میگرن؛ درد متوسط تا شدید ضربان دار
میگرن نوعی سردرد عودکننده است که درد آن در بیشتر مواقع ضربان‌دار و متوسط تا شدید است و معمولا یک سمت سر را درگیر می‌کند. با این حال، درد می‌تواند دوطرفه باشد و گاهی حمله میگرنی حتی بدون سردرد بروز کند. تهوع و حساسیت به نور، صدا یا بو نیز از نشانه‌های شایع آن هستند.
مراحل و علائم میگرن؛ نشانه‌های هر مرحله از حمله
حمله میگرنی می‌تواند در چهار مرحله رخ دهد؛ البته ممکن است فرد در هر حمله فقط برخی از علائم میگرن را تجربه کند:
● مرحله پیش‌درآمد (Prodrome): معمولا پیش از شروع سردرد ظاهر می‌شود و می‌تواند با ولع غذایی، تغییرات خلقی، خمیازه‌های مکرر یا تکرر ادرار همراه باشد.
● مرحله اورا (Aura): ممکن است پیش از سردرد یا همزمان با آن ایجاد شود و معمولا بین ۲۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد. دیدن نورهای چشمک‌زن یا خطوط زیگزاگ، بی‌حسی، گزگز و ضعف عضلانی از نشانه‌های احتمالی این مرحله هستند.
● مرحله سردرد (Headache): در این مرحله درد معمولا به تدریج شروع و شدیدتر می‌شود و اغلب حالتی ضربان‌دار و یک‌طرفه دارد. حساسیت به نور، صدا یا بو، تهوع و تشدید درد هنگام حرکت نیز ممکن است همراه آن باشد.
● مرحله پس‌درآمد (Postdrome): پس از کاهش سردرد، ممکن است تا حدود یک روز احساس خستگی، ضعف یا گیجی ادامه داشته باشد.
ثبت زمان شروع حمله و علائمی که پیش از آن، هنگام سردرد و پس از آن تجربه می‌شود، می‌تواند به شناسایی الگوی میگرن کمک کند.
علت بروز میگرن؛ نقش عصب‌ها، رگ‌های خونی و CGRP
علت دقیق میگرن هنوز مشخص نشده است، اما این بیماری احتمالا با نحوه ارتباط عصب‌ها و رگ‌های خونی مغز ارتباط دارد. در زمان حمله، مغز ممکن است در پردازش پیام‌های درد واکنش بیش‌ازحد نشان دهد.
● تغییر در شیوه ارتباط میان عصب‌ها و رگ‌های خونی مغز می‌تواند در بروز میگرن نقش داشته باشد.
● واکنش بیش‌ازحد مغز هنگام پردازش سیگنال‌های درد می‌تواند با حملات میگرنی مرتبط باشد.
● CGRP یا پپتید مرتبط با ژن کلسی‌تونین، یکی از پیام‌رسان‌های عصبی است که در انتقال درد، التهاب و گشاد شدن عروق هنگام حمله میگرنی نقش دارد.
علت سردرد میگرن را نمی‌توان به یک عامل واحد نسبت داد؛ به همین دلیل شناخت محرک‌هایی که در هر فرد احتمال شروع حمله را بیشتر می‌کنند، اهمیت دارد.
عوامل تحریک‌کننده میگرن؛ محرک‌های شایع شروع حمله
محرک‌های میگرن در افراد مختلف یکسان نیستند و ممکن است یک عامل در فردی باعث شروع حمله شود، اما برای فرد دیگر تاثیری نداشته باشد:
● استرس و اضطراب
● تغییرات هورمونی در زنان
● نورهای شدید یا چشمک‌زن و صداهای بلند
● بوهای تند و قوی
● کم‌خوابی، خواب بیش‌ازحد یا تغییر در الگوی خواب
● تغییرات ناگهانی آب‌وهوا
● فعالیت بدنی بیش‌ازحد
● مصرف دخانیات و تغییر در میزان مصرف کافئین
● حذف وعده‌های غذایی
● مصرف بیش‌ازحد داروهای ضد سردرد
محرک‌های میگرن در افراد یکسان نیستند؛ عاملی که در یک فرد باعث حمله می‌شود، ممکن است برای فرد دیگر بی‌تاثیر باشد.
تشخیص میگرن؛ بررسی علائم و الگوی تکرار سردرد
تشخیص میگرن بیشتر بر اساس شرح حال و الگوی علائم انجام می‌شود. پزشک درباره نوع و مدت درد، تعداد حملات، عوامل محرک و علائم همراه سوال می‌کند و سپس معاینه جسمی و عصبی انجام می‌دهد.
● بررسی نوع، شدت و مدت سردرد برای شناخت الگوی حملات
● پرسش درباره تعداد دفعات بروز سردرد و علائم همراه آن
● بررسی عوامل احتمالی تحریک‌کننده حملات
● انجام معاینه جسمی و عصبی برای رد سایر بیماری‌ها
● درخواست آزمایش خون، MRI یا سی‌تی‌اسکن در صورت وجود علائم غیرمعمول
● استفاده از اطلاعات ثبت سردرد برای ثبت زمان حمله، علائم و عوامل احتمالی مرتبط با آن
در بیشتر موارد، میگرن بر اساس الگوی علائم تشخیص داده می‌شود و آزمایش‌های تصویربرداری معمولا زمانی مطرح هستند که علائم غیرمعمول باشند.
روش‌های درمان میگرن؛ تسکین حمله و پیشگیری از سردردهای بعدی
درمان میگرن با توجه به شدت و تعداد حملات انجام می‌شود و با دو هدف اصلی یعنی کاهش علائم هنگام حمله و کم کردن دفعات و شدت حملات آینده انجام می‌شود.
● مصرف استامینوفن یا ایبوپروفن در حملات خفیف
● مصرف دارو در ابتدای شروع حمله زیر نظر پزشک
● تجویز تریپتان‌ها برای حملات شدیدتر توسط پزشک
● داروهای ضد تهوع در مواردی که تهوع همراه میگرن وجود دارد
● داروهای کاهنده فشار خون، ضدافسردگی و ضد تشنج از گزینه‌های درمان پیشگیرانه هستند
● تزریق بوتاکس و داروهای جدیدتری که مسیرهای مرتبط با میگرن را هدف می‌گیرند برای برخی بیماران
انتخاب دارو به شرایط فرد بستگی دارد و بعضی درمان‌ها، از جمله برخی داروهای پیشگیرانه، در دوران بارداری ایمن نیستند؛ بنابراین درمان باید با نظر پزشک انجام شود. مصرف مکرر و خودسرانه داروهای ضد سردرد ممکن است به مزمن شدن سردرد و وابستگی دارویی منجر شود.
انتخاب مسیر درمانی مناسب بر اساس نوع و علت میگرن
میگرن یک سردرد عودکننده است که با شناخت علائم، محرک‌ها و الگوی حملات می‌توان آن را بهتر مدیریت کرد. این بیماری در افراد مختلف شدت و روند متفاوتی دارد؛ در بسیاری از افراد با افزایش سن، تعداد و شدت حملات کاهش پیدا می‌کند و گاهی حملات به‌مرور متوقف می‌شوند. در زنان، شروع میگرن ممکن است با قاعدگی ارتباط داشته باشد و در برخی افراد در دوران بارداری یا پس از یائسگی کاهش یابد.
تشخیص درست، پرهیز از محرک‌های ایجادکننده میگرن و استفاده از روش درمانی مناسب، نقش مهمی در کنترل حملات دارد. در صورتی که سردردها تکرار شوند، شدت بگیرند یا الگوی جدیدی پیدا کنند، مراجعه به پزشک و دریافت راهنمایی تخصصی ضروری است. برای آگاهی بیشتر درباره مدیریت سردرد و راهکارهای سلامت، پیشنهاد می‌کنیم به مقالات مجله وبسایت داروسازی دکتر عبیدی مراجعه کنید.
نظر شما