تومور مغزی چیست؟
تومور مغزی زمانی ایجاد می شود که گروهی از سلول ها در داخل مغز یا ساختارهای اطراف آن به صورت غیرطبیعی رشد و تکثیر کنند. بعضی از این تومورها مستقیماً از بافت های مغزی یا پوشش های اطراف مغز منشا می گیرند و برخی دیگر از سرطان موجود در اندام دیگری به مغز گسترش پیدا می کنند. میزان خطر تومور تنها به خوش خیم یا بدخیم بودن آن وابسته نیست، بلکه محل قرارگیری، سرعت رشد و میزان فشار بر بافت های حساس مغز نیز اهمیت دارد. به همین دلیل، تشخیص دقیق نوع و موقعیت توده نقش مهمی در انتخاب روش درمان دارد.
انواع تومور مغزی
تومورهای مغزی گروه متنوعی از بیماری ها هستند و بر اساس سلول منشأ، محل ایجاد، رفتار تومور و اولیه یا ثانویه بودن آن ها طبقه بندی می شوند. برخی تومورها رشد آهسته دارند و ممکن است سال ها بدون علامت باقی بمانند، در حالی که برخی دیگر رشد سریعتری دارند. شناخت نوع دقیق توده برای تعیین شدت بیماری و برنامه ریزی درمان ضروری است.
گلیوما
گلیوما گروهی از تومورهاست که از سلول های گلیال، یعنی سلول های حمایت کننده بافت عصبی، ایجاد می شود. این گروه شامل انواع مختلفی مانند آستروسیتوما، الیگودندروگلیوما و گلیوبلاستوما است. رفتار این تومورها می تواند از رشد نسبتاً آهسته تا بسیار تهاجمی متفاوت باشد. محل، درجه و ویژگی های مولکولی گلیوما در انتخاب جراحی و درمان های تکمیلی اهمیت زیادی دارند.
مننژیوم
مننژیوم از پرده های پوشاننده مغز و نخاع منشا می گیرد و بسیاری از انواع آن رشد آهسته دارند. این تومورها در موارد زیادی خوش خیم هستند، اما با افزایش اندازه می توانند روی مغز یا اعصاب مجاور فشار وارد کنند. علائم بسته به محل تومور متفاوت است و ممکن است شامل سردرد، تشنج یا مشکلات بینایی باشد.
شوانوم
شوانوم از سلول های شوان که اطراف برخی اعصاب قرار دارند منشا می گیرد. یکی از انواع شناخته شده آن شوانوم وستیبولار یا آکوستیک نوروما است که عصب مرتبط با شنوایی و تعادل را درگیر می کند. کاهش شنوایی یک طرفه، وزوز گوش و اختلال تعادل از علائم احتمالی آن هستند. این تومورها اغلب خوش خیم اند و روش درمان بر اساس اندازه، علائم و سرعت رشد انتخاب می شود.
آدنوم هیپوفیز
آدنوم هیپوفیز در غده هیپوفیز که در قاعده مغز قرار دارد ایجاد می شود و بیشتر موارد آن خوش خیم هستند. برخی از این تومورها با ترشح بیش از حد هورمون همراه اند و می توانند تغییرات هورمونی ایجاد کنند. تومورهای بزرگ تر ممکن است روی عصب بینایی فشار وارد کرده و مشکلات بینایی ایجاد کنند. درمان بسته به نوع تومور می تواند شامل دارو، جراحی یا پرتودرمانی باشد.
تومور مغزی متاستاتیک
تومور متاستاتیک زمانی ایجاد می شود که سلول های سرطانی از بخش دیگری از بدن به مغز گسترش پیدا کنند. سرطان های ریه، پستان، کلیه، پوست و برخی سرطان های دیگر می توانند به مغز متاستاز دهند. این تومورها در واقع سرطان اولیه مغز محسوب نمی شوند و خصوصیات سرطان اصلی را حفظ می کنند. درمان آن ها به تعداد ضایعات، محل تومورها، وضعیت سرطان اولیه و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.
علائم تومور مغزی
علائم تومور به اندازه، محل و سرعت رشد آن وابسته است و برای همه بیماران یکسان نیست. بعضی تومورها در ابتدا بدون علامت هستند، در حالی که برخی با ایجاد فشار روی بخش های حساس مغز خیلی زود نشانه ایجاد می کنند. تغییر در شدت یا الگوی علائم نیز می تواند اهمیت تشخیصی داشته باشد.
- تشنج
- سرگیجه
- کاهش شنوایی
- اختلال تعادل
- کاهش تمرکز
- اختلال حافظه
- مشکل در گفتار
- تهوع و استفراغ
- تاری دید یا دوبینی
- اختلال در راه رفتن
- سردردهای مداوم یا جدید
- ضعف یا بی حسی اندام ها
- خواب آلودگی غیر معمول
- تغییرات رفتاری و شخصیتی
- تشدید سردرد در طول زمان
- کاهش سطح هوشیاری در موارد شدید
علت تومور مغزی
علت دقیق بسیاری از تومورهای مغزی هنوز به طور کامل مشخص نشده است. این تومورها زمانی شکل می گیرند که تغییراتی در DNA سلول ها موجب رشد و تقسیم غیرطبیعی آن ها شود. در بعضی موارد عوامل ژنتیکی یا قرار گرفتن در معرض تابش یونیزان با افزایش خطر مرتبط هستند، اما در بسیاری از بیماران علت مشخصی پیدا نمی شود.
- تغییرات ژنتیکی سلول ها: جهش در ژن های کنترل کننده رشد و تقسیم سلولی می تواند موجب تکثیر غیرطبیعی سلول های مغزی شود.
- سندرم های ارثی:برخی اختلالات ژنتیکی مانند نوروفیبروماتوز می توانند احتمال بروز بعضی تومورهای مغزی را افزایش دهند.
- تابش یونیزان: دریافت دوز بالای پرتو در ناحیه سر، به ویژه در درمان های قبلی، با افزایش خطر بعضی تومورها ارتباط دارد.
- گسترش سرطان از سایر اندام ها: سرطان های بدن ممکن است از طریق جریان خون به مغز برسند و تومورهای متاستاتیک ایجاد کنند.
- تغییرات مولکولی اکتسابی: برخی تغییرات ژنی بدون سابقه ارثی و در طول زندگی ایجاد می شوند و در رشد تومور نقش دارند.
تومور مغزی چگونه تشخیص داده می شود؟
تشخیص معمولاً با بررسی علائم و معاینه عصبی آغاز می شود و سپس از تصویربرداری برای مشخص کردن محل و اندازه ضایعه استفاده می شود. MRI مهم ترین روش تصویربرداری در بسیاری از تومورهای مغزی است و در بعضی شرایط CT نیز کاربرد دارد. روش های تشخیص عبارت اند از:
- معاینه عصبی
- MRI مغز
- CT اسکن
- بررسی پاتولوژی
- MRI با ماده حاجب
- بررسی عملکرد شناختی
- نمونه برداری از تومور
- آزمایش های مولکولی و ژنتیکی تومور
- آزمایش های بینایی و شنوایی در صورت نیاز
- بررسی سایر اندام ها در صورت احتمال متاستاز
روش های درمان تومور مغزی
روش درمان بر اساس نوع، اندازه، محل، درجه تومور، سن و وضعیت عمومی بیمار انتخاب می شود. در برخی موارد تنها پیگیری دوره ای کافی است، اما در تومورهای علامت دار یا در حال رشد معمولاً درمان فعال ضرورت پیدا می کند. گاهی نیز ترکیبی از چند روش برای کنترل بهتر بیماری استفاده می شود. روش های درمان تومور مغزی به شرح زیر است:
- درمان هدفمند: در تومورهایی با ویژگی های مولکولی مشخص ممکن است داروهای هدفمند تجویز شوند.
- پرتودرمانی: پرتوهای پرانرژی برای تخریب یا کنترل رشد سلول های توموری مورد استفاده قرار می گیرند.
- توانبخشی: فیزیوتراپی، کاردرمانی یا گفتاردرمانی می تواند برای بهبود عملکرد پس از درمان مورد نیاز باشد.
- شیمی درمانی: داروهای ضدسرطان برای برخی انواع تومورها و معمولاً همراه سایر درمان ها استفاده می شوند.
- درمان علامتی: داروهای ضدتشنج یا کورتیکواستروئیدها می توانند برای کنترل تشنج یا کاهش تورم مغز تجویز شوند.
- جراحی: در صورت امکان، تمام یا بخشی از تومور با هدف کاهش حجم ضایعه و فشار واردشده به مغز برداشته می شود.
- رادیوسرجری: در برخی تومورهای کوچک یا ضایعات مشخص، پرتو با دقت بالا و طی یک یا چند جلسه به هدف تابانده می شود.
بهترین جراح مغز و اعصاب در تهران
برای بیمارانی که به دنبال جراح خوب مغز و اعصاب در تهران برای بررسی و درمان تومورهای مغزی هستند، دکتر امین جهانبخشی یکی از گزینه های مطرح و باتجربه در این حوزه محسوب می شوند. ایشان متخصص مغز و اعصاب در تهران هستند و در زمینه جراحی تومورهای مغز و نخاع، بیماری های عروقی مغز، قاعده جمجمه و ستون فقرات فعالیت دارند.
تجربه تخصصی در جراحی ضایعات مغزی و فعالیت در حوزه تومورهای مغز باعث شده است دکتر امین جهانبخشی برای بیمارانی که نیاز به ارزیابی جراحی، بررسی تصاویر MRI یا تصمیم گیری درباره نوع درمان دارند، یکی از پزشکان قابل توجه در تهران باشند.
مراجعه به جراح با تجربه در درمان تومورهای مغزی اهمیت زیادی دارد زیرا محل توده، ارتباط آن با عروق و اعصاب مهم و امکان برداشت ایمن باید پیش از جراحی به دقت بررسی شود. بیمارانی که به دنبال ارزیابی تخصصی تومور مغزی در تهران هستند می توانند برای بررسی شرایط درمان و امکان جراحی به دکتر امین جهانبخشی مراجعه کنند.
نتیجه گیری
تومور مغزی از بافت های داخل مغز یا ساختارهای اطراف آن منشا می گیرد یا در نتیجه گسترش سرطان از سایر اندام ها ایجاد شود. علائم بیماری بسته به محل و اندازه توده متفاوت هستند و می توانند شامل سردرد، تشنج، اختلال بینایی، ضعف اندام ها و تغییرات شناختی باشند. MRI و بررسی پاتولوژی از مهمترین ابزارهای تشخیصی برای تعیین نوع دقیق تومور محسوب می شوند. جراحی، پرتودرمانی، رادیوسرجری، شیمی درمانی و درمان هدفمند از روش های اصلی درمان هستند. انتخاب روش مناسب باید بر اساس نوع و محل تومور و شرایط بیمار انجام شود.
نظر شما