزش منظم، خواب کافی، مهارت‌های آرام‌سازی و حمایت روانی یکی از ارکان ضروری کنترل دیابت و پیشگیری از عوارض آن است.

زهرا فرهنگیان، فوق تخصص غدد و متابولیسم و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهوازدر خصوص مدیریت بیماری دیابت در شرایط بحرانی بیان کرد: اولین و مهم‌ترین نکته در مواجهه با شرایط بحرانی، مدیریت اضطراب و استرس است. استرس می‌تواند بر سطح قند خون تأثیر منفی بگذارد و کنترل بیماری را دشوارتر کند.

وی ادامه داد: برای مقابله با استرس، تکنیک‌های زیر توصیه می‌شود: تکنیک‌های آرام‌سازی سریع: استفاده از تکنیک‌های ساده و سریع آرام‌سازی، مانند تنفس‌های عمیق و شمرده، می‌تواند به کاهش اضطراب کمک کند.

فرهنگیان افزود: گوش دادن به موسیقی دل‌انگیز و آرامش‌بخش، یکی از راه‌های مؤثر برای کاهش استرس است. استشمام بوهای خاطره‌انگیز، می‌تواند حس آرامش را در فرد ایجاد کند.

آب درمانی

وی متذکر شد: شستشوی دست و صورت یا دوش گرفتن با آب خنک، می‌تواند به کاهش تنش و استرس کمک کند.همچنین ملاقات و گفتگو با افرادی که به فرد آرامش می‌دهند، می‌تواند در کاهش اضطراب مؤثر باشد.

این فوق تخصص غدد افزود: در صورت نیاز، مراجعه به روانشناس یا روانپزشک برای دریافت کمک‌های تخصصی توصیه می‌شود.

فرهنگیان تصریح کرد: همچنین تهیه یک کیف یا باکس نجات، برای شرایط بحرانی ضروری است. این کیف باید شامل موارد زیر باشد:

سوابق بیماری، نتایج آزمایش‌ها و سایر مدارک پزشکی مهم.کارت شناسایی بیماری‌های خاص، برای شناسایی سریع بیماری و دسترسی به مراقبت‌های لازم.کارت شناسایی فرد شامل اطلاعات تماس و اطلاعات ضروری.آخرین نسخه دارویی, برای اطمینان از دسترسی به داروهای مورد نیاز.

وی اضافه کرد: شماره تماس پزشک معالج، نزدیکان و مراکز اورژانسی داروهای خوراکی و انسولین (در صورت استفاده): به همراه دستورالعمل‌های مصرف. دستگاه اندازه‌گیری قند خون و ملزومات آن: شامل سوزن، پنبه و کیت‌های اندازه‌گیری، کیف نگهدارنده انسولین یا یک وسیله مسافرتی: برای حفظ کیفیت انسولین در شرایط مختلف،درمان‌های مناسب افت قند خون: شامل چند حبه قند یا چند قاشق شکر، میان وعده‌های سبک و قابل نگهداری؛ مانند نان خشک، بیسکویت یا آجیل خام و آب آشامیدنی: برای جلوگیری از کم‌آبی بدن.

به گفته این فوق تخصص غدد رعایت رژیم غذایی مناسب، یکی از ارکان اصلی مدیریت دیابت است، به ویژه در شرایط بحرانی. نکات زیر در این زمینه حائز اهمیت هستند.

وی اضافه کرد:اجتناب از قندهای ساده و نوشیدنی‌های شیرین؛ مصرف این مواد غذایی می‌تواند باعث افزایش ناگهانی قند خون شود.عدم حذف وعده‌های غذایی؛به ویژه در افرادی که انسولین تزریق می‌کنند، حذف وعده‌های غذایی می‌تواند منجر به افت قند خون شود.

وی افزود: نوشیدن حداقل 8 لیوان آب در شبانه‌روز برای حفظ هیدراتاسیون بدن ضروری است.همچنین جایگزین کردن نان‌های سبوس‌دار به جای نان‌های سفید، به کنترل قند خون کمک می‌کند.

به گفته فرهنگیان استفاده از میوه‌های خشک و آجیل خام به جای چیپس و پفک، انتخاب‌های مناسب‌تری هستند. مصرف سبزیجات و سالاد به میزان کافی، به کنترل قند خون و تأمین مواد مغذی ضروری کمک می‌کند.

وی متذکر شد: خواب کافی و باکیفیت، نقش مهمی در کنترل قند خون و سلامت عمومی دارد. توصیه می‌شود زودتر به رختخواب بروید و زودتر بیدار شوید.حداقل 7 تا 8 ساعت خواب مفید در شبانه‌روز داشته باشید.

فرهنگیان یادآور شد: حفظ فعالیت بدنی در حد امکان، حتی در شرایط بحرانی، می‌تواند به کنترل قند خون کمک کند. توصیه می‌شود. انجام نرمش‌های سبک تا متوسط در منزل، مانند پیاده‌روی سریع یا دویدن آهسته.

آگاهی از علائم هشداردهنده افزایش و کاهش قند خون، برای مدیریت بیماری در شرایط بحرانی ضروری است.

وی با اشاره به علائم قند خون بالا شامل پر ادراری و پرنوشی افزود: در صورت مشاهده این علائم، مصرف آب بیشتر و تماس با پزشک ضروری است.

فرهنگیان با اشاره به علائم افت قند خون، همچون تعریق، تپش قلب، لرزش و سرگیجه،گفت: در صورت مشاهده این علائم، باید 3-4 حبه قند یا یک قاشق شکر یا یک قاشق عسل مصرف شود. توجه کنید در شرایط بحرانی، پایش منظم قند خون اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.