به گزارش سلامت نیوز به نقل از اطلاعات، طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع یکی از مهمترین برنامههای اصلاح ساختار نظام سلامت کشور محسوب می شود که حدود ۲۵ سال قبل با هدف افزایش عدالت در دسترسی به خدمات درمانی و کاهش هزینههای سلامت طراحی و اجرای آن آغاز شد اما منابع مالی اندک ، محدودیت امکانات شبکه بهداشت و درمان و همچنین نبود زیرساخت کامل پرونده الکترونیک سلامت، مانع تداوم اجرای صحیح و کامل آن شد اما اکنون با ورود جدی دستگاه های ذیربط، عزم جدید برای رونق یافتن این طرح در سراسر کشور آغاز شده است.
ایده ایجاد پزشک خانواده و نظام ارجاع در کشور به سالهای ابتدایی دهه ۱۳۸۰بازمیگردد. اجرای آزمایشی این برنامه در برخی مناطق آغاز شد و پس از آن در قوانین توسعهای کشور، از جمله برنامه چهارم، پنجم و ششم توسعه، بر اجرای این طرح تأکید شد.
طبق بند دوم ماده ۱۸قانون برنامه ششم توسعه، قرار بود سطحبندی خدمات تشخیصی و درمانی بر اساس نظام ارجاع مبتنی بر پزشک خانواده در دهه ۹۰به طور کامل انجام شود و دسترسی بیماران به خدمات تخصصی نیز بر اساس راهنماهای بالینی و مسیر مشخص درمانی صورت گیرد اما با وجود گذشت سالها از تصویب قوانین مرتبط،اجرای کامل نظام ارجاع همچنان با تأخیرهایی مواجه بوده است.
نبود زیرساخت کامل پرونده الکترونیک سلامت یکی از مهمترین موانع اجرای این برنامه است؛ چرا که پزشک خانواده برای تصمیمگیری صحیح باید به اطلاعات دقیق سوابق پزشکی، داروها، بیماریهای زمینهای و خدمات دریافتشده بیمار دسترسی داشته باشد.
نظام ارجاع مبتنی بر پزشک خانواده با هدف ساماندهی مسیر دریافت خدمات درمانی، مزایای متعددی برای بیماران و نظام سلامت به همراه دارد. این برنامه با هدایت بیماران از سطح اول خدمات به مراکز تخصصی، از مراجعات غیرضروری و هزینههای اضافی جلوگیری میکند. کاهش ازدحام در مراکز تخصصی، تشخیص زودهنگام بیماریها، پیگیری مستمر وضعیت سلامت افراد و افزایش عدالت در دسترسی به خدمات درمانی از دیگر مزایای اجرای این طرح در استان هاست و در مجموع اجرای کامل نظام ارجاع میتواند موجب استفاده بهینه از منابع، کاهش پرداخت از جیب مردم و افزایش کیفیت خدمات سلامت شود،به ویژه در استان های محروم کشورمان که ساکنان آن مجبورند برای دریافت کوچکترین خدمات درمانی، فرسنگ ها راه طی کنند، در حقیقت می توان با اجرای صحیح این طرح ،عدالت در حوزه درمان را در سراسر کشور برقرار کرد.کمبود پزشک و محدودیت امکانات شبکه بهداشت و درمان در برخی مناطق، اجرای یکپارچه این طرح را دشوار کرده است ،با این حال، مسئولان و کارشناسان حوزه سلامت همچنان بر ضرورت اجرای نظام ارجاع تأکید دارند و آن را راهکاری اساسی برای مدیریت هزینههای درمان، تقویت پیشگیری، کاهش بیماریهای قابل کنترل و افزایش کیفیت خدمات سلامت میدانند.
تجربه سالهای گذشته نشان داده است که موفقیت این برنامه نیازمند تکمیل پرونده الکترونیک سلامت، تأمین منابع مالی پایدار، آموزش کادر درمان، توسعه زیرساختهای فناوری و همراهی مردم و تمامی بخشهای نظام سلامت است .
نظام ارجاع در صورت اجرای کامل میتواند نقش مهمی در تحقق عدالت سلامت ایفا کند؛ به گونهای که هر فرد، فارغ از محل زندگی و شرایط اقتصادی، بتواند خدمات درمانی مناسب را در زمان درست و از مسیر مشخص دریافت کند. با این حال، تحقق این هدف نیازمند عزم جدی و استمرار در اجرای برنامهای است که بیش از دو دهه در انتظار تکمیل باقی مانده است.
بر اساس اعلام وزارت بهداشت، ۲۵دانشگاه علوم پزشکی از سراسر کشور برای اجرای برنامه ارجاع و طرح پزشک خانواده اعلام آمادگی کرده اند و بر همین اساس از ۲۵خرداد ماه ۱۴۰۵وارد مرحله اجرایی شده و اجرای رسمی طرح نیز از اول تیر ماه آغاز شده است.
ضرورت اجرای طرح «پزشک خانواده و نظام ارجاع»
سرپرست دانشگاه علوم پزشکی قزوین دیروز در نشست خبری این دانشگاه درباره اجرای طرح «پزشک خانواده و نظام ارجاع» گفت: هر طرح کلانی در ابتدا با ابهامات و انتقاداتی مواجه است، اما پس از گذشت زمان و اثبات کارآمدی، به یک ضرورت پذیرفتهشده تبدیل می شود.
دکتر سید حمید رضا قافله باشی با اشاره به محدودیت های منابع مالی در سیستم اقتصادی کشور و مردم توضیح داد: منابع مالی کشور (حتی در اقتصادهای قدرتمند جهان) پاسخگوی روند فعلی هزینههای سلامت نیست و با توجه به فشارهای اقتصادی، تحریمها و تأثیر مستقیم هزینههای درمان بر معیشت خانوارها، ساماندهی نظام سلامت از طریق سازوکارهای مشخص، یک تکلیف قانونی و عقلی است.
وی به جزئیات طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع اشاره کرد و اظهار داشت: عدالت در توزیع منابع سلامت، دسترسی عادلانه مردم به خدمات درمانی،کاهش مراجعات غیر ضروری مردم به حوزه درمان ، بهرهوری اقتصادی و استفاده از بسترهای الکترونیک از اهداف اصلی طرح است.
سرپرست دانشگاه علوم پزشکی قزوین در مورد گستره اجرایی طرح توضیح داد: در مرحله فعلی، اجرای طرح به ۲۰شهرستان در ۲۰استان کشور تسری یافته و طبق برنامهریزی کشوری، طی ماههای آینده کل جمعیت ایران زیر پوشش قرار خواهند گرفت.
قافله باشی با اشاره به وضعیت اجرای طرح در استان قزوین گفت:این طرح پیش از این در جمعیت روستایی و شهرهای زیر ۲۰هزار نفر اجرا می شد و اکنون اجرای آن در شهرستان تاکستان با جمعیتی بالغ بر ۲۰۰هزار نفر آغاز شده است و بزودی در تمامی شهرها و روستاهای استان قزوین گسترش خواهد یافت.
وضع تأمین و هزینههای دارویی
سرپرست دانشگاه علوم پزشکی قزوین در ادامه درباره وضع تأمین هزینههای دارویی در اجرای این طرح گفت: در صورتی که بیمار در بیمارستان بستری شود، تمامی داروهای مورد نیاز برای دوره بستری به صورت کاملاً رایگان در اختیار وی قرار میگیرد.
به گفته قافله باشی تا زمان ابلاغ دستورالعملهای جدید و اطلاعرسانیهای بعدی، تهیه دارو در تمامی داروخانهها دقیقاً طبق روال سابق انجام میشود و هزینهها تغییری نکرده است.
وی اعلام کرد: پیش بینی میشود که حداقل تا چند ماه آینده، تغییر محسوسی در نحوه پرداخت هزینههای دارویی در بخش سرپایی اعمال نشود و بیماران با همان تعرفههای قبلی داروهای خود را دریافت کنند.
اجرای طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع در تاکستان
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین هم در این نشست از آغاز اجرای برنامه ملی پزشکی خانواده و نظام ارجاع در شهرستان تاکستان خبر داد و گفت: اکنون در کشور ۶۴دانشگاه علوم پزشکی برای اجرای طرح آماده شده اند و مقرر شده است هر دانشگاه طرح را در یک شهرستان اجرا کند که این طرح از ۲۵تیرماه در شهرستان تاکستان استان قزوین آغاز شده و در حال اجراست.
دکتر امیرحسین میرزاده با بیان این که اجرای این برنامه در کشور به سالها قبل بازمی گردد، اظهار داشت: مشکلات مالی، تأمین اعتبار و نبود زیرساختهای لازم، روند اجرای طرح را با چالشهایی مواجه کرد.
وی با بیان این که تغییر الگوی بیماریها ضرورت اجرای این برنامه را افزایش داده است، گفت: امروز بیماریهای غیرواگیر مانند بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت، فشار خون، سرطان، چاقی و کمتحرکی از مهمترین تهدیدهای سلامت جامعه هستند و پیشگیری، آموزش و غربالگری میتواند از افزایش بار بیماریها جلوگیری کند.
میرزاده هدف اصلی این طرح را پیشگیری، تشخیص زودهنگام بیماریها، کاهش هزینههای درمان و ارتقای عدالت در سلامت برشمرد وافزود: نظام ارجاع باعث میشود بیماران مسیر صحیح درمان را طی کنند، مراجعات غیرضروری به متخصصان کاهش می یابد و پرداخت از جیب مردم کمتر می شود.
وی ادامه داد: در این برنامه هر فرد پس از ثبتنام به یک پزشک خانواده و تیم سلامت شامل پزشک، مراقب سلامت، ماما، روانشناس و کارشناس تغذیه متصل و برای او پرونده الکترونیک سلامت تشکیل میشود ؛ سپس خدمات اولیه، آموزشهای سلامت و غربالگریهای مورد نیاز در سطح اول رایگان ارائه خواهد شد.
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین توضیح داد: افراد سالانه چهار نوبت مراجعه رایگان به پزشک خانواده خواهند داشت و پس از آن ۵۰درصد تعرفه دولتی را پرداخت میکنند. در صورت نیاز به خدمات تخصصی، بیمار با ارجاع پزشک خانواده تنها ۱۵درصد تعرفه دولتی خدمات تخصصی را پرداخت خواهد کرد.
میرزاده با اشاره به پوشش بیمهای این طرح گفت: تمامی ساکنان شهرستان های انتخاب شده مشمول برنامه هستند و افرادی که بیمه پایه ندارند، از طریق بیمه سلامت زیر پوشش قرار میگیرند.
وی با اشاره به استقبال پزشکان برای مشارکت در این طرح، از ساکنان تاکستان خواست برای ثبتنام در این طرح به مراکز خدمات جامع سلامت این شهرستان مراجعه کنند.
نظر شما