به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری، سال‌هاست پرستاران از مطالبات معوق، کمبود نیرو و فشار کاری گلایه دارند؛ اما این مشکلات باعث نشده در بحران‌ها از خدمت‌رسانی عقب بکشند. نمونه اخیر آن جنگ تحمیلی سوم بود؛ روزهایی که بسیاری از پرستاران حتی برای چند روز به خانه نرفتند تا هیچ مجروح، مصدوم و بیماری بدون مراقبت نماند. دکتر احمد نجاتیان، رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری  از تجربه پرستاران در روزهای جنگ و چالش‌های این حرفه گفته است که بخشی از آن را در ادامه می‌خوانید.

سالی پر از بحران

کشورمان در یک سال اخیر 3بحران بزرگ را پشت سر گذاشته؛ از جنگ 12روزه تا حوادث دی‌ماه گرفته و درنهایت جنگ تحمیلی سوم. تجربه دوران کرونا باعث شده بود نظام سلامت برای شرایط بحرانی آمادگی بیشتری داشته باشد، هرچند جنگ نظامی سناریویی دورازذهن بود. با آغاز حملات، عمل‌های غیرضروری متوقف شد و تیم‌های درمانی در اورژانس و اتاق عمل متمرکز شدند تا درصورت افزایش موج مجروحان بتوانند سریع خدمات ارائه دهند.

ترس بود، اما فرار نه

درحالی‌که بسیاری در شرایط جنگی به‌دنبال دورشدن از خطر هستند، پرستاران ناچارند بمانند و از بیماران مراقبت کنند. آنها نه می‌توانند محیط را ترک و نه اجازه دارند خدمت‌رسانی را متوقف کنند؛ ترکیب این شرایط بسیار سخت است.

فداکاری‌هایی که ثبت نشد

در روزهای جنگ حدود ۶۰بیمارستان و مرکز درمانی آسیب دید و ۵۰آمبولانس نیز از بین رفت. تنها بخشی از این فداکاری‌ها در تصاویر دوربین‌های مداربسته دیده شد؛ ازجمله فیلم معروف نجات نوزادان توسط یک‌پرستار. درحالی‌که مشابه این صحنه‌ها بارها در مراکز درمانی تکرار شده بود.

شیفت‌های طولانی زیر بمباران

حدود ۷۰ درصد پرستاران کشور زن هستند و بسیاری از آنها مسئولیت خانواده و فرزند دارند. با آغاز جنگ مرخصی‌ها لغو شد و برخی حتی خانواده خود را به بیمارستان منتقل کردند تا بتوانند در کنار بیماران بمانند. بسیاری از آنها 2 یا 3شیفت متوالی کار می‌کردند و حتی خارج از ساعت کاری نیز در بیمارستان حضور داشتند.

پرستاران را فراموش نکنید 

در روزهای جنگ پرستاران هیچ اشاره‌ای به گلایه‌های صنفی خود نداشتند. بااین‌حال نگرانی اصلی این است که پس از پایان بحران، دوباره پرستاران فراموش شوند؛ اتفاقی که بعد از جنگ ۱۲روزه هم رخ داد.

کمبود ۱۰۰ هزار پرستار

کشور حدود ۱۰۰ هزار پرستار کم دارد. در شرایط استاندارد هر پرستار باید مسئول مراقبت از ۵بیمار باشد، اما اکنون این عدد به ۸ تا ۱۰بیمار رسیده است. با وجود این کمبود، در دوران جنگ خلأ نیروی انسانی کمتر احساس شد؛ زیرا مراجعات عادی بیمارستان‌ها کاهش یافت و پرستاران با فداکاری مضاعف وظایف را پوشش دادند. اختلالاتی مثل استرس، پی‌تی‌اس‌دی و فشارهای روحی و روانی دوران جنگ پس از مدتی عوارض خود را نشان می‌دهند.

کاهش ترک خدمت در بحران

معمولا در بحران‌ها حدود یک‌درصد نیروهای درمانی در شیفت‌های خود حاضر نمی‌شوند، اما در جنگ تحمیلی سوم این عدد به نیم‌درصد رسید. 

چند تغییر مثبت

اقدامات خوبی در دولت چهاردهم رخ داده است؛ بخشی از معوقات پرستاران کاهش یافته و پرداخت اضافه‌کار نیز نسبت به گذشته بهتر شده است. تعرفه‌های پرستاری هم حدود ۷۰درصد افزایش داشته، هرچند همچنان مشکلات مالی پابرجاست.

حقوقی کمتر از سختی کار

یک پرستار با ۱۰ تا ۱۵سال سابقه حدود ۲۵میلیون تومان حقوق ثابت دریافت می‌کند. اضافه‌کار اجباری ۸۰ساعته حدود ۱۲میلیون تومان و کارانه نیز حدود ۸میلیون تومان به دریافتی اضافه می‌کند؛ یعنی مجموع حقوق به حدود ۴۰میلیون تومان می‌رسد؛ رقمی که با حجم کار و فشار موجود تناسب ندارد.

مأموریت‌هایی همراه با اشک

یکی از سخت‌ترین ماموریت‌ها برای پرستاران اورژانس در میناب رقم خورد. آنها کودکان مجروح را از زیر آوار بیرون می‌کشیدند و همزمان اشک می‌ریختند. در شهرهای شمالی نیز به‌دلیل افزایش جمعیت مسافران نیاز به اعزام پرستار وجود داشت و در مناطق کم‌برخوردار غرب کشور، بیمارستان‌های کوچک زیر فشار شدید قرار گرفتند، اما موفق عمل کردند.

حوزه پرستاری در جنگ تحمیلی سوم ۱۱شهید تقدیم کرد. برخی از نیروهای فوریت‌های پزشکی در آمبولانس‌های هدف‌قرارگرفته شهید شدند و ۲پرستار نیز حین خدمت کنار رزمندگان به شهادت رسیدند.
وعده‌هایی که درباره پرستاران مطرح شد، به‌طور نسبی تحقق یافته، ازجمله دستور امام شهید بعد از ایام کرونا که باعث شد قانون تعرفه‌گذاری بعد از 15سال اجرا شود.
در آغاز جنگ حدود ۵هزار پرستار داوطلب در سامانه نظام پرستاری ثبت‌نام کردند. حتی برخی پرستاران مهاجرت‌کرده هم برای بازگشت اعلام آمادگی کردند، هرچند نیازی برای استفاده از آنها ایجاد نشد.