به گزارش سلامت نیوز به نقل از پیام ما، تراز آبی دریاچه ارومیه بیش از یک متر افزایش داشته، آب به کشتی «آرتمیا» رسیده و قایق داران دوباره قایقهایشان را برای گشت توریستها به آب انداختهاند. در میان تصاویر بمب و موشکها، عکسهای دریاچه ارومیه، بارقهای از امید به احیا را زنده کرد. اما آیا ماههای بعد نیز دریاچه چنین پرآب خواهد بود؟ به گفته «رضا حاجیکریم» رئیس فدراسیون صنعت آب ایران احیای دریاچه نیازمند مجموعهای از اقدامات است؛ اولین آنها تشکیل ستاد ملی احیای دریاچه ارومیه.
«میزان بارشها در حوضه آبریز دریاچه ارومیه ۵۰ درصد بالاتر از میانگین بلندمدت ثبت شده است، حجم آب موجود اکنون به ۲ میلیارد و ۱۲۰ میلیون مترمکعب بالغ میشود که این میزان آب، دریاچه را پس از سالها دوباره به یک پیکره واحد تبدیل کرده است.» این گفته «فرهاد ایمانشعار» رئیس حوضه آبریز دریاچه ارومیه در گفتوگو با «فارس» بود. او میزان ورودی فعلی دریاچه را بیش از ۳۵۰ مترمکعب بر ثانیه برآورد و اعلام کرد که روزانه نزدیک به ۳۰ میلیون مترمکعب به حجم آن اضافه میشود.
«مجید رستگاری» مدیرعامل شرکت آب منطقهای آذربایجان غربی هم دراینرابطه بیان کرد که متوسط بارندگی ثبت شده در درازمدت در آذربایجان غربی طی سال آبی تا نیمه فروردین ۲۳۱ میلیمتر بود که امسال شاهد افزایش ۱۰۴ میلیمتری نسبت به آن هستیم. به گفته رستگاری میزان بارش مدت مشابه سال آبی گذشته نیز در آذربایجان غربی ۱۴۷ میلیمتر بود که امسال ۱۲۵ درصد بیشتر است.
معاون محیطزیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیطزیست سومین مقامی است که درباره دریاچه ارومیه اظهارنظر کرده است. «احمدرضا لاهیجان زاده» با اشاره به بهبود وضعیت دریاچه ارومیه گفت: «تراز دریاچه ارومیه هم ۷۰ تا ۸۰ سانتیمتر نسبت به اول مهرماه پارسال، بالا آمده است.»
مدیرکل حفاظت محیطزیست آذربایجان غربی هم به «ایلنا» گفت که تراز دریاچه نسبت به ابتدای سال آبی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ حدود یک متر افزایش داشته است.
«حجت جباری» با اشاره به افزایش نسبی مساحت و تراز آب دریاچه ارومیه اعلام کرد: «با افزایش بارندگیهای مؤثر و برقراری جریانات سطحی بر روی رودخانههای منتهی به دریاچه، تراز دریاچه نسبت به ابتدای سال آبی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ حدود یک متر افزایش داشته است.»
او با اشاره به دادهها و نقشههای هواشناسی درباره بارشها و رهاسازی حقابه در حوضه آبریز گفت: «با نگاه به این دادهها پیشبینی میکنیم که فعلاً روند ورود آب به پیکره دریاچه تداوم داشته باشد و تراز آب از مقدار فعلی نیز بالاتر رود.»
مدیرکل حفاظت محیطزیست آذربایجان غربی از عموم مردم و بهویژه کشاورزان حوضه آبریز خواست در نحوه و میزان مصرف آب حساسیت بیشتری داشته و مسئولانهتر عمل کنند.
«نورنیوز» هم در خبری اعلام کرد که بارشهای خوب چند هفته اخیر حوضه آبریز دریاچه ارومیه در کنار اقدامات تخصصی ستاد احیا همچون لایروبی رودخانهها، توجه به حقابه دریاچه، اصلاح الگوی کشت و جلوگیری از برداشت غیرمجاز آب، سبب شده تا آب نگین فیروزهای ایران به طول قابلتوجهی افزایش یابد.
به گفته این خبرگزاری این افزایش تراز سبب شده که آب دریاچه تا زیر کشتی بهگلنشسته معروف آرتمیای دریاچه ارومیه برسد و خاطرههای شیرین نهچندان دور مردم این منطقه را زنده کند. آب دریاچه ارومیه هم اکنون با بارشهای اخیر به میزان ۶۶۰ کیلومترمربع افزایشیافته و به یک هزار و ۱۴۰ کیلومترمربع رسیده است.
کشتی آرتمیا تا قبل از احداث پل میانگذر ارومیه، وظیفه انتقال مسافران از آذربایجان غربی به آذربایجان شرقی و بلعکس را برعهده داشت. اما از اواخر دهه ۸۰ شمسی به دلیل افت شدید تراز دریاچه ارومیه بهگلنشسته است؛ این کشتی این سالها یک جاذبه گردشگری در این منطقه محسوب میشود و بسیاری از گردشگرانی که به عیادت دریاچه ارومیه میآیند، روی این کشتی عکس یادگاری میگیرند.
تثبیت تراز به معنای احیا نیست
با وجود امید به احیای دریاچه ارومیه از سوی مسئولان یک منبع آگاه به «پیام ما» میگوید که آنچه درباره این دریاچه شاهد هستیم، افزایش تراز است و نه احیا. «تراز اکولوژیک دریاچه ارومیه ۱۲۷۴ متر است. ما امسال، سال آبی خوبی داشتیم و همین باعث شد تراز دریاچه ۷۰ سانتیمتر افزایش یابد؛ اما این به معنای احیا نیست.»
به گفته این منبع آگاه اگر رهاسازی مناسب آب انجام شود، تثبیت تراز اتفاق میافتد که باز هم به معنای احیا نیست. «نکته دیگر این است که در فرصت باقیمانده یعنی تا اول فصل کشت در اول اردیبهشت رهاسازی آب از سدهای بوکان، مهاباد و سیلوه انجام شود. در حال حاضر رهاسازی آب در حال انجام است؛ اما به واسطه منابع آبی خوب این سدها، این رهاسازی میتواند افزایش پیدا کند.»
ستاد ملی بهجای ستاد استانی
رئیس فدراسیون صنعت آب نیز نکته مسلم و بدیهی درباره وضعیت این روزهای دریاچه ارومیه را به آبگیری فصلی مرتبط میداند که در سالهای گذشته نیز اتفاق افتاده است. «در این فصل نزولات جوی اتفاق میافتد. متأسفانه آنچه ما برای احیای دریاچه انجام دادهایم بسیار کم و اندک است.»
به گفته رضا حاجیکریم با وجود وضعیت وخیم دریاچه ارومیه همچنان افزایش سطح زیر کشت را در حوضه آبریز این دریاچه شاهد هستیم، انسدادهای مقطعی در رودخانههای ورودی دریاچه وجود دارد و حقابهها به مواقع داده نمیشود. «برای احیای دریاچه ارومیه باید حقابه به آن برگردانده شود. ازآنجاکه تاکنون این کار انجام نشده، آبگیری این روزها تنها به نزولات جوی برمیگردد و احتمالاً در شهریور، مهر یا آبان بار دیگر شاهد خشکشدن آن خواهیم بود، مگر آنکه رویههایمان را اصلاح کنیم.»
زمانی که از اصلاح رویه صحبت میکنیم منظور چیست؟ رئیس فدراسیون صنعت آب در این باره از کاهش مصرف آب در کشاورزی، اصلاح الگوی کشت و کاهش سطح زیر کشت نام میبرد. «ما همچنان در حوضه آبریز دریاچه شاهد کاشت چغندرقند در یک محدوده گسترده هستیم که محصول آن به استانهای دیگر فرستاده میشود. تا زمانی که رویهها به این شکل ادامه دارد، شرایط دریاچه بهبود پیدا نمیکند و تنها به شکل مقطعی آبگیری به واسطه نزولات جوی اتفاق میافتد.»
دولت «حسن روحانی» یکی از مأموریتهای خود را احیای دریاچه ارومیه عنوان کرد. در ادامه ستاد احیای دریاچه ارومیه شکل گرفت، «دانشگاه شریف» پایکار آمد؛ اما در نهایت حال دریاچه نهتنها بهبود نیافت، بلکه شاهد خشکشدن آن در دولتهای بعد بودیم. حاجیکریم معتقد است تشکیل ستاد به شکل استانی باعث شد که بقیه دستگاهها با آن همراه نشوند. «ستاد احیای دریاچه ارومیه باید ملی باشد تا همه دستگاهها را پایکار بیاورد. ستاد استانی تنها در سطح محدود برش اجرا دارد، حتی اگر همه مسئولان استانی هم انگیزه خدمت داشته باشند و بخواهند کار احیا را انجام دهند نمیتوانند حریف دستگاههای اجرایی در سطح کلان شوند.»
نظر شما