به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری، توزیع استامینوفن کدئین و سایر مسکنهای قوی در داروخانهها قطرهچکانی شده است. هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران با اعلام این خبر گفته بهدلیل کاهش مواداولیه کدئین تولید داروهای حاوی این ماده دیگر در حجم بالا صورت نمیگیرد؛ اتفاقی که سازمان غذا و دارو سال گذشته نسبت به وقوع آن هشدار داد و مدیرکل دارو و مواد تحت کنترل این سازمان اواخر شهریور1404 در یک نشست خبری اعلام کرد که در آینده کمبود شدیدکدئین خواهیم داشت. هشداری که بهنظر میرسد چندان جدی گرفته نشده که امروز به وضعیت توزیع قطرهچکانی استامینوفن کدئین رسیده است. اما چرا تأمین ماده اولیه این دارو با مشکل مواجه شده و این وضعیت قرار است تا چه زمانی ادامه داشته باشد؟
استامینوفن کدئین برای بیماران خاص مهم است
استامینوفن کدئین شاید برای بسیاری از مردم یک مسکن معمولی باشد، اما برای برخی بیماران، بهویژه مبتلایان به سرطان و بیماریهای صعبالعلاج، بیماران نیازمند کنترل درد حاد و برخی افراد پس از جراحی، دسترسی به داروهای حاوی کدئین اهمیت بیشتری دارد؛ اهمیتی که برای متولیان نظام سلامت به خوبی درک شده و آنها مدتهاست که نسبت به کاهش کشفیات تریاک در کشور که منبع اصلی تامین داروهای مسکن حاوی کدئین است، هشدار میدهند. بخشی از این نیاز از کشور افغانستان تامین میشد و بهگفته سخنگوی انجمن داروسازان ایران «با توجه به اینکه افغانستان، کشت خشخاش را ممنوع کرده، این موضوع بر میزان کشفیات موادمخدر در کشور تأثیر گذاشته است.» احمدی همچنین تأکید کرده «در ایران هم اجازه کشت خشخاش وجود ندارد» و این در حالی است که وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو براساس ماده۴۱ قانون مبارزه با موادمخدر، از سال۱۴۰۲ تاکنون 2 بار درخواست کشت گونه اُلیفرا را به ستاد مبارزه با موادمخدر ارائه کردهاند که تاکنون نتیجه عملی در پی نداشته است. هدف از این درخواست هم تأمین پایدار مواداولیه داروهای حیاتی مانند مورفین، کدئین، اکسیکودون، بوپرنورفین و سایر داروهای مسکن قوی است.
کاهش قابل توجه تولید مورفین از تریاک
علی گودرزی، مدیرعامل شرکت تولید مواداولیه داروپخش(تماد)، بزرگترین تولیدکننده مواداولیه داروهای حاوی کدئین درباره دلیل کاهش تولید استامینوفن کدئین به همشهری میگوید: بیشترین تولید ما محصول استامینوفن و متفورمین است. همچنین بزرگترین تولیدکننده مواداولیه داروهای مخدر ایران هستیم که طی ماههای اخیر با کاهش همراه شده است. او بهطور مشخص درباره کاهش تولید استامینوفن کدئین بیان میکند: در گذشته ما کشفیات تریاک را دریافت میکردیم که به مورفین و در ادامه به کدئین تبدیل میشدند. امروز این کشفیات تقریبا به صفر رسیده و تولید این دارو را تحتتأثیر قرار داده است. طالبان دپویی از موادمخدر ایجاد کرده و این مواد وارد ایران نمیشود. به همین دلیل تولید کدئین تحتتأثیر قرار گرفته و استامینوفن کدئین با میزان کمتری تولید میشود. بهگفته او، استفاده از کشفیات برای تولید مواداولیه دارویی، هزینه بسیار پایینتری نسبت به واردات این مواد دارد: کشفیات با قیمت خیلی کم به دارو در داخل کشور تبدیل میشد. اگر امروز بخواهیم این دارو را وارد کنیم، چند برابر هزینه دارد و قیمت آن برای مصرفکننده هم بسیار بالا خواهد بود. به همین دلیل با بحران و کمبود استامینوفن کدئین مواجه شدهایم. گودرزی درباره میزان کاهش دسترسی به ماده اولیه نیز عدد قابل توجهی ارائه کرد و گفت: ما در شرکت خودمان هرسال چیزی حدود ۷۰۰تن مورفین از تریاک میگرفتیم، اما امروز این عدد به ۲۰تن رسیده و حدود یک سیوپنجم کاهش پیدا کرده است.
کشت داخلی؛ راهکار تأمین کدئین
مدیرعامل تماد درباره راهکار پیشبینیشده برای جبران کمبود مواداولیه گفت: ما هیچ راهی جز کشت داخلی نداریم و بر این اساس، با دریافت مجوز، ۵۰هزار هکتار شقایق اُلیفرا برای استحصال مورفین و کدئین زیرکشت رفته است. البته بهگفته گودرزی این راهکار بلافاصله به افزایش تولید منجر نمیشود و از زمان کشت تا تولید محصول نهایی یک بازه زمانی ۶ماهه باید درنظر گرفت، هرچند ذخیره وجود دارد و بازار را تا حدودی تأمین خواهد کرد. طی دو، سهماه آینده هم بازار تقویت خواهد شد.
چرا صنعت دارو به کشفیات وابسته شد؟
یک منبع آگاه به همشهری میگوید: شکلگیری وضعیت فعلی تنها به کاهش اخیر کشفیات محدود نمیشود و ریشه آن به شیوه تأمین مواداولیه داروهای مخدر در چند دهه گذشته بازمیگردد. ایران پس از انقلاب از کنوانسیون جهانی کشت خشخاش برای تولید دارو خارج شد و پس از آن، تأمین مواداولیه داروهای مشتق از خشخاش عمدتا از طریق کشفیات موادمخدر قاچاق انجام گرفت که با سیاستهایطالبان دربارهعدم کشت خشخاش و جلوگیری از ورود تریاک به ایران این مسیر تأمین محدودتر شد. او همچنین تأکید میکند: تغییر الگوی مصرف موادمخدر نیز در کمتر شدن کشفیات مؤثر بود. کاهش مصرف موادمخدر سنتی و افزایش گرایش به مواد صنعتی هم منجر به کاهش واردات تریاک شد و میزان کشفیاتی را که میتوانست بهعنوان ماده اولیه در اختیار صنعت دارو قرار بگیرد کاهش داد.
فرصت واردات هست؛ اما با چه قیمتی؟
البته که با بروز شرایط بحرانی، راهی دیگر برای جبران کمبود این داروها وجود دارد؛ واردات. اما این راهکار با یک مانع جدی روبهروست: هزینه! پیشتر ماده اولیه این داروها از طریق کشفیات با هزینه بسیار پایین در اختیار صنعت دارو قرار میگرفت اما واردات آن قطعا منجر به ارزبری و افزایش هزینهای میشود که هم تامینکننده و هم مصرفکننده را تحت فشار قرار خواهد داد. راهکار درستتر اجرای تدبیری برای تامین نیاز صنعت در داخل کشور با همکاری وزارت بهداشت و سایر نهادهای متولی است.
نظر شما