به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری، تصور کنید پزشک به شما بگوید: «این قرص هیچ ماده دارویی ندارد، فقط یک دارونماست.» منطقی به نظر میرسد که در این حالت هیچ تغییری در بدن شما رخ ندهد. اما پژوهشهای جدید نشان میدهند که حتی در این شرایط هم ممکن است حالتان بهتر شود.
این پدیده در علم به نام Placebo Effect شناخته میشود؛ یعنی بهبود علائم فقط به دلیل باور، انتظار یا تجربه ذهنی فرد.
چگونه ممکن است «دانستن بیاثر بودن» باز هم اثر بگذارد؟
برای سالها تصور میشد دارونما فقط وقتی عمل میکند که فرد فریب بخورد.
اما مطالعات جدید نشان دادهاند که حتی دارونمای آشکار (Open-label placebo)—یعنی زمانی که فرد میداند قرص بیاثر است—باز هم میتواند مفید باشد.
در یک پژوهش روی بیماران مبتلا به سندروم روده تحریکپذیر، افرادی که صادقانه میدانستند دارونما دریافت میکنند، باز هم کاهش قابلتوجهی در علائمشان داشتند؛ در حالی که گروه دیگر هیچ درمانی دریافت نکرده بود.
مغز چگونه این «اثر غیرمنطقی» را ایجاد میکند؟
دانشمندان چند توضیح احتمالی ارائه میدهند:
۱. شرطیسازی ذهنی
بدن ما از تجربههای گذشته یاد گرفته است که «درمان = بهبود». حتی اگر بدانیم دارو واقعی نیست، مغز همچنان به الگوی درمان واکنش نشان میدهد.
۲. فعال شدن سیستمهای طبیعی بدن
انتظار بهبود میتواند سیستمهای عصبی و هورمونی را فعال کند؛ مثل کاهش استرس یا افزایش اندورفینها (مسکنهای طبیعی بدن).
۳. تمرکز و توجه بیشتر به سلامت
وقتی فرد وارد یک فرآیند درمانی میشود—حتی اگر دارونما باشد—اغلب بیشتر به بدن خود توجه میکند، بهتر استراحت میکند و رفتارهای سالمتری دارد.
آیا دارونما همه چیز را درمان میکند؟
خیر. دارونما نمیتواند:
- سرطان را درمان کند
- کلسترول را کاهش دهد
- بیماریهای ساختاری را برطرف کند
اما در مواردی مثل:
- درد مزمن
- خستگی
- اضطراب
- مشکلات گوارشی
میتواند اثر قابلتوجهی داشته باشد.
چرا این موضوع مهم است؟
پزشکان به این نتیجه رسیدهاند که در برخی شرایط، میتوان از دارونما بهعنوان ابزار کمکی استفاده کرد. حتی پیشنهاد شده که در بعضی بیماریهای خفیف، ابتدا دارونما امتحان شود و در صورت نیاز به سراغ داروهای قویتر بروند.
نظر شما