نگاهی به ضرورتهای امروز
به گزارش سلامت نیوز، تابآوری (Resilience) به عنوان توانایی بازگشت به حالت تعادل و سازگاری پس از مواجهه با چالشها و آسیبها، در سالهای اخیر توجه گستردهای را به خود جلب کرده است.
در گذشته، تابآوری اغلب به عنوان یک ویژگی ذاتی یا هنر زیستن تلقی میشد. با این حال، در دنیای پیچیده و پرشتاب امروز، رویکرد شعارگونه و انتزاعی به تابآوری دیگر پاسخگوی نیازهای انسانها نیست.
این مطلب با استناد به منابع معتبر جهانی، به بررسی تحول مفهوم تابآوری و ضرورت حرکت به سمت توانمندسازیهای علمی و عملی برای ارتقای آن میپردازد.
تابآوری: از هنر زیستن تا مهارت ضروری
در رویکردهای سنتی، تابآوری اغلب با عباراتی نظیر “قوی بودن”، “مثبتاندیشی” و “مقابله با مشکلات” گره میخورد.
این رویکردها، تابآوری را بیشتر به عنوان یک هنر یا مهارتی ذاتی در نظر میگیرند که برخی افراد به طور طبیعی از آن برخوردارند. با این حال، تحقیقات جدید در حوزه روانشناسی، علوم اعصاب و مدیریت، نشان میدهند که تابآوری یک مهارت اکتسابی و قابل پرورش است. (Southwick & Charney, 2002; Ungar, 2011)
چرا شعارهای تابآوری دیگر کافی نیستند؟
در دهههای اخیر، شاهد افزایش استفاده از شعارهای تابآوری در تبلیغات، رسانهها و برنامههای توسعه فردی بودهایم.
این شعارها اغلب بر اهمیت “مثبتاندیشی”، “امیدواری” و “تمرکز بر نقاط قوت” تاکید میکنند. در حالی که این مفاهیم میتوانند مفید باشند، اما در عمل، شعارهای انتزاعی و بدون پشتوانه علمی، اغلب ناکارآمد و حتی مضر هستند. (Hayes et al., 2006)
-
نادیده گرفتن پیچیدگی: شعارهای تابآوری، اغلب پیچیدگیهای تجربیات انسانی را نادیده میگیرند و به دنبال ارائه راهحلهای ساده و یکاندازه برای مشکلات مختلف هستند.
-
ایجاد احساس گناه: وقتی افراد در مواجهه با چالشها، نتوانند به “مثبتاندیشی” یا “قوی بودن” دست یابند، ممکن است احساس گناه و سرزنش کنند.
-
عدم ارائه ابزار عملی: شعارهای تابآوری، اغلب ابزار و راهکارهای عملی برای مقابله با مشکلات ارائه نمیدهند و افراد را در گرداب احساسات و افکار منفی رها میکنند.
توانمندسازی علمی و عملی تابآوری
رویکرد نوین به تابآوری، بر توانمندسازی علمی و عملی افراد برای مقابله با چالشها تاکید دارد. این رویکرد، شامل موارد زیر است:
-
شناخت عوامل موثر بر تابآوری: تحقیقات نشان میدهند که تابآوری تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله ژنتیک، تجربیات زندگی، روابط اجتماعی، مهارتهای شناختی و رفتاری قرار دارد. (Masten, 2011)
-
پرورش مهارتهای تابآوری: با استفاده از روشهای علمی و مبتنی بر شواهد، میتوان مهارتهای تابآوری را در افراد پرورش داد. این مهارتها شامل موارد زیر است:
- خودآگاهی: شناخت احساسات، افکار و رفتارهای خود
- تنظیم هیجانات: مدیریت و کنترل احساسات منفی
- حل مسئله: شناسایی و حل مشکلات به طور موثر
- ارتباط موثر: برقراری ارتباط سالم و سازنده با دیگران
- انعطافپذیری: سازگاری با تغییرات و شرایط جدید
- ایجاد محیطهای حمایتی: محیطهای حمایتی، نقش مهمی در ارتقای تابآوری افراد ایفا میکنند. این محیطها شامل خانواده، دوستان، جامعه و سازمانها هستند.
نتیجهگیری
تابآوری دیگر یک هنر زیستن نیست، بلکه یک مهارت ضروری برای بقا و شکوفایی در دنیای امروز است.
شعارهای انتزاعی و بدون پشتوانه علمی، دیگر پاسخگوی نیازهای انسانها نیستند.
برای ارتقای تابآوری، باید به سمت توانمندسازیهای علمی و عملی حرکت کرد و به افراد ابزار و راهکارهای لازم برای مقابله با چالشها را ارائه داد.
منابع مورد استفاده
-
Hayes, S. C., Strosahl, K. D., Bunting, K., Twohilis, M., & Wilson, K. G. (2006). Helping clients accept difficult emotions: A dialectical behavior therapy skills training manual. New Harbinger Publications.
-
Masten, A. J. (2011). Resilience in development. Psychology, 78(3), 272-294.
-
Southwick, S. M., & Charney, D. S. (2002). The resilience factor: 7 essential skills for overcoming life’s toughest challenges. Bantam.
-
Ungar, M. (2011). Resilience across cultures. Cambridge University Press.
نظر شما