به گزارش سلامت نیوز به نقل از اطلاعات، دریاچه ارومیه پس از سالها قرار گرفتن در کانون یکی از جدیترین بحرانهای محیط زیستی کشور، اکنون به مدد بارش های اخیر پُرآب شده ، اما همزمان با بازشدن پای گردشگران به این دریاچه، معضل کهنه رهاکردن زباله و انباشت پسماند، بار دیگر گریبان نگین آذربایجان را گرفته است
ساحل دریاچه ارومیه که سالها تصویر خشکی و نمک را به نمایش میگذاشت، اکنون در روزهای گرم تابستان به محلی برای حضور، تفریح و آبتنی گردشگران تبدیل شده است.
این بازگشت، در ظاهر خبری امیدوارکننده برای طبیعت و گردشگری منطقه تلقی می شود؛ اما در پسِ این تصویر، یک نگرانی جدی شکل گرفته است؛ آیا بازگشت مردم به دریاچه، همزمان با بازگشت مسئولیتپذیری اجتماعی در قبال طبیعت نیز اتفاق افتاده است؟
افزایش حضور گردشگران در حاشیه دریاچه ارومیه در شرایطی رقم میخورد که این پهنه آبی همچنان یک زیستبوم حساس و آسیبپذیر است. از یک سو، مسئولان در تلاش برای فراهم کردن زیرساختهای گردشگری و رفاهی هستند و از سوی دیگر، رهاسازی پسماند، بیتوجهی به پاکیزگی ساحل و استفاده نامناسب از ظرفیتهای طبیعی، میتواند بار مضاعفی بر محیطزیستی وارد کند که هنوز از سالها فشار و بحران فاصله چندانی نگرفته است.
در یک زیستبوم حساس، پسماند صرفاً یک موضوع بصری و خدماتی نیست. انباشت و رهاسازی زباله میتواند کیفیت محیط، سیمای طبیعی منطقه و شرایط زیست گونههای جانوری را تحت تأثیر قرار دهد از این منظر، مساله پسماند در سواحل دریاچه ارومیه را نمیتوان فقط با افزایش تعداد نیروهای خدماتی یا اجرای طرحهای مقطعی پاکسازی حل کرد. مساله اصلی، ایجاد سازوکاری است که گردشگر را از مصرفکننده طبیعت به شریک حفاظت از آن تبدیل کند.
اکنون دریاچه ارومیه در نقطهای قرار گرفته است که فرصت و تهدید را همزمان پیش روی خود میبیند. افزایش نسبی آب و بازگشت گردشگران میتواند زمینهساز رونق اقتصادی و گردشگری منطقه باشد، اما همین افزایش تردد، در صورت فقدان مدیریت و رعایت الزامات زیستمحیطی، میتواند فشار جدیدی بر زیستبومی وارد کند که هنوز در مسیر احیا قرار دارد.از این منظر، بازگشت گردشگران صرفاً یک اتفاق گردشگری نیست؛ یک آزمون اجتماعی است.
توسعه گردشگری در حاشیه دریاچه، در صورت برخورداری از زیرساخت مناسب، نظارت مستمر و رعایت ظرفیتهای اکولوژیک، میتواند فرصتی برای رونق اقتصادی و اجتماعی منطقه باشد؛ اما گردشگری بدون ملاحظات محیطزیستی، حتی اگر در کوتاهمدت رونق و درآمد ایجاد کند، در بلندمدت میتواند همان سرمایهای را تضعیف کند که اساس این رونق بر آن استوار شده است.
اکنون که دریاچه ارومیه بار دیگر مردم را به سوی خود فراخوانده است، مسئولیت حراست از آن فقط بر عهده دستگاههای متولی نیست. شهرداریها، میراث فرهنگی، محیطزیست، دستگاههای خدماتی و انتظامی هر کدام وظایفی دارند، اما در نهایت هیچ برنامه حفاظتی بدون مشارکت و مسئولیتپذیری مردم به نتیجه نمیرسد.
روایت مردم
در میان گردشگرانی که این روزها راهی دریاچه ارومیه میشوند، نگاهها به وضعیت ساحل یکسان نیست. برخی بازگشت آب و رونق دوباره ساحل را فرصتی برای تفریح و نشاط خانوادگی میدانند و برخی دیگر نسبت به بیتوجهی شماری از گردشگران به پاکیزگی محیط ابراز نگرانی
میکنند.
یکی از گردشگران دریاچه ارومیه گفت: سالها بود چنین منظرهای از دریاچه را نمیدیدیم. اینکه دوباره خانوادهها میتوانند کنار آب بنشینند و بچهها از این فضا استفاده کنند، اتفاق خوبی است؛ اما اگر قرار باشد بعد از رفتن هر خانواده، زبالههایشان را در ساحل رها کنند، همین فضای زیبا خیلی زود از بین میرود.
یکی دیگر از گردشگران نیز با اشاره به افزایش حضور مردم در سواحل دریاچه تصریح کرد: طبیعت متعلق به همه مردم است، اما این به معنی بیصاحب بودن آن نیست. وقتی امکاناتی مثل سرویس بهداشتی و سطل زباله وجود دارد، انتظار میرود خود مردم هم همکاری کنند. ما نباید برای چند ساعت تفریح، محیطی را که سالها برای احیای آن تلاش شده است، آلوده کنیم.این دریاچه فقط متعلق به ما نیست.
گردشگری در جزایر دریاچه تابع ضوابط حفاظتی است
در این زمینه مدیرکل حفاظت محیطزیست آذربایجان غربی، با تأکید بر حساسیت زیستگاهی دریاچه ارومیه گفت: حضور گردشگران در جزایر پارک ملی دریاچه ارومیه تابع ضوابط قانونی و برنامه مدیریت زیستبومی است.
حجت جباری افزود: این دریاچه از سال ۱۳۵۴به عنوان پارک ملی به ثبت رسیده و از بالاترین عنوان حفاظتی برخوردار است؛ بنابراین واگذاری اراضی آن برای هر نوع بهرهبرداری، به استناد ماده ۱۶قانون حفاظت و بهسازی محیطزیست ممنوع است.
وی درباره طرحهای گردشگری در محدوده جاده شهید کلانتری تصریح کرد: هر گونه طرح در محدوده پارک ملی دریاچه ارومیه نیازمند طی فرآیندهای قانونی و اخذ مجوزهای لازم از سازمان حفاظت محیطزیست و تصویب در مراجع ذیصلاح است. جباری گفت: حفاظت از پارک ملی به معنای مخالفت با گردشگری نیست، بلکه هدف، مدیریت گردشگری متناسب با ظرفیت و حساسیت مناطق طبیعی است تا امکان بهرهمندی مردم از ظرفیتهای گردشگری، به قیمت وارد شدن آسیب به زیستگاهها و سرمایههای طبیعی تمام نشود.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی آذربایجان غربی از شتاب گرفتن پروژههای زیرساختی و رفاهی در حاشیه دریاچه ارومیه خبر داد و گفت: در پی تأکید استاندار آذربایجان غربی بر تقویت فوری زیرساختها، اقدامات متعددی در این مناطق انجام شده است.
صفری همچنین از برنامهریزی برای توسعه غرفههای صنایعدستی و سوغات شهرهای مختلف، عرضه غذاهای محلی و برگزاری برنامههای فرهنگی، گردشگری و تفریحی خبر داد ؛ برنامههایی که میتواند به رونق گردشگری پیرامون دریاچه کمک کند.
اجرای برنامه پاکسازی اخیر ساحل
شهید کلانتری
با این حال، توسعه زیرساختهای گردشگری تنها یک ضلع ماجراست. هر اندازه امکانات رفاهی توسعه یابد، اگر رفتار گردشگران و نظام مدیریت پسماند متناسب با افزایش حضور مردم ارتقا پیدا نکند، فشار بر محیطزیست همچنان پابرجا خواهد بود.
رئیس پارک ملی دریاچه ارومیه در این باره از اجرای برنامه پاکسازی این ساحل با مشارکت دوستداران محیطزیست و همکاری یگان حفاظت پارک ملی خبر داد و افزود: در این برنامه، پسماندهای رهاشده در حاشیه ساحل جمعآوری شد و مشارکت شهروندان با هدف تقویت نقش مردم در حفاظت از محیطزیست مورد توجه قرار گرفت.
بهزاد شیرپنجه ، مشارکت مردم در چنین برنامههایی را نشانه افزایش حساسیت و مسئولیتپذیری اجتماعی نسبت به طبیعت دانست و از شهروندان خواست با رعایت پاکیزگی محیط و خودداری از رهاسازی زباله بهویژه در حاشیه دریاچه ارومیه، در حفاظت از این میراث طبیعی مشارکت کنند.وی با تأکید بر اهمیت حفاظت از دریاچه ارومیه اظهار داشت: پاکسازی مستمر سواحل این زیستبوم ارزشمند، نقش مهمی در کاهش آلودگیهای محیطی، جلوگیری از ورود انواع پسماند به عرصههای طبیعی و حفظ سیمای زیبای دریاچه دارد.
شیرپنجه با بیان این که حفاظت از دریاچه ارومیه نیازمند مشارکت همگانی است، از شهروندان و گردشگران خواست از رهاسازی زباله در حاشیه دریاچه و سایر عرصههای طبیعی خودداری کنند و با رعایت اصول مدیریت پسماند، در حفظ این سرمایه ملی سهیم باشند.
نظر شما