بسیاری از افراد به محض احساس تیر کشیدن یا سنگینی در پشت سر، دچار هراس شده و تصور می‌کنند به بیماری‌های جدی مغزی مبتلا شده‌اند. در این مقاله قصد داریم به بررسی دقیق علل، نشانه‌ها و روش‌های درمان سردردهای پشت سر نزد بهترین دکتر آر تی ام اس در تهران بپردازیم تا شما با آگاهی کامل بتوانید بین یک گرفتگی عضلانی ساده و شرایطی که نیاز به مراجعه به متخصص دارد، تفاوت قائل شوید.

چرا پشت سر درد می‌گیرد؟ 

برای درک سردرد پشت سر، باید نگاهی به ساختار آناتومیک این ناحیه داشته باشیم. ناحیه پس‌سری محل اتصال عضلات گردن به جمجمه است. این عضلات وظیفه نگهداری وزن سر و حرکت دادن آن را بر عهده دارند. همچنین، اعصاب مهمی که از ستون فقرات به سمت پوست سر می‌روند، از میان همین عضلات عبور می‌کنند. 

گرفتگی‌های عضلانی و تنش؛ شایع‌ترین عامل

بیش از ۷۰ درصد سردردهای پشت سر به دلیل گرفتگی‌های عضلانی ناشی از تنش و استرس ایجاد می‌شوند. این نوع سردرد که به آن "سردرد تنشی" می‌گویند، معمولاً به صورت یک فشار مداوم یا احساس باندرول دور سر حس می‌شود که از پشت سر شروع شده و به سمت پیشانی یا شقیقه‌ها گسترش می‌یابد که اگر سر درد در حد کم باشد می تواند درمان سردرد در خانه موثر واقع شود.

سبک زندگی مدرن و تکنولوژی

امروزه وضعیتی که متخصصان آن را "گردن پیامکی" (Text Neck) می‌نامند، به عامل شماره یک سردردهای پشت سر تبدیل شده است. خم نگه داشتن طولانی مدت سر برای کار با موبایل یا کامپیوتر، فشار بسیار زیادی به عضلات پشت گردن وارد می‌کند که نتیجه آن چیزی جز گرفتگی و سردرد نیست.

نورالژی اکسیپیتال؛ وقتی اعصاب درگیر می‌شوند

زمانی که درد پشت سر از حالت گرفتگی عضلانی خارج شده و به صورت تیر کشیدن‌های شدید، ناگهانی و شوک‌آور حس می‌شود، باید احتمال "نورالژی اکسیپیتال" را در نظر گرفت.

نورالژی اکسیپیتال چیست؟

این وضعیت ناشی از تحریک یا آسیب به اعصاب اکسیپیتال است. این اعصاب از ستون فقرات گردنی به سمت بالا و پوست سر حرکت می‌کنند. وقتی این اعصاب تحت فشار قرار می‌گیرند (مثلاً به دلیل آرتروز گردن یا التهاب عضلات)، دردی شدید، سوزاننده و شبیه به برق‌گرفتگی در پشت سر ایجاد می‌کنند.

تفاوت با سردرد تنشی

تفاوت اصلی اینجاست: سردرد تنشی معمولاً یک درد کند و ضربان‌دار است، اما نورالژی اکسیپیتال حملات تیز و بسیار دردناکی دارد که ممکن است حتی با لمس پوست سر نیز تشدید شود.

مشکلات ستون فقرات گردنی

پشت سر مستقیماً به ستون فقرات متصل است. بنابراین، هرگونه اختلال در مهره‌های گردنی می‌تواند خود را به صورت سردرد پشت سر نشان دهد.

دیسک گردن و آرتروز

فرسایش مفاصل گردن یا بیرون‌زدگی دیسک می‌تواند باعث فشردگی ریشه‌های عصبی شود. درد ناشی از دیسک گردن اغلب به سمت پشت سر ارجاع داده می‌شود. اگر سردرد شما با درد در ناحیه شانه یا بی‌حسی در دست‌ها همراه است، باید حتماً وضعیت ستون فقرات گردنی خود را توسط متخصص مغز و اعصاب بررسی کنید.

سایر علل سردرد پشت سر

اگرچه گرفتگی عضلات و مشکلات عصبی گردنی در صدر فهرست علل قرار دارند، اما نباید از سایر عوامل احتمالی غافل شد:

فشار خون بالا

یکی از باورهای اشتباه این است که هر سردردی نشانه فشار خون بالا است. با این حال، در موارد بحرانی که فشار خون به طور ناگهانی و بسیار زیاد افزایش می‌یابد، فرد ممکن است احساس سنگینی شدید در پشت سر داشته باشد. این وضعیت یک اورژانس پزشکی است.

میگرن

اگرچه میگرن معمولاً یک طرفه است، اما در برخی از انواع میگرن، درد می‌تواند در ناحیه پس‌سری متمرکز شود. این درد معمولاً با تهوع، حساسیت به نور و صدا همراه است و الگوی متفاوتی نسبت به دردهای عضلانی دارد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

سردرد همیشه نشانه بیماری نیست، اما برخی علائم هستند که نباید از آن‌ها چشم‌پوشی کرد. در صورت مشاهده موارد زیر، فوراً به پزشک مراجعه کنید:
- سردردی که به طور ناگهانی و به صورت "بدترین سردرد عمر" آغاز شده است.
- سردردی که بعد از ضربه به سر یا گردن ایجاد شده باشد.
- همراهی سردرد با تب، سفتی گردن، گیجی یا تغییر در بینایی.
- سردردی که به مرور زمان شدیدتر می‌شود و با مسکن‌های معمولی بهبود نمی‌یابد.
- سردردی که باعث بیدار شدن شما از خواب می‌شود.

روش‌های تشخیص و درمان

متخصص مغز و اعصاب برای تشخیص دقیق علت سردرد شما از روش‌های زیر استفاده می‌کند:
۱. معاینه فیزیکی و عصبی: بررسی رفلکس‌ها و قدرت عضلانی.
۲. تصویربرداری: ام‌آرآی (MRI) یا سی‌تی اسکن برای بررسی وضعیت دیسک‌ها و مغز.
۳. نوار عصب و عضله (EMG/NCS): برای تشخیص آسیب‌های عصبی.

درمان‌های پیشنهادی

بسته به تشخیص، درمان می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
- فیزیوتراپی: برای اصلاح وضعیت گردن و تقویت عضلات.
- داروهای شل‌کننده عضلانی و ضد التهاب.
- مدیریت استرس: شامل مدیتیشن و ورزش‌های آرام‌بخش.
- در موارد خاص و مزمن: استفاده از بلوک‌های عصبی برای کاهش درد اعصاب اکسیپیتال.

در سایت دکتر ناصر مهربان که جزود برترین متخصصین مغز و اعصاب و ار تی ام اس در کشور هستند اینگونه آمده است:

در کلینیک دکتر ناصر مهربان، با وجود استفاده از برترین تجهیزات و حضور تیمی از برجسته‌ترین متخصصان، تلاش شده است تا هزینه‌ها با توجه به سطح خدمات فوق تخصصی، معقول و توجیه پذیر باشد. باید این نکته را در نظر گرفت که درمان در یک مرکز فوق تخصصی، که توسط متخصص و با دستگاه‌های استاندارد انجام می‌شود، احتمال بهبودی موفقیت‌آمیز و پایدار را به شدت بالا می‌برد و در نهایت، شما را از صرف هزینه‌های تکراری و بیهوده در مراکز نامعتبر که نتیجه‌ای جز ناامیدی ندارند، بی‌نیاز می‌سازد.

پیشگیری؛ راهکارهای طلایی برای داشتن سر کمتر

بسیاری از سردردهای پشت سر با رعایت چند نکته ساده قابل پیشگیری هستند:
- ارگونومی محیط کار: صفحه نمایش کامپیوتر خود را هم‌سطح چشم تنظیم کنید.
- اصلاح وضعیت نشستن: شانه‌ها را عقب نگه دارید و از قوز کردن خودداری کنید.
- ورزش‌های کششی گردن: روزانه چند دقیقه وقت صرف کشش ملایم عضلات گردن کنید.
- هیدراتاسیون: نوشیدن آب کافی برای سلامت دیسک‌ها و بافت‌های عصبی ضروری است.

سخن پایانی

سردرد پشت سر بیش از آنکه یک علامت خطرناک باشد، اغلب پیامی از جانب بدن شماست که نشان می‌دهد فشار زیادی را تحمل کرده‌اید. چه این فشار ناشی از کار طولانی پشت سیستم باشد و چه به دلیل مسائل عصبی و ساختاری ستون فقرات، راهکارهای درمانی متعددی برای بهبود کیفیت زندگی شما وجود دارد. تشخیص زودهنگام توسط یک متخصص مغز و اعصاب، کلید اصلی برای تمایز بین یک گرفتگی عضلانی ساده و مشکلات جدی‌تر است.