به گزارش سلامت نیوز به نقل از ایرنا،کار در شیفت‌های شب و ساعت‌های غیرمتداول یکی از ویژگی‌های شغل‌های امروزی است، به ویژه در بخش‌های خدماتی، تولیدی و بهداشتی. اما پژوهش‌ها نشان می‌دهند که این نوع کار کردن، بر خلاف ریتم طبیعی بدن انسان عمل می‌کند و می‌تواند به بیماری‌های جدی منجر شود. از بیماری‌های قلبی گرفته تا سرطان‌ها، کار شیفتی به عنوان یک عامل خطرناک شناخته شده است.

پروفسور استیون لاکلی، متخصص خواب و رئیس مرکز تحقیقات خواب دانشگاه ساری در انگلیس، می‌گوید: «کار شیفتی باعث اختلال در ریتم شبانه‌روزی بدن می‌شود و خطر ابتلا به بیماری‌های مختلفی مانند فشار خون بالا، دیابت نوع ۲، چاقی، افسردگی و حتی برخی انواع سرطان را افزایش می‌دهد.»

اثرات منفی کار شیفتی

سازمان جهانی بهداشت کار شیفتی را به‌عنوان یک عامل بالقوه سرطان‌زا طبقه‌بندی کرده است. این تحقیقات نشان می‌دهد که کار در این ساعات باعث تغییرات هورمونی و اختلال در سیستم‌های فیزیولوژیکی بدن می‌شود. از آنجایی که بدن انسان برای فعالیت در ساعات روز و استراحت در شب طراحی شده است، تغییر در این الگو می‌تواند عواقب جدی داشته باشد.

راهکارهای کاهش آسیب‌های کار شیفتی

با این حال، بسیاری از شغل‌ها اجتناب‌ناپذیرند و نمی‌توان از شیفت‌های شب و ساعت‌های غیرمعمول به‌طور کامل اجتناب کرد. در این شرایط، متخصصان به ارائه راهکارهایی برای کاهش آسیب‌های ناشی از این نوع کار پرداخته‌اند:

1. طراحی هوشمندانه برنامه شیفت
   پروفسور لاکلی توصیه می‌کند که شیفت‌ها به‌گونه‌ای طراحی شوند که تعداد شیفت‌های شبانه به حداقل برسد و تغییر از شیفت روز به شب به صورت تدریجی انجام شود. همچنین، باید از بازگشت سریع بین شیفت‌ها جلوگیری کرد؛ به این معنی که بین پایان یک شیفت و شروع شیفت بعدی، حداقل یک روز فاصله وجود داشته باشد. به‌طور مثال، کارکنان نباید مجبور باشند که بعد از شیفت عصر، در شیفت صبح روز بعد حاضر شوند.

2. نورپردازی مناسب محیط کار
   نورپردازی محیط کار شبانه باید طوری طراحی شود که کمک کند تا کارکنان بیدار بمانند و هوشیاری خود را حفظ کنند. استفاده از نور سرد و آبی می‌تواند در این زمینه مفید باشد.

3. چرت‌های کوتاه و زمان‌بندی‌شده
   چرت‌های کوتاه (۱۰ تا ۲۰ دقیقه‌ای) در طول شیفت‌های شب می‌تواند عملکرد را بهبود بخشد و کمک کند تا کارکنان بهتر تمرکز کنند. چرت‌های طولانی‌تر ممکن است باعث گیجی شوند.

4. مصرف هوشمند کافئین
   مصرف کافئین می‌تواند به بیداری و تمرکز کمک کند، اما باید به‌صورت محدود و در فواصل منظم مصرف شود. توصیه می‌شود که مصرف کافئین حداقل ۶ ساعت قبل از زمان خواب قطع شود.

5. سبک زندگی سالم
   سالم نگه داشتن بدن از طریق تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم و کنترل وزن، برای افرادی که شیفتی کار می‌کنند ضروری است. این موارد به پیشگیری از مشکلاتی مانند دیابت کمک می‌کند. همچنین، ارزیابی منظم سلامت، به‌ویژه برای چک کردن قند خون و چربی‌ها، برای این افراد ضروری است.

6. خواب باکیفیت در روز
   برای افرادی که پس از شیفت شب نیاز به خواب دارند، مهم است که محیط خواب آن‌ها کاملاً تاریک، ساکت و خنک باشد. این کار به بهبود کیفیت خواب و جلوگیری از اختلالات خواب کمک می‌کند.

7. توجه به ایمنی
   رانندگی بعد از شیفت شب خطرناک است، به‌ویژه به دلیل خواب‌آلودگی. بسیاری از سازمان‌ها برای کاهش این خطر، سرویس‌های بازگشت به خانه برای کارکنان فراهم می‌کنند.

8. تأثیرات بر زندگی شخصی
   کار شیفتی می‌تواند فشار زیادی بر زندگی خانوادگی و روابط شخصی وارد کند. آگاهی و آموزش افراد و خانواده‌هایشان درباره چالش‌های کار شیفتی می‌تواند به مدیریت بهتر این مشکلات کمک کند.

با وجود مشکلات سلامتی که کار در شیفت‌های شبانه می‌تواند ایجاد کند، استفاده از راهکارهای علمی و عملی می‌تواند این آسیب‌ها را کاهش دهد. طراحی مناسب برنامه شیفت، رعایت اصول خواب و بیداری و توجه به سلامت جسمی و روانی از جمله روش‌های مؤثر برای کاهش تأثیرات منفی کار شیفتی است. با این تدابیر، می‌توان کیفیت زندگی کارکنان شیفتی را بهبود بخشید و از بروز بیماری‌های مزمن جلوگیری کرد.