به گزارش سلامت نیوز به نقل از scitechdaily، یک مطالعه گسترده مبتنی بر داده‌های واقعی، پرسش‌های جدیدی را درباره یکی از پرمصرف‌ترین داروهای کنترل فشار خون در بیماران مبتلا به بیماری کلیوی ناشی از دیابت مطرح کرده است.

پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد که یکی از داروهای رایج خط دوم درمان فشار خون ممکن است برای برخی بیماران مبتلا به بیماری کلیوی دیابتی (DKD) به اندازه آنچه تصور می‌شد، محافظت‌کننده کلیه نباشد.

نتایج این تحقیق که در شصت‌وسومین کنگره انجمن کلیه اروپا (ERA) ارائه شد، پرسش‌هایی را درباره گروهی از داروها که میلیون‌ها نفر در سراسر جهان از آن‌ها استفاده می‌کنند، مطرح کرده و نشان می‌دهد انتخاب داروی کنترل فشار خون ممکن است برای بیماران مبتلا به بیماری کلیوی دیابتی اهمیت بیشتری از آنچه قبلاً تصور می‌شد داشته باشد.

بیماری کلیوی دیابتی یکی از مهم‌ترین علل نارسایی کلیه در جهان محسوب می‌شود. این بیماری زمانی ایجاد می‌شود که قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض قند خون بالا به رگ‌های خونی بسیار کوچک کلیه که وظیفه تصفیه مواد زائد خون را بر عهده دارند، آسیب برساند. با گذشت زمان، این آسیب می‌تواند به نارسایی کامل کلیه منجر شود؛ وضعیتی که بیمار را به دیالیز یا پیوند کلیه نیازمند می‌کند.

از آنجا که فشار خون بالا بار مضاعفی بر کلیه‌های آسیب‌پذیر وارد می‌کند، کنترل فشار خون همواره یکی از ارکان اصلی درمان این بیماران بوده است.

پیشرفت‌های اخیر در درمان بیماری کلیوی دیابتی

در سال‌های اخیر، درمان بیماری کلیوی دیابتی به لطف دو گروه مهم دارویی پیشرفت چشمگیری داشته است.

• گروه نخست، مهارکننده‌های سیستم رنین ـ آنژیوتانسین (RAS) هستند که فشار داخل واحدهای تصفیه‌کننده کلیه را کاهش می‌دهند.
• گروه دوم، مهارکننده‌های ناقل سدیم ـ گلوکز نوع ۲ (SGLT2) هستند که به عنوان داروهایی با اثر محافظتی قوی بر کلیه شناخته می‌شوند و می‌توانند روند پیشرفت بیماری را کند کرده و خطر نارسایی کلیه را کاهش دهند.

امروزه این دو گروه دارویی به عنوان پایه اصلی درمان بسیاری از بیماران مبتلا به بیماری کلیوی دیابتی شناخته می‌شوند.

با وجود این پیشرفت‌ها، بسیاری از بیماران همچنان برای کنترل فشار خون خود به داروهای بیشتری نیاز دارند. یکی از پرکاربردترین این داروها گروهی موسوم به «مسدودکننده‌های دی‌هیدروپیریدینی کانال کلسیم» (DCCBs) است که با شل کردن دیواره رگ‌های خونی موجب کاهش فشار خون می‌شوند.

بررسی بیش از ۳۱ هزار بیمار

در این مطالعه، اطلاعات ۳۱ هزار و ۳۱ بزرگسال مبتلا به دیابت نوع ۲ طی سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۱ بررسی شد.

تمام شرکت‌کنندگان به طور همزمان تحت درمان با مهارکننده‌های RAS و مهارکننده‌های SGLT2 قرار داشتند.

از میان این بیماران:

• ۱۲ هزار و ۱۷۲ نفر (۳۹.۲ درصد) علاوه بر این داروها از DCCB نیز استفاده می‌کردند.
• ۱۸ هزار و ۸۵۹ نفر (۶۰.۸ درصد) سایر داروهای کنترل فشار خون را دریافت می‌کردند.

میانگین مدت پیگیری بیماران حدود سه سال و نیم بود.

پس از تعدیل عوامل بالینی و جمعیت‌شناختی، پژوهشگران دریافتند مصرف DCCB با ۳۳ درصد افزایش خطر بروز حوادث شدید کلیوی همراه بوده است.

این حوادث شامل موارد زیر بود:

• کاهش حداقل ۴۰ درصدی نرخ تخمینی فیلتراسیون گلومرولی (eGFR)، که یکی از مهم‌ترین شاخص‌های عملکرد کلیه محسوب می‌شود.
• پیشرفت بیماری به مرحله نهایی نارسایی کلیه که نیازمند دیالیز یا پیوند کلیه است.

چرا این داروها ممکن است بر کلیه تأثیر منفی بگذارند؟

«دکتر تیمنا آگور»، نویسنده اصلی پژوهش، می‌گوید:«مسدودکننده‌های دی‌هیدروپیریدینی کانال کلسیم به‌طور گسترده به عنوان درمان خط دوم فشار خون در بیماران مبتلا به بیماری کلیوی دیابتی استفاده می‌شوند. یافته‌های ما این پرسش مهم را مطرح می‌کند که آیا این داروها همیشه بهترین انتخاب برای بیمارانی هستند که هم‌اکنون از درمان‌های مدرن محافظت‌کننده کلیه بهره می‌برند یا خیر.»

پژوهشگران معتقدند نتایج مشاهده‌شده احتمالاً به نحوه تأثیر این داروها بر جریان خون داخل کلیه مربوط می‌شود.

در بیماران مبتلا به بیماری کلیوی دیابتی، کلیه‌ها اغلب در وضعیت «بیش‌فیلتراسیون» (Hyperfiltration) قرار دارند؛ یعنی واحدهای تصفیه‌کننده کلیه بیش از حد طبیعی فعالیت می‌کنند و تحت فشار هستند.

به گفته محققان، داروهای DCCB عمدتاً رگ‌هایی را گشاد می‌کنند که خون را وارد واحدهای تصفیه‌کننده کلیه می‌کنند، اما تأثیر کمتری بر رگ‌های خروجی دارند. این وضعیت ممکن است فشار داخل این واحدها را افزایش داده و در نهایت به آسیب بیشتر کلیه منجر شود.

دکتر آگور می‌گوید:«در ابتدا تصور می‌کردیم اثر محافظتی مهارکننده‌های SGLT2 بتواند آسیب احتمالی ناشی از DCCB را خنثی کند، اما افزایش خطر پیشرفت بیماری کلیوی حتی در این بیماران نیز مشاهده شد.»

هنوز نمی‌توان رابطه علت و معلولی را اثبات کرد

پژوهشگران تأکید می‌کنند که این مطالعه از نوع مشاهده‌ای بوده و نمی‌تواند ثابت کند که داروهای DCCB مستقیماً باعث بدتر شدن بیماری کلیوی می‌شوند.

با این حال، از آنجا که این داروها به‌طور گسترده در بیماران مبتلا به بیماری کلیوی دیابتی تجویز می‌شوند، یافته‌های این تحقیق اهمیت زیادی دارد.

دکتر آگور در پایان می‌گوید:«برای تأیید این نتایج و تعیین ایمن‌ترین راهکارهای درمان فشار خون در بیماران مبتلا به بیماری کلیوی دیابتی، به مطالعات آینده‌نگر و کارآزمایی‌های بالینی تصادفی بیشتری نیاز داریم. اما با توجه به شیوع بالای مصرف این داروها، حتی افزایش اندک خطر آسیب کلیوی می‌تواند برای شمار زیادی از بیماران پیامدهای مهمی داشته باشد.»