به گزارش سلامت نیوز به نقل از اطلاعات، سالهاست که هشدارهای مربوط به اعتیاد نوجوانان، گوش جامعه را پر کرده است. از پوسترهای هشداردهنده در مدارس تا برنامههای تلویزیونی، همه بر یک نکته تأکید دارند: «مواد مخدر خطرناک است»، اما پژوهشی نوین و جامع در شهر یزد، پرده از یک راز برداشته است: والدین امروز بیش از هر زمان دیگری از آینده فرزندشان میترسند، اما از چگونگی محافظت از او در برابر این خطر، بیخبرند.
این شکاف عمیق میان نگرانی و دانش عملی، بزرگترین نقطه کور در استراتژیهای پیشگیری از اعتیاد است. در گزارش پیشرو به بررسی این مؤلفه گمشده و نقش بیبدیل والدین آگاه بهعنوان قویترین سپر در برابر اعتیاد فرزندان پرداختهایم.
پدر و مادر، جبهه اول مبارزه
علی دهقاننیری، دبیر شورای هماهنگی مبارزه با موادمخدر استان یزد می گوید: نتایج پژوهش انجامشده روی والدین دارای فرزند نوجوان در یزد، نشاندهنده یک واقعیت تلخ اما امیدوارکننده است: صرف دانستن این که مواد مخدر بد است، کافی نیست. والدینی که در دورههای آموزشی هدفمند شرکت کردند، نهتنها آگاهیشان افزایش یافت، بلکه کیفیت ارتباطشان با فرزند، درکشان از شخصیت نوجوان و حتی نگاهشان به محیط اطراف بهکلی دگرگون شد.
وی ادامه میدهد: آگاهی یک متغیر منفعل نیست، بلکه یک عامل پویا و فعال است که میتواند معادلات رفتاری پیچیده در خانواده را به نفع سلامت روان تغییر دهد. یافتههای پژوهش بهوضوح نشان میدهد که بین آموزشهای پیشگیری از اعتیاد و افزایش آگاهی عمومی والدین، رابطهای مستقیم و معنادار وجود دارد.
راز نظارت هوشمندانه
دهقان نیری میگوید: تحقیقات بینالمللی اخیر نشان میدهد که وجود قوانین روشن و صریح از سوی والدین در مورد موادمخدر و الکل، بهطور قابلتوجهی مصرف این مواد را در نوجوانان کاهش میدهد اما نظارت مؤثر، بهمعنای کنترل خفهکننده نیست؛ بلکه بهمعنای نظارت هوشمندانه است.
او میافزاید: والدینی که نشانههای اولیه گرایش به مواد را میشناسند، میدانند مواد مخدر جدید چگونه هستند، دوستان ناباب چه ویژگیهایی دارند و چگونه میتوان بدون تنش، درباره این خطرات صحبت کرد. آنها مانند یک دیدهبان عمل میکنند.
در مقابل، پژوهشها نشان میدهد که والدین ناآگاه، نهتنها متوجه تغییرات رفتاری فرزند خود نمیشوند، بلکه با رفتارهای غیرمنطقی، سرزنشکننده یا سهلانگارانه، عملا زمینهساز گرایش او به سمت آرامشهای کاذب در مواد مخدر میشوند.
دهقاننیری تأکید میکند: یک فضای عاطفی سرد و طردکننده در خانواده، از یک محیط محافظتکننده به یک محیط خطرزا برای سلامت روانی و اجتماعی فرزندان تبدیل میشود.
کلید طلایی پیشگیری
نکته کلیدی که این پژوهش را از بسیاری تحقیقات مشابه متمایز میکند، محتوای آموزشهای ارائهشده است. این آموزشها صرفا بر «نه گفتن به مواد» متمرکز نبود، بلکه محورهای کلیدیتری مانند ارتباط مؤثر با نوجوان، مهارت دوستیابی، کنترل خشم و مدیریت انتظارات را شامل میشد. به عبارت دیگر، به والدین یاد داده میشود که چگونه با نوجوان خود گفتگو کنند، چگونه او را درک و فشارهای اجتماعی را برای او مدیریت کنند.
دهقان نیری میگوید: این رویکرد با جدیدترین یافتههای علمی جهان همسو است. برای مثال، یک مرور سیستماتیک در سال ۲۰۲۴ نشان داد که تقریبا تمامی برنامههای موفق آموزش والدین (بیش از ۹۱ درصد)، بر تقویت رابطه
والدین-فرزند بهعنوان یک مهارت کلیدی تأکید دارند. نتیجه این رویکرد، ایجاد یک پیوند عاطفی مستحکم است که خود بهتنهایی، قویترین واکسن در برابر گرایش به مواد مخدر محسوب میشود.
وی میافزاید: آموزش والدین فقط یک برنامه پیشگیرانه نیست، بلکه یک سرمایهگذاری برای ساختن نسلی مقاوم و آگاه است. وقتی والدین بدانند چگونه زیستن را به فرزندان بیاموزند، دیگر نیازی به گفتن مداوم «نه» نخواهد بود.
دبیر شورای هماهنگی مبارزه با موادمخدر استان یزد تأکید میکند: اگر قرار باشد یک اولویت کلان در سیاستگذاری پیشگیری از اعتیاد تعریف کنیم، بدون تردید توانمندسازی والدین در صدر آن قرار خواهد گرفت. این پژوهش و پژوهشهای مشابه بینالمللی، گواه آن است که هزینهکرد برای آموزش خانوادهها، یک سرمایهگذاری راهبردی با
بازدهی فوقالعاده بالاست.
وی ادامه میدهد: جامعهای که بخواهد فرزندان خود را از اعتیاد نجات دهد، باید ابتدا به فکر ارتقای دانش و مهارت پدران و مادران باشد؛ چرا که آگاهسازی والدین، یعنی نجات نسلی که در آینده، خود سازنده جامعه خواهند بود.
رمز موفقیت در این مسیر، نه در ترسافکنی، بلکه در توانمندسازی و ایجاد پیوندهای عاطفی مستحکم در کانون خانواده نهفته است؛ مؤلفهای که سالها در سایه شعارهای کلیشهای، گم شده بود و اکنون بهعنوان کلید طلایی پیشگیری، بار دیگر کشف شده است.
مؤثرتر از هزاران پوستر
دبیر شورای هماهنگی مبارزه با موادمخدر استان یزد میگوید: متأسفانه سالها فکر میکردیم برای پیشگیری از اعتیاد باید نوجوان را هدف قرار دهیم، غافل از این که قویترین سپر، والدین هستند.
دهقان نیری ادامه میدهد: آن پدر و مادری که فقط نگران است، هیچ تأثیری نمیتواند داشته باشد اما آن که دانش عملی دارد، مثل یک دیدهبان هوشمند عمل میکند. آموزش والدین، معادلات رفتاری خانواده را دگرگون میکند.
وقتی پدر و مادر بدانند چگونه با نوجوانشان گفتگو کنند، چگونه خشم را مدیریت و چگونه دوستیهای فرزندشان را رصد کنند، دیگر نیازی به شعارهای تکراری مثل «نه بگو» نیست. خودِ زندگی، به بهترین شکل، مسیر را نشان میدهد.
نظر شما