به گزارش سلامت نیوز به نقل از سازندگی، محموله‌ای که پیش‌تر می‌توانست در یک هفته به ایران برسد اکنون گاهی چهار تا پنج ماه در مسیر می‌ماند؛ تأخیری که برای صنعت داروسازی به‌معنای دشوارتر شدن جایگزینی ذخایر و خطر اختلال در تولید است.

محمد عبده‌زاده، رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران با تشریح موانع انتقال مواد اولیه از هند، درباره تأمین دارو در سه ماه پایانی سال هشدار داده است. او بازار فعلی را نسبتاً باثبات توصیف می‌کند اما ادامه این وضعیت را به رسیدن محموله‌های تازه وابسته می‌داند.

به گفته عبده‌زاده در گفت‌وگو با اقتصادآنلاین، مشکلات حمل دریایی، نبود پرواز مستقیم و دشواری ترانزیت از کشورهای واسط، دسترسی کارخانه‌ها به بخشی از مواد مورد نیاز را مختل کرده است. او بخشی از کمبودهای داروهای اعصاب و روان و داروهای مخدر را نیز به مشکلات تأمین مواد اولیه از هند مرتبط می‌داند.

استفاده از کشورهای واسط، زمان و هزینه واردات را افزایش داده است. عبده‌زاده از مسیرهایی مانند تخلیه محموله در بندر مرسین ترکیه و انتقال زمینی به ایران نام می‌برد؛ مسیری که علاوه بر سفر دریایی با تشریفات ترانزیت، توقف مرزی و ازدحام حمل‌ونقل روبه‌روست. در چنین شرایطی، زمان تحویل مواد اولیه از برنامه تولید کارخانه فاصله می‌گیرد. حمل هوایی نیز جایگزینی فراگیر نیست. به گفته او، انتقال برخی مواد شیمیایی با محدودیت‌های ایمنی مواجه است و برای محموله‌های حجیم یا کم‌قیمت، هزینه هواپیما توجیه اقتصادی ندارد. نمونه‌ای که ارائه می‌کند، ماده جانبی دو دلاری است که حمل هوایی هر کیلوگرم آن ۷ تا ۸ دلار هزینه دارد؛ یعنی هزینه جابه‌جایی چند برابر ارزش خود کالا می‌شود.

انتقال مواد تحت کنترل نیز به مجوزها و هماهنگی‌های ویژه نیاز دارد. عبده‌زاده می‌گوید الزامات حمل این اقلام، استفاده از مسیرهای واسط برای موادی مانند مورفین و پتیدین را دشوار کرده است.

اختلال در مسیر هند، مسئله تازه‌ای نیست. عبده‌زاده در گفت‌وگویی منتشر شده در شهریور نیز درباره توقف طولانی محموله‌های هند و چین هشدار داده و پیگیری وزارت امور خارجه و سفارتخانه‌ها را ضروری دانسته بود. تکرار این هشدار در آبان نشان می‌دهد، مشکل حمل‌ونقل همچنان بر برنامه تأمین صنعت سایه انداخته است. در مقابل، رئیس سازمان غذا و دارو بر ادامه تأمین دارو تأکید دارد. مهدی پیرصالحی در اظهارات منتشر شده در ۱۱ آبان از کاهش کمبودها نسبت به ماه قبل و مدت مشابه سال گذشته سخن گفته اما باقی ماندن مشکل انتقال داروهای تحت کنترل از هند را نیز تأیید کرده است. بنابراین ارزیابی نسبتاً مثبت از موجودی امروز با نگرانی درباره استمرار تولید در ماه‌های آینده منافاتی ندارد.

فشار حمل‌ونقل بر صنعتی وارد شده که پیش‌تر گرفتار مطالبات معوق بود. نقی شهابی‌مجد، معاون توسعه و مدیریت منابع سازمان غذا و دارو، برآورد بدهی بخش دولتی و خصوصی مرتبط با زنجیره دارو را حدود ۲۷۰‌ هزار میلیارد تومان اعلام کرده است. به گفته او انتظار برخی شرکت‌ها برای دریافت مطالبات به نزدیک یک سال می‌رسد؛ درحالی ‌که خرید مواد اولیه و پرداخت هزینه‌های تولید نقدینگی مستمر می‌خواهد.

نوسان ارز نیز هزینه جایگزینی موجودی را بالا برده است. عبده‌زاده می‌گوید، افزایش متوسط حدود ۶۰‌ درصدی قیمت دارو در ابتدای سال به روایت او از اعلام وزارت بهداشت با رشد بعدی هزینه‌های ارزی کم‌اثر شده است. اکنون تأمین داروی زمستان به هماهنگی چند تصمیم وابسته است: باز شدن مسیر حمل، تأمین ارز و پرداخت مطالبات. تأخیر در هر کدام، فشار دو بخش دیگر را تشدید می‌کند. موجودی داروخانه‌ها تصویری از عرضه امروز است؛ پایداری آن را محموله‌هایی تعیین می‌کنند که باید به‌ موقع به کارخانه برسند.