به گزارش سلامت نیوز به نقل از پیام ما، «صدها کودک جان خود را ازدستدادهاند، بیش از هزار کودک زیر ۱۸ سال مجروح شدهاند و ۴۹۸ مدرسه تحتتأثیر قرار گرفتهاند.» اینها بخشی از نامه انجمن حمایت از حقوق کودکان ایران به دفتر مرکزی صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف) است. آنها در این نامه درخواست فوری برای حمایت از کودکان در ایران و ارائه کمکهای بشردوستانه داشتند. این انجمن در نامه دیگری به مرکز کودکونوجوان سیما نگرانی جدی خود را درباره محتوای برخی برنامههای کودک ابراز کرده و خواستار توقف پخش صحنههای تخریب، جنگ و انفجار در انیمیشنهای شبکه «پویا» شده است.
انجمن حمایت از حقوق کودکان از سال ۱۳۷۳ با هدف ترویج و تبلیغ حقوق کودک و بهبود کیفیت زندگی کودکان فعالیت میکند. این انجمن در مواقع بحران بارها اعتراض خود را در قالب بیانیهها و نامهنگاریها نسبت به حقوق کودکان ابراز کرده است. نمونه اخیر آن جنگ ۴۰ روزه است که احتمال آغاز آن نیز وجود دارد. در این جنگ آنها نامهنگاریهایی به دو نهاد داخلی و بینالمللی داشتند، در یکی از این نامهها، آنها از صداوسیما خواستند در برنامههای شبکه «پویا» تصویر موشک و تخریب نمایش داده نشود، همچنان با ارسال نامهای به یونیسف درخواست کردند نسبت به کشتار کودکان در ایران واکنش نشان دهد.
انجمن حمایت از حقوق کودکان ایران در نامه به صندوق کودکان ملل متحد نسبت به افزایش تعداد کودکان جانباخته و خسارات قابلتوجه واردشده به خدمات اساسی به کودکان هشدار داد. این انجمن به گزارشهای رسمی موجود از منابع بشردوستانه و پزشکی استناد کرد که بر اساس آن بیش از صدها کودک جان خود را ازدستدادهاند، بیش از هزار کودک زیر ۱۸ سال مجروح شدهاند، بیش از ۳۰۰ مرکز بهداشتی و درمانی آسیبدیدهاند، ۳۰ دستگاه آمبولانس از چرخه خدمات خارج شدهاند، ۸۱ هزار و ۳۶۵ سازه غیرنظامی تخریب یا آسیبدیدهاند، ۴۹۸ مدرسه، ۱۷ مرکز هلالاحمر، ۳ فروند بالگرد و ۴۸ وسیله امدادی تحتتأثیر قرار گرفتهاند، در بخش آموزش، ۲۰۶ نفر از کارکنان جانباخته و ۱۵۴ نفر مجروح شدهاند و در بخش بهداشت، ۲۱ نفر از کارکنان درمانی کشته و ۱۰۳ نفر زخمی شدهاند.
این انجمن در بخشی از نامه خود به یونیسف آورده است: «ادامه جنگ، نگرانیهای جدی در خصوص رعایت حقوق کودکان، از جمله حق حیات، بقا و رشد، و نیز دسترسی به آموزش و خدمات ضروری بهداشتی مطابق با مواد ۶، ۲۴، ۲۸ و ۳۸ کنوانسیون حقوق کودک ایجاد میکند. حمایت از غیرنظامیان، بهویژه کودکان، و حفاظت از زیرساختهای حیاتی برای رفاه آنان، از تعهدات اساسی در چارچوب حقوق بینالملل بشردوستانه به شمار میرود.»
انجمن حمایت از حقوق کودکان ایران شش درخواست را هم از یونیسف دارد. در اولین مورد آنها از صندوق کودکان ملل متحد خواستهاند تا تمام تلاش ممکن را برای پایان این جنگ به کار گیرد و آمریکا و اسرائیل را بهعنوان متجاوز شناخته و به طور بینالملل مسئول نقض حقوق بینالملل، حقوق بشردوستانه بینالمللی و حقوق بشر بهخصوص حقوق کودکان بشناسد. دومین درخواست به «حمایت از ارزیابیهای مستقل، بیطرفانه و مبتنی بر شواهد در خصوص حوادث منجر به آسیب به کودکان و تأسیسات غیرنظامی» مربوط است. «افزایش آگاهی نسبت به پیامدهای انسانی این تحولات، از جمله موارد خاصی که کودکان را تحتتأثیر قرار دادهاند، مانند گزارش حمله به مدرسهای در میناب» سومین درخواست این انجمن است.
«تقویت فعالیتهای حمایتی در راستای حفاظت از کودکان در تمامی وضعیتهای درگیری مسلحانه، با تأکید بر رعایت حقوق بینالملل بشردوستانه» چهارمین درخواست انجمن حمایت از حقوق کودکان ایران است. پنجمین درخواست شامل «تشویق تمامی طرفهای ذیربط به پیگیری کاهش تنش و گفتوگو، با تأکید بر اهمیت راهحلهای مسالمتآمیز برای حفاظت از کودکان» میشود و آخرین و ششمین درخواست به «گسترش حمایت از سازمانهای جامعه مدنی که به طور مستقیم با کودکان و خانوادههای آسیبدیده فعالیت میکنند»، مربوط میشود.
این انجمن در نامه خود تأکید کرده که حفاظت از کودکان در برابر آسیب، مسئولیتی مشترک برای جامعه بینالمللی است و تحت هر شرایطی باید موردتوجه قرار گیرد. آنها همچنین اعلام کردهاند که آماده همکاری با یونیسف در هر ظرفیتی که موجب کاستن از رنج، بازسازی خدمات ضروری و حمایت از مقام و حقوق تمام کودکان متأثر از جنگ شود هستند.
مراقب کودکان باشید
انجمن حمایت از حقوق کودکان در کنار هشدار به نهادهای بینالمللی درباره محتوای برخی برنامههای کودک هم به صداوسیما هشدار داده است. در این راستا انجمن تلاش کرد نامهای برای شبکه پویا ارسال کند، هر چند که به واسطه شرایط موجود هنوز موفق به انجام آن نشده است.
در این نامه با اشاره به اینکه کودکان آسیبپذیرترین اعضای جامعه هستند و مسئولیت حفاظت از سلامت جسمی و روانی آنان بر عهده تمامی نهادهای مرتبط، بهویژه رسانه ملی، قرار دارد، آمده است: «طی هفتههای اخیر و در جریان جنگ، خانوادههایی از طریق مرکز مشاوره «صدای یارا» با این انجمن تماس گرفته و نسبت به محتوای برخی برنامههای پخششده از شبکه پویا ابراز نگرانی کردهاند. بر اساس این گزارشها، مواجهه کودکان با این محتوا موجب افزایش اضطراب، احساس ناامنی، کابوسهای شبانه، اختلال خواب و تکرار رفتارهای خشن در بازیهای کودکانه شده است؛ پیامدهایی که آثار بلندمدت آن بر سلامت روان کودکان قابلچشمپوشی نیست.»
محورهای اصلی شکایاتی که والدین نسبت به برنامههای شبکه پویا داشتند بر اساس این نامه به چهار مورد برمیگردد که شامل پخش صحنههای تخریب، جنگ و انفجار در انیمیشنهایی که در آن دشمن به زیرساختها حمله کرده و همه چیز نابود میشود، نمایش صحنههای خشونت و حمله فیزیکی یک شخصیت بهعنوان دشمن و آسیبرسانی به او، تصاویر پرتاب موشک، درگیریهای نظامی و صحنههای ویرانی بدون توجه به اثرات روانشناختی بر کودکان و عدم رعایت معیارهای ردهبندی سنی در تولید و پخش محتوا میشود.
انجمن حمایت از حقوق کودکان در بخش دیگری از این نامه آورده است: «بر اساس گزارشهای اولیه و نگرانی خانوادهها، والدین درخواست داشتهاند برنامههایی مناسب برای دریافت اطلاعات درست و کاربردی، هم برای خود و هم برای فرزندانشان، تهیه و پخش شود تا امکان رشد سالم و بدون آسیب برای کودکان فراهم گردد. در شرایط جنگ یا موقعیتهای بحرانی مشابه، کودکان در وضعیت «فعالسازی مداوم سیستم استرس» قرار میگیرند و افزایش احساس امنیت و حمایت روانی برای آنان اهمیت حیاتی دارد.»
این انجمن با استناد به ماده ۳ پیماننامه حقوق کودک مبنی بر ضرورت درنظرگرفتن «منافع عالیه کودک» در تمامی تصمیمگیریها، ضمن اعتراض جدی به پخش برنامههای مورد اشاره از صداوسیما، خواستار توجه فوری به بازنگری در محتوای برنامههای شبکه پویا و سایر شبکههای کودک، حذف یا اصلاح صحنههای خشونتآمیز، حمله به زیرساختها و نمایش ویرانی، و جایگزینی آنها با محتوای آموزشی و متناسب با سن شده است. آنها همچنین درخواست کردهاند تولید و پخش برنامههایی با محوریت آموزش بیان احساسات و هیجانها به زبان کودکانه، آموزش تنظیم هیجان و مهارتهای مقابلهای سالم، آموزش مهارتهای زندگی و حل مسئله، تقویت عزتنفس و اعتمادبهنفس کودکان و ترویج فرهنگ صلح و دوستی شدهاند.
تولید و پخش برنامههای آموزشی برای والدین در زمینه شناسایی نشانههای اضطراب و استرس در کودکان، روشهای صحیح گفتوگو با کودکان درباره موضوعات حساس، راهکارهای حمایت از سلامت روان کودکان، الگوهای تربیتی مناسب در شرایط بحرانی، رعایت دقیق ردهبندی سنی و تعیین بازههای زمانی مناسب برای پخش برنامههای کودک و بهرهگیری از نظر متخصصان روانشناسی و علوم تربیتی کودک در فرایند تأیید محتوا از دیگر درخواستهای این انجمن است. در پایان این نامه نیز انجمن حمایت از حقوق کودکان آمادگی کامل خود را برای همکاری با معاونت تولید شبکههای کودکونوجوان درباره معرفی متخصصان حوزه کودک برای مشاوره در تولید محتوا، برگزاری کارگاههای آموزشی حقوق کودک برای تولیدکنندگان برنامههای کودک، ارائه بستههای آموزشی حمایتی برای خانوادهها و بررسی و ارزیابی محتوای تولیدشده از منظر حقوق کودک اعلام کرده است.
شبکه پویا پروتکلی برای برنامههایش داشته باشد
یکی از روانشناسان انجمن حمایت از حقوق کودکان باتوجهبه تماسهایی که با این مرکز صورتگرفته میگوید: «خانوادهها در تماس با ما عنوان میکنند که در غیاب اینترنت، فضای محدود بازی برای بچهها در دوره جنگ و نبود امکان ارتباط با دوستان و همسالان، برای سرگرمکردن بچهها سراغ برنامههای تلویزیون رفته بودند.»
به گفته این روانشناس که ترجیح میدهد نامش در این گزارش ذکر نشود، اغلب شبکههای تلویزیونی برنامههای مرتبط با جنگ، پوشش و تحلیل آن را انجام میدادند. در این راستا، والدین شبکه پویا را برای بچهها انتخاب کردند. «متأسفانه جنگ به این شبکه هم رسیده بود. والدین میگفتند که شاهد بودند انیمیشنی در این دوره پخش شد که زیرساختها هدف بمباران قرار گرفته و تمام آب سد یک شهر را غرق میکرد، با تخریب سد، همه حیوانات و موجودات در حال نابودی بودند.» انتهای این انیمیشن پایان خوش داشت؛ اما بچهها باز هم به واسطه شرایط جنگی تحتتأثیر قرار گرفته بودند. «والدین عنوان میکردند که بچهها در حال کشیدن موشک هستند و زمانی که از آنها درباره موشک میپرسیدند، میگفتند آنها میتوانند ماشینها را نابود کند.»
در شرایطی که والدین تمام تلاششان را میکردند که بچهها در معرض صحنههای دلخراش قرار نگیرند، انتظار این بود که شبکه «پویا» هم به این حساسیت توجه کند. «صداوسیما باید گروه مخاطب خود را بشناسد و در هر صحنهای که نشان میدهد رده سنی را در نظر بگیرد.»
آیا در شرایط جنگ، بچهها نباید اطلاعات محدودی درباره وقایع پیرامون خود داشته باشند؟ پاسخ این روانشناس به این گفته مثبت است، اما درعینحال باید این آگاهیرسانی به شیوه درست انجام شود. «ما نمیخواهیم کودکان را از فضای واقعی دور کنیم. بچهها باید بدانند چه اتفاقی میافتد؛ اما قرار نیست درباره اتفاقی که نیفتاده انیمیشن ساخته و پخش شود یا برای شخصیتهای سیاسی انیمیشن درست کنیم.»
کودکان آسیبپذیرند و این آسیبپذیری در زمانه جنگ بیشتر هم میشود. «کودک نباید مدام نگران خانواده و عزیزانش باشد. نباید فکر کند که موشک به ماشین پدرش برخورد میکند. ما نیاز داریم که فیلتری برای برنامههای مرتبط با کودکان در نظر بگیریم، بایستی پروتکلی برای پخش برنامههای شبکه وجود داشته باشد تا بتوانیم از روان کودکان در این دوره بحرانی حفاظت کنیم.»
نظر شما