به گزارش سلامت نیوز به نقل از فارس،استرس در کودکان پدیدهای رایج اما اغلب پنهان است که میتواند بر رشد عاطفی، رفتاری و حتی جسمانی آنها تأثیر بگذارد.
کودکان برخلاف بزرگسالان همیشه قادر نیستند احساسات خود را بهطور دقیق بیان کنند؛ بنابراین استرس آنها معمولاً از طریق نشانههایی مانند بیقراری، تغییر خلقوخو، مشکلات خواب، دلدردهای مکرر، افت تمرکز یا کاهش علاقه به فعالیتهای معمول ظاهر میشود.
دلایل استرس در کودکان میتواند شامل فشارهای مدرسه، انتظارات بیش از حد، تغییرات خانوادگی، مشکلات دوستی، قرار گرفتن در محیطهای ناآرام یا حتی عوامل کوچکی باشد که از نگاه بزرگسالان بیاهمیت به نظر میرسند.
درمان استرس در کودکان پیش از هر چیز نیازمند توجه و درک عمیق از سوی والدین است. یکی از مؤثرترین روشها ایجاد فضایی امن برای گفتگوست؛ فضایی که کودک بتواند احساسات خود را بدون ترس از قضاوت بیان کند.
بازیدرمانی نیز ابزار مهمی است، زیرا کودکان از طریق بازی بهتر هیجانات خود را نشان میدهند و راههای سالمِ بیان آنها را یاد میگیرند.
ایجاد نظم روزانه، خواب کافی، تغذیه مناسب و کاهش محرکهای استرسزا مثل تنشهای خانوادگی نیز نقش زیادی دارد.
در موارد شدید، مشاوره با روانشناس کودک میتواند به تشخیص دقیقتر و ارائه راهکارهای تخصصی کمک کند. مهمترین اصل این است که کودک احساس کند تنها نیست و پشتوانهای مطمئن در کنار خود دارد؛ احساسی که خود بهتنهایی میتواند بزرگترین سپر در برابر استرس باشد.
علی فرجی، متخصص بیماریهای کودکان و عضو هیات مدیره انجمن پزشکان کودکان ایران در گفتوگو با خبرنگار سلامت خبرگزاری فارس،اظهار کرد: کودکان یک تا شش سال معمولاً استرس را بهصورت مستقیم بیان نمیکنند، بلکه ممکن است نشانههایی مانند کاهش اشتها یا بدغذایی، اختلال خواب و بیدار شدنهای شبانه، وابستگی و چسبندگی بیش از حد به والدین همراه با اضطراب جدایی، تحریکپذیری، قشقرق یا حتی برخی پسرفتهای رشدی را تجربه کنند.
وی افزود: این واکنشها در بسیاری از موارد پاسخ طبیعی کودکان به شرایط پرتنش محیطی است و لزوماً نشانه تربیت نادرست یا وجود بیماری محسوب نمیشود.
این متخصص کودکان با تأکید بر اهمیت حفظ روالهای روزمره در زندگی کودکان گفت: کودکان خردسال زمانی احساس امنیت بیشتری دارند که زندگی برایشان قابل پیشبینی باشد. زمانهای منظم وعدههای غذایی، غذاهای آشنا، برنامه ثابت خواب و حضور مراقبان و محیطهای آشنا از مهمترین عوامل ایجاد حس ثبات و امنیت در کودک هستند.
فرجی درباره نگرانی رایج والدین در خصوص کاهش اشتهای کودک در زمان استرس نیز توضیح داد: بسیاری از والدین نگران هستند که اگر کودک در دورهای کمتر غذا بخورد به سلامت او آسیب وارد شود، در حالی که کاهش اشتها در دورههای کوتاهمدت استرس امری شایع است. اگر به کودک بهطور منظم غذا پیشنهاد شود، معمولاً روند رشد او حفظ خواهد شد.
وی تأکید کرد: فشار آوردن یا مجبور کردن کودک به غذا خوردن میتواند اضطراب او را بیشتر کند و نتیجه معکوس داشته باشد.
این متخصص بیماریهای کودکان با اشاره به برخی توصیههای علمی در زمینه تغذیه کودکان در شرایط استرس گفت: بهتر است وعدههای غذایی کوچکتر اما با دفعات بیشتر ارائه شود. همچنین بهتر است والدین به غذاها و طعمهای آشنا پایبند بمانند و در صورت امکان همراه با کودک غذا بخورند.
اجازه دادن به کودک برای تصمیمگیری درباره مقدار غذایی که میخورد نیز میتواند به کاهش تنش کمک کند، زیرا غذاهای آشنا در شرایط استرس برای کودکان نقش آرامبخش دارند.
وی درباره کودکان نوپا در سنین یک تا سه سال نیز افزود: ثابت نگه داشتن زمان وعدهها و میانوعدهها، استفاده از وسایل غذایی آشنا مانند همان لیوان، قاشق یا کاسه همیشگی و فراهم کردن رفتارهای آرامبخش مانند بغل کردن و در آغوش گرفتن کودک میتواند به کاهش اضطراب آنها کمک کند.
به گفته وی، کودکان پیشدبستانی در سنین سه تا شش سال بیش از آنچه تصور میشود متوجه شرایط اطراف خود هستند، هرچند هنوز ساده فکر میکنند. در چنین شرایطی بهتر است والدین توضیحاتی کوتاه، ساده و صادقانه به کودک بدهند؛ برای مثال بگویند «شرایط کمی سخت است، اما ما از تو مراقبت میکنیم» و از مطرح کردن جزئیات بزرگسالانه یا اخبار ترسناک در حضور کودک خودداری کنند.
وی توصیه کرد: بازی، نقاشی و قصهگویی میتواند به کودکان کمک کند احساسات خود را بهتر بیان کنند. همچنین اجازه دادن به کودک برای مشارکت در کارهای ساده مربوط به غذا و صرف وعدههای غذایی مشترک خانوادگی میتواند به پردازش ایمن استرس کمک کند.
وی تأکید کرد: کودکان به دنیایی بینقص نیاز ندارند، بلکه به والدینی آرام، روالهای آشنا و مراقبتی پایدار احتیاج دارند تا احساس امنیت و آرامش را تجربه کنند.
این متخصص کودکان در ادامه هشدار داد: والدین باید از قرار دادن مکرر کودک در معرض گفتوگوهای پرتنش، استفاده از غذا بهعنوان پاداش یا تنبیه و تحمیل آرامش به کودک پرهیز کنند.
وی گفت: در صورتی که کودک برای مدت طولانی از خوردن و نوشیدن امتناع کند، دچار اختلال شدید خواب شود، نشانههای پسرفت رشدی یا کنارهگیری نشان دهد یا تغییرات رفتاری قابل توجه و ترسهای شدید در او دیده شود، بهتر است والدین با متخصص کودکان یا روانشناس کودک مشورت کنند.
فرجی با اشاره به نقش فضای آرام خانوادگی در سلامت روان کودکان گفت: داشتن دستکم یک وعده غذای مشترک در روز، ایجاد آیین خواب قابل پیشبینی مانند قصه یا لالایی و اختصاص زمانی برای فعالیتهای آرام خانوادگی مانند پیادهروی یا بازیهای ساده میتواند به کاهش استرس در خانواده کمک کند.
نظر شما