به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری،  انستیتو پاستور در طول جنگ تحمیلی سوم 3بار مورد حمله قرار گرفت که سومین حمله خسارت قابل توجهی به آن زد. خسارت جانی رخ نداد اما آسیب‌ به سازه و تجهیزات زیاد بود. البته که فعالیت این مرکز در سایر شعب همچنان پابرجاست و خط تولیدش به‌ویژه درباره واکسن‌ها متوقف نشده، اما اتفاق تلخ از بین رفتن یکی از قدیمی‌ترین مراکز علمی – پزشکی ایران است که مشابه آن در خاورمیانه وجود ندارد. احسان مصطفوی، رئیس انستیتو پاستور ایران درباره این اتفاق و حواشی آن به نکات مهمی اشاره کرده که بخشی از آن را در ادامه می‌خوانید. او امیدوارانه می‌گوید: «با وجود تمام خسارت‌ها انستیتو پاستور همچنان زنده است، نیروی انسانی پابرجاست و تمام فرایندها هم از دانش بومی کسب شده است.»‌ 

میزان خسارت‌ها

بخش عمده آسیب‌ها متوجه تجهیزات تخصصی انستیتو بوده؛ تجهیزاتی که طی دهه‌ها فراهم شده بودند و اکنون جایگزینی آنها به زمان و منابع قابل توجهی نیاز دارد. هنوز برآورد دقیقی از میزان خسارت‌ها در دست نیست، چرا که برخی دستگاه‌ها کاملا از بین رفته‌اند و برخی دیگر نیازمند بررسی برای بازگشت به چرخه فعالیت هستند.

خوش‌بین به تأمین بودجه

برآوردهای اولیه از خسارت‌های مالی، ارقام بسیار بالایی را نشان می‌دهد؛ چندین هزار همت. اما امیدواری برای جبران این آسیب‌ها وجود دارد. به‌گفته مصطفوی، ترکیبی از حمایت‌های دولتی، مشارکت خیرین و همراهی مردم می‌تواند مسیر بازسازی را هموار کند. او تأکید می‌کند که اهمیت خدمات انستیتو، به‌ویژه در حوزه سلامت عمومی، توجیهی جدی برای بسیج منابع داخلی و حتی بین‌المللی است.

حمله به سلامت مردم

از نگاه رئیس انستیتو، هدف قرار دادن چنین مرکزی صرفا یک حمله فیزیکی نیست، بلکه می‌تواند به‌طور غیرمستقیم سلامت عمومی را نشانه بگیرد. محصولاتی مانند واکسن‌ها که از بدو تولد به شهروندان تزریق می‌شوند، نقش حیاتی در امنیت سلامت دارند. بنابراین کاهش ظرفیت این مجموعه می‌تواند به افزایش نگرانی عمومی و کاهش تاب‌آوری جامعه منجر شود.

نقش مهم در دوران کرونا

انستیتو پاستور تنها تولیدکننده واکسن نیست، بلکه در حوزه تشخیص و تولید کیت‌های آزمایشگاهی نیز نقشی کلیدی دارد. نمونه بارز این نقش، دوران پاندمی کرونا بود که این مرکز در راه‌اندازی شبکه گسترده تشخیص مولکولی با صدها آزمایشگاه نقش محوری ایفا کرد. حالا بخشی از تجهیزات تشخیصی در حمله آسیب دیده، اما با وجود کاهش نسبی ظرفیت و ارسال نمونه‌ها خدمات همچنان ادامه دارد. مصطفوی همچنین از سایر تولیدات این مؤسسه می‌گوید؛ از انواع سرم‌های تزریقی مورد نیاز بیمارستان‌ها تا بسیاری از کیت‌های تشخیصی و حتی حیوانات آزمایشگاهی. بیش از 40محصول در مجموعه انستیتو پاستور تولید می‌شود که مورد استفاده مردم هستند.

هیچ کاربرد نظامی‌ای وجود نداشته است

مصطفوی هرگونه ارتباط این مرکز با فعالیت‌های نظامی را رد و تأکید می‌کند: انستیتو پاستور صرفا در حوزه سلامت و تحقیقات پزشکی فعالیت می‌کند. به‌گفته او، حمله به چنین مرکزی را نمی‌توان با هیچ منطق یا چارچوب اخلاقی توجیه کرد.

خط تولید برقرار است اما...

با وجود خسارت‌ها، خطوط تولید در سایر شعب همچنان فعالند و کمبودی در تولید واکسن یا محصولات حیاتی گزارش نشده است. با این حال، آسیب به بخش تحقیق و توسعه می‌تواند در بلندمدت بر تولید هم اثر بگذارد.

اهمیت مراکزی مانند پاستور

اهمیت چنین مراکزی زمانی بیشتر درک می‌شود که اختلالی در عملکرد آنها ایجاد شود. نبود این زیرساخت‌ها می‌تواند هزینه‌های واردات را افزایش دهد و در مواجهه با بحران‌های بهداشتی، سرعت تشخیص و کنترل بیماری‌ها را کاهش دهد.

حمایت اعضای شبکه جهانی

شبکه جهانی پاستور پس از این حمله واکنش نشان داده و آمادگی خود را برای حمایت اعلام کرده است. این همکاری‌ها می‌تواند در تامین تجهیزات و جبران بخشی از خسارت‌ها نقش مهمی ایفا کند.

فرایند بازسازی آغاز شده 

از هفته گذشته عملیات آواربرداری و ایمن‌سازی آغاز شده و برخی فعالیت‌های آموزشی هم به‌صورت مجازی ادامه دارد. البته به‌گفته مصطفوی جدی‌تر شدن این فرایند در برخی بخش‌ها نیازمند تامین منابع مالی است که امیدوار است با پیگیری‌ها به سرعت محقق شود. او البته به یک تجربه‌آموخته هم اشاره و عنوان می‌کند:‌ چه درباره انستیتوپاستور و چه سایر مراکز مشابه باید پراکندگی خدمات وجود داشته باشد تا با بروز چنین بحران‌هایی آسیب‌پذیری کمتر شود.

حمله به علم و میراث

این حمله تنها زیرساخت‌های علمی را هدف قرار نداده، بلکه به بخشی از میراث تاریخی پزشکی کشور نیز آسیب زده است. قدیمی‌ترین مؤسسه پزشکی کشور و نخستین مؤسسه تولید دارو به شیوه مدرن در کشور آسیب دیده و بازتاب‌های داخلی و بین‌المللی این رویداد نشان‌دهنده اهمیت جایگاه این مرکز در نظام سلامت ایران و منطقه است.

بهتر از قبل خواهیم ساخت

موج همدلی مردمی و حمایت ایرانیان داخل و خارج از کشور، امید به بازسازی قوی‌تر پاستور را افزایش داده است. مصطفوی تأکید می‌کند که هدف تنها بازسازی نیست، بلکه ساختن مجموعه‌ای توانمندتر و مقاوم‌تر از گذشته است.