به گزارش سلامت نیوز به نقل از verywellhealth، بیشتر افراد قند خون را با دیابت و سلامت متابولیک مرتبط میدانند، اما تأثیر آن بر سلامت مغز کمتر مورد توجه قرار گرفته است. به گفته دکتر سهیب امتیاز، پزشک و مدیر ارشد پزشکی، کنترل مناسب قند خون نهتنها برای پیشگیری از دیابت، بلکه برای حفظ عملکرد مغز، حافظه و تواناییهای شناختی نیز اهمیت زیادی دارد.
مغز بزرگترین مصرفکننده گلوکز بدن است
به گفته این پزشک، مغز تنها حدود ۲ درصد از وزن بدن را تشکیل میدهد، اما نزدیک به ۲۰ درصد از انرژی پایه بدن را مصرف میکند و منبع اصلی سوخت آن گلوکز (قند) است.
به همین دلیل، ابتلا به دیابت یا مقاومت به انسولین میتواند تأثیر قابل توجهی بر عملکرد مغز داشته باشد.
برخی پژوهشگران حتی آلزایمر را بهطور غیررسمی «دیابت نوع ۳» نامیدهاند؛ اصطلاحی که اگرچه تشخیص پزشکی رسمی نیست، اما نشاندهنده نقش مهم انسولین در عملکرد مغز است.
مشکل فقط قند خون بالا نیست
دکتر امتیاز تأکید میکند که نوسانات مکرر قند خون، یعنی جابهجایی مداوم بین افزایش و کاهش قند خون، ممکن است حتی از بالا بودن مداوم قند خون برای مغز آسیبزاتر باشد.
به طور معمول، قند خون باید در محدوده ۷۰ تا ۱۸۰ میلیگرم در دسیلیتر باقی بماند. خروج مکرر از این محدوده، چه به سمت افزایش و چه کاهش، میتواند به مغز آسیب برساند.
قند خون بالا چه آسیبی ایجاد میکند؟
افزایش مزمن قند خون باعث بروز موارد زیر میشود:
- التهاب در بافت مغز
- کاهش ارتباط بین سلولهای عصبی
- افت تدریجی عملکرد شناختی
- کاهش ماده سفید مغز
- افزایش خطر زوال عقل عروقی
قند خون پایین چه پیامدی دارد؟
از آنجا که مغز به گلوکز وابسته است، افت شدید قند خون میتواند عملکرد طبیعی آن را مختل کند.
تکرار این وضعیت ممکن است باعث تغییرات ساختاری در بخشهایی از مغز شود مانند:
- قشر پیشپیشانی (Prefrontal Cortex) که مسئول تصمیمگیری است.
- هیپوکامپ که نقش اصلی در حافظه دارد.
به همین دلیل، هدف اصلی نباید فقط پایین آوردن قند خون، بلکه حفظ ثبات آن باشد.
سه توصیه ساده برای محافظت از مغز
این پزشک برای کنترل بهتر قند خون و حفظ سلامت مغز سه توصیه ساده ارائه میکند:
۱. وعدههای غذایی متعادل مصرف کنید
در هر وعده غذایی علاوه بر کربوهیدراتها، از منابع:
- پروتئین
- سبزیجات و فیبر
- چربیهای سالم مانند روغن زیتون
استفاده کنید. فیبر و چربی سالم از افزایش ناگهانی قند خون پس از غذا جلوگیری میکنند.
۲. بعد از غذا تحرک داشته باشید
بلافاصله پس از صرف غذا ننشینید. چند دقیقه پیادهروی یا فعالیت سبک میتواند به تثبیت قند خون کمک کند.
۳. خواب کافی داشته باشید
کمبود خواب باعث میشود روز بعد حتی پس از مصرف غذاهای معمولی نیز قند خون بیشتر از حد طبیعی افزایش پیدا کند.
کارشناسان تأکید میکنند سلامت مغز ارتباط مستقیمی با کنترل مناسب قند خون دارد. نوسانات شدید و مکرر قند خون، چه به سمت بالا و چه پایین، میتواند در طول زمان حافظه، تمرکز و تواناییهای شناختی را تحت تأثیر قرار دهد. رعایت یک رژیم غذایی متعادل، فعالیت بدنی پس از غذا و خواب کافی از سادهترین راهکارها برای حفظ ثبات قند خون و محافظت از سلامت مغز هستند.
نظر شما