به گزارش سلامت نیوز به نقل از eatingwell، مدیریت قند خون یکی از ارکان اصلی مراقبت از افراد مبتلا به دیابت است و عادتهای روزمره میتوانند نقش مهمی در کنترل آن داشته باشند. اگرچه معمولاً هنگام صحبت از کنترل قند خون، تغذیه، استرس و کیفیت خواب مورد توجه قرار میگیرند، اما ورزش صبحگاهی نیز ممکن است تأثیری فراتر از انتظار بر سطح قند خون داشته باشد.
فعالیت بدنی بهطور کلی به کنترل بهتر قند خون کمک میکند، اما برخی تمرینها ممکن است باعث افزایش موقت گلوکز خون شوند.
دکتر بردلی نوتل، متخصص غدد، میگوید: «انجام تمرینهای ورزشی با شدت بالا در صبح، مانند دوی سرعت یا وزنهبرداری سنگین، میتواند بهطور موقت قند خون را افزایش دهد.»
البته این افزایش موقت به معنای از بین رفتن فواید فعالیت بدنی نیست. شناخت علت این واکنش میتواند به افراد کمک کند برنامه ورزشی مناسبتری داشته باشند و زمان و شدت تمرینهای خود را بهتر تنظیم کنند.
چرا ورزش شدید صبحگاهی قند خون را افزایش میدهد؟
تمرینهای ورزشی شدید، مانند وزنهبرداری سنگین یا تمرینهای تناوبی با شدت بالا (HIIT)، ممکن است باعث افزایش کوتاهمدت قند خون شوند.
متخصصان غدد توضیح میدهند که یکی از دلایل این اتفاق، ترشح هورمون آدرنالین در بدن است.
دکتر نوتل در اینباره توضیح میدهد: «هنگامی که آدرنالین ترشح میشود، به کبد پیام میدهد تا گلوکز ذخیرهشده را وارد جریان خون کند. اگر میزان گلوکز آزادشده بیشتر از مقداری باشد که عضلات در طول ورزش مصرف میکنند، سطح قند خون ممکن است حین تمرین یا پس از آن افزایش پیدا کند.»
دکتر شیرا ایتان، متخصص غدد، نیز تأکید میکند که شدت این واکنش به نوع فعالیت ورزشی، سطح اولیه قند خون و داروهای مصرفی فرد بستگی دارد.
موضوع دیگری که باید در نظر گرفت، پدیده سحرگاهی است. در برخی افراد مبتلا به دیابت، ورزش صبحگاهی ممکن است با این پدیده همزمان شود. پدیده سحرگاهی به افزایش طبیعی قند خون در ساعات ابتدایی صبح، معمولاً بین ساعت ۳ تا ۸، گفته میشود.
این اتفاق تحت تأثیر تغییرات هورمونی رخ میدهد؛ تغییراتی که باعث تحریک کبد برای آزادسازی گلوکز و کاهش اثربخشی انسولین میشوند.
با این حال، افزایش موقت قند خون به این معنا نیست که باید تمرینهای شدید را بهطور کامل کنار گذاشت. میزان این افزایش در افراد مختلف متفاوت است و انجام تمرینهای شدید در ساعات دیگر روز ممکن است تأثیر کمتری بر قند خون داشته باشد.
همچنین نوع تغذیه، داروهای مصرفی و واکنش اختصاصی بدن هر فرد در این زمینه مؤثر هستند. بنابراین بهتر است افراد مبتلا به دیابت برای تعیین زمان، شدت و نحوه تأمین انرژی مورد نیاز ورزش با تیم درمان خود مشورت کنند.
چگونه از ورزش برای بهبود حساسیت به انسولین استفاده کنیم؟
اگر قصد دارید صبح زود ورزش کنید، بهتر است فعالیتهایی با شدت متوسط را در اولویت قرار دهید. برای مثال، تمرینهای قدرتی با وزنه سبکتر و تعداد تکرار بیشتر میتوانند گزینه مناسبی باشند.
فعالیت بدنی با شدت متوسط در بلندمدت با کاهش سطح قند خون نیز ارتباط دارد.
فعال شدن عضلات در ساعات ابتدایی روز به بدن کمک میکند از گلوکز موجود در جریان خون برای تأمین انرژی استفاده کند. انقباض عضلات همچنین ناقلهایی را فعال میکند که به انتقال گلوکز از خون به داخل سلولهای عضلانی کمک میکنند؛ فرایندی که برای انجام آن الزاماً به انسولین نیاز نیست.
ورزش منظم علاوه بر این، میتواند حساسیت به انسولین را افزایش دهد و به بدن کمک کند از این هورمون برای تنظیم قند خون مؤثرتر استفاده کند.
به گفته دکتر ایتان، بهبود حساسیت به انسولین و افزایش توانایی عضلات در مصرف گلوکز، از عوامل مهم در کنترل بلندمدت قند خون هستند.
دکتر نوتل نیز معتقد است فعالیت بدنی منظم میتواند به بهبود هموگلوبین A1C کمک کند؛ شاخصی که میانگین قند خون فرد را در حدود سه ماه گذشته نشان میدهد.
توصیههایی برای گنجاندن ورزش در برنامه روزانه
۱. ورزشی را انتخاب کنید که از آن لذت میبرید
وقتی فعالیت بدنی برای شما لذتبخش باشد، احتمال بیشتری وجود دارد که آن را به بخشی ثابت از برنامه روزانه خود تبدیل کنید. پیادهروی، دوچرخهسواری، رقص و تمرینهای قدرتی همگی گزینههای مناسبی هستند. مهم این است که فعالیتی را انتخاب کنید که به انجام منظم آن علاقه داشته باشید.
۲. به پیشرفت اهمیت دهید، نه کامل بودن برنامه ورزشی
برای بهرهمندی از فواید ورزش لازم نیست روزانه چندین ساعت تمرین کنید. حتی استفاده مؤثر از زمانهای کوتاه نیز میتواند مفید باشد.
برای مثال، ۲۰ دقیقه پیادهروی سریع همراه با ۱۰ دقیقه تمرین قدرتی با وزن بدن، مانند اسکوات، شنا و لانج، میتواند نقطه شروع مناسبی باشد.
۳. قند خون خود را بررسی کنید
دکتر نوتل توصیه میکند افراد مبتلا به دیابت، پیش و پس از ورزش قند خون خود را اندازهگیری کنند تا از واکنش بدنشان به فعالیت بدنی آگاه شوند.
اگر افزایش قند خون پس از ورزش بهطور مکرر اتفاق میافتد، بهتر است موضوع را با پزشک در میان بگذارند.
دکتر ایتان نیز تأکید میکند که با شروع یک برنامه ورزشی جدید، ممکن است لازم باشد داروهای مصرفی فرد با نظر پزشک تنظیم شوند.
جمعبندی متخصصان
کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت گاهی میتواند به یک مسئولیت روزانه و دشوار تبدیل شود؛ بهویژه زمانی که حتی یک عادت سالم مانند ورزش صبحگاهی، نتیجهای غیرمنتظره مانند افزایش موقت قند خون به همراه داشته باشد.
با این حال، نباید فراموش کرد که افزایش کوتاهمدت قند خون، فواید فعالیت بدنی را از بین نمیبرد. ورزش منظم همچنان میتواند حساسیت به انسولین را بهبود ببخشد و به کنترل بلندمدت قند خون کمک کند.
اگر متوجه افزایش مکرر قند خون پس از ورزش شدید، بهتر است درباره تغییر شدت تمرین، زمان ورزش، تغذیه و در صورت لزوم تنظیم داروها با پزشک مشورت کنید.
هدف نهایی، پیدا کردن برنامهای ورزشی است که بتوانید بهطور منظم آن را ادامه دهید و در عین حال به کنترل بهتر قند خون کمک کند.

نظر شما