به گزارش سلامت نیوز به نقل از news medical، مطالعهای جدید که در نشریه Translational Psychiatry منتشر شده است، نشان میدهد مصرف مکمل روغن ماهی حاوی اسیدهای چرب امگا ۳ (EPA و DHA) در دوران بارداری میتواند تا یک دهه بعد، بر برخی شاخصهای متابولیسم مغز فرزندان اثر بگذارد.
پژوهشگران در این کارآزمایی بالینی تصادفی، دوسوکور و کنترلشده، دریافتند کودکانی که مادرانشان از هفته بیستوچهارم بارداری تا یک هفته پس از زایمان مکمل روغن ماهی مصرف کرده بودند، در ۱۰ سالگی مقادیر اندکی اما معنادار از نظر آماری کاهش جریان خون مغزی و کاهش مصرف اکسیژن مغز را نشان دادند.
به گفته محققان، این الگو ممکن است بیانگر نزدیکتر شدن متابولیسم مغز کودک به الگوی مغز بزرگسالان باشد؛ با این حال، این یافته به معنای تسریع رشد مغز یا بهبود عملکرد شناختی نیست.
مطالعه چگونه انجام شد؟
این پژوهش بر پایه دادههای پروژه بزرگ COPSAC2010 در دانمارک انجام شد که ۷۰۰ زن باردار را دربر میگرفت.
شرکتکنندگان از هفته ۲۴ بارداری بهطور تصادفی در یکی از دو گروه قرار گرفتند:
- دریافت روزانه ۲.۴ گرم روغن ماهی حاوی ۵۵ درصد EPA و ۳۷ درصد DHA
- دریافت روغن زیتون بهعنوان دارونما
مصرف مکملها تا یک هفته پس از زایمان ادامه داشت.
حدود ۱۰ سال بعد، ۴۸۷ کودک تحت تصویربرداری پیشرفته MRI قرار گرفتند و پس از کنترل کیفیت دادهها، اطلاعات ۴۶۰ کودک وارد تحلیل نهایی شد.
چه تغییراتی در مغز مشاهده شد؟
نتایج نشان داد کودکانی که مادرانشان روغن ماهی مصرف کرده بودند، نسبت به گروه دارونما:
- جریان خون مغزی (CBF) کمتری داشتند.
- نرخ مصرف اکسیژن مغز (CMRO₂) نیز اندکی پایینتر بود.
- اما سطح لاکتات مغزی تفاوت معناداری با گروه کنترل نداشت.
پژوهشگران توضیح میدهند که کاهش این دو شاخص در دوران کودکی، لزوماً نشانه بهتر بودن عملکرد مغز نیست؛ بلکه ممکن است بیانگر روند طبیعی بلوغ متابولیک مغز باشد.
آیا هوش یا رفتار کودکان بهتر شد؟
پاسخ کوتاه خیر است. در این مطالعه هیچ ارتباط معناداری میان تغییرات متابولیسم مغز با موارد زیر مشاهده نشد:
- عملکرد شناختی،
- تواناییهای ذهنی،
- اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD)،
- یا اختلال طیف اوتیسم
به عبارت دیگر، اگرچه تفاوتهایی در شاخصهای زیستی مغز دیده شد، اما این تغییرات به بهبود قابل اندازهگیری در عملکرد شناختی یا سلامت روان کودکان منجر نشده بود.
چرا امگا ۳ اهمیت دارد؟
اسیدهای چرب امگا ۳، بهویژه EPA و DHA، از اجزای اصلی غشای سلولهای عصبی هستند و در شکلگیری شبکههای عصبی، میلینه شدن اعصاب و رشد مغز جنین نقش مهمی دارند.
به همین دلیل، سالهاست که مصرف این اسیدهای چرب در دوران بارداری بهعنوان یکی از راهکارهای حمایت از رشد مغز جنین مورد بررسی قرار میگیرد.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که مطالعات پیشین عمدتاً بر پیامدهای رفتاری و شناختی متمرکز بودند و تاکنون اثر مستقیم مکملهای امگا ۳ بر متابولیسم مغز کودکان با استفاده از تصویربرداری پیشرفته بررسی نشده بود.
محدودیتهای مطالعه
نویسندگان مطالعه تأکید کردهاند که نتایج باید با احتیاط تفسیر شوند، زیرا:
- میزان تغییرات مشاهدهشده نسبتاً اندک بود.
- مطالعه تنها در یک مرکز تحقیقاتی انجام شد.
- اندازهگیریها فقط در یک مقطع زمانی (۱۰ سالگی) انجام شد.
- برخی شاخصهای متابولیک تنها در بخش محدودی از مغز بررسی شدند.
- این یافتهها هنوز نشان نمیدهد که مصرف روغن ماهی باعث افزایش هوش یا بهبود عملکرد مغز کودکان میشود.
این پژوهش شواهد تازهای ارائه میدهد که نشان میدهد مصرف مکمل روغن ماهی غنی از امگا ۳ در دوران بارداری میتواند اثرات زیستی قابلاندازهگیری بر متابولیسم مغز کودکان تا ۱۰ سال بعد بر جای بگذارد. با این حال، این تغییرات هنوز به معنای سود بالینی یا بهبود عملکرد شناختی نیست و برای روشن شدن اهمیت واقعی آن، انجام مطالعات گستردهتر و پیگیریهای طولانیمدت ضروری است.
نظر شما