به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری، فناوری هسته‌ای ایران جهشی قابل توجه در حوزه پزشکی داشته است. تولید انواع رادیوداروهایی که در تشخیص و درمان انواع بیماری‌های سخت و مزمن کاربرد دارند در دستور کار است.

از سرطان پروستات گرفته تا برخی تومورها و متاستازهای دردناک استخوانی رادیوداروها نه‌تنها امکان تشخیص دقیق‌تر، بلکه در برخی موارد مسیر درمان‌های اختصاصی و هدفمند را نیز هموار کرده‌اند. سبد رادیودارویی کشور اکنون بیش از 70مورد است و رئیس سازمان انرژی اتمی وعده داده که تا پایان امسال ۲۰محصول جدید هم وارد این چرخه خواهد شد.

وحید فرزانه‌فر، متخصص پزشکی هسته‌ای درباره اهمیت و ماهیت رادیوداروها می‌گوید: «این محصولات مواد رادیواکتیوی هستند که با هدف تشخیص و درمان بیماری‌ها طراحی و تولید می‌شوند و از نظر نوع و میزان اشعه طوری طراحی شده‌اند که بتوانند عملکردی کاملا هدفمند داشته باشند.» چند نکته مهمی را که از سوی این متخصص مطرح‌ شده در ادامه بخوانید.

جایگاه مهم در درمان سرطان 

رادیوداروها هم جنبه تشخیصی دارند و هم درمانی. فرزانه‌فر با بیان این مطلب توضیح می‌دهد: «این محصولات نقشی کلیدی در تصویربرداری‌های پیشرفته مانند پت‌اسکن دارند؛ روشی که به‌طور گسترده از آن برای تشخیص سرطان‌ها استفاده می‌شود. در اسکن‌های تخصصی قلب، استخوان، کلیه و تیروئید هم از این داروها استفاده می‌شود. در بخش درمانی‌ها هم رادیوداروها با هدف تخریب سلول‌های بیمار، به‌ویژه توموری و سرطانی به‌ کار می‌روند. همین ویژگی باعث شده که رادیوداروها امروز در درمان طیف متنوعی از سرطان‌ها جایگاه مهمی پیدا کنند.» 

یک دستاورد راهبردی

تولید رادیوداروها به‌عنوان یک دستاورد مهم به شکل بومی در داخل کشور و براساس سفارش مراکز درمانی صورت می‌گیرد. سازمان انرژی اتمی حتی از صادرات این محصولات به چندین کشور خبر داده است. فرزانه‌فر در این ‌باره عنوان می‌کند: «توسعه رادیوداروها نتیجه سال‌ها سرمایه‌گذاری و تلاش مستمر در کشور است و آنچه امروز شاهدیم حاصل یک روند تدریجی و علمی است. طی سال‌های اخیر، این حوزه با شتاب بیشتری توسعه یافته و الان رادیوداروهای متعددی برای تشخیص و درمان بیماری‌های مختلف در کشور استفاده می‌شوند.» 

از پروستات تا آلزایمر

به ‌گفته این متخصص پزشکی هسته‌ای، تحول و جهش در پزشکی هسته‌ای طی حدود ۳دهه اخیر چشمگیر بوده، به‌طوری‌که از رادیوداروهای محدود گذشته امروز به مجموعه‌ای متنوع از داروهای تشخیصی و درمانی رسیده‌ایم. به‌گفته فرزانه‌فر، از گذشته ید رادیواکتیو را داشتیم که برای تشخیص و درمان انواع بیماری‌های تیروئید(خوش‌خیم و بدخیم) استفاده می‌شد.

مدت‌های زیادی هم رادیوداروها محدود به همین ید رادیواکتیو بودند. اما از حدود 20سال پیش جهشی در پزشکی هسته‌ای ایجاد شد و رادیوداروهای مختلفی آمدند، از جمله PSMA برای درمان سرطان پروستات، DOTATATE برای درمان برخی تومورها و همچنین رادیوداروی MIBG برای درمان نوعی سرطان کودکان به نام نوروبلاستوم. او ادامه می‌دهد: «در حوزه تشخیص 2گروه عمده‌ رادیوداروها وجود دارند. بخشی در تصویربرداری PET به‌ کار می‌روند که شناخته‌شده‌ترین آنها FDG است. برخی هم در تشخیص بیماری‌هایی مثل آلزایمر یا سرطان‌های خاص مثل پروستات کاربرد دارند.»

   کاربرد رادیوداروها 
  انواع بیماری‌های تیروئید (تشخیص و درمان)
  سرطان پروستات (تشخیص و درمان)
  نوعی سرطان کودکان به نام نوروبلاستوم (درمان)
  برخی تومورها (درمان)
  متاستازهای دردناک استخوانی (درمان)
  کنترل التهاب مفاصل (درمان)
  تصویربرداری (تشخیص)
  آلزایمر (تشخیص)

دسترسی گسترده 
وحیدفرزانه‌فر درباره آمار دقیق رادیوداروهایی که در کشور استفاده می‌شود توضیح می‌دهد: «تنوع رادیوداروها در کشور بسیار بالاست. بیشتر از ۷۰نوع از آنها در حال حاضر در دسترسند و در مراکز درمانی و تشخیصی مورد استفاده قرار می‌گیرند.»‌