کمردرد یکی از شایعترین شکایتهایی است که این روزها در مطب پزشکان شنیده میشود؛ آنقدر شایع که بیش از ۷۰ درصد افراد در طول زندگی خود حداقل یکبار آن را تجربه میکنند. پشتمیزنشینی طولانی، کمتحرکی و خم شدن نادرست هنگام بلند کردن اجسام، این مشکل را در میان جمعیت شهرنشین ایران هر سال پررنگتر میکند. خبر خوب اینجاست: اکثر این دردها نیازی به جراحی ندارند.
کمردرد، مشکلی آشنا
اگر تا به حال صبحی نتوانستهاید بهراحتی از تخت بلند شوید یا بعد از سفری طولانی احساس کردهاید کمرتان «قفل» شده، میدانید این درد چه احساسی دارد. بسیاری این دردها را بخشی طبیعی از پیر شدن یا کار کردن میدانند، اما واقعیت این است که ریشهای مشخص دارند و قابل تشخیص و درماناند.
ستون فقرات از مهرههایی تشکیل شده که بین آنها دیسکهایی نرم و انعطافپذیر قرار دارد و مثل کمکفنر بدن عمل میکنند. وقتی به دلیل فشار زیاد یا فرسایش طبیعی این دیسکها آسیب یا فتق پیدا کنند، میتوانند روی عصبهای اطراف فشار بیاورند؛ دردی که گاهی فقط در کمر میماند و گاهی تا پا یا دست میرود.
اکثر دیسکها نیاز به جراحی ندارند
با شنیدن کلمه «دیسک»، اولین چیزی که به ذهن میرسد جراحی است؛ همان تصویر ترسناکی که خیلیها را وادار میکند سالها درد را تحمل کنند. اما بر اساس شواهد پزشکی، در بیش از ۸۵ درصد موارد، علائم فتق دیسک کمر یا گردن تنها با روشهای محافظهکارانه بهبود پیدا میکند.
خط اول درمان معمولاً استراحت نسبی کوتاهمدت است، نه استراحت مطلق و طولانی که خودش عضلات را ضعیف میکند. در کنار آن داروهای ضدالتهاب، شلکنندههای عضلانی و در صورت نیاز مسکنهای تخصصیتر تجویز میشوند. بخش اصلی درمان اما فیزیوتراپی است؛ تمرینات اختصاصی عضلات حمایتکننده ستون فقرات را تقویت میکنند تا فشار از روی دیسک آسیبدیده برداشته شود. در مواردی که درد با دارو و فیزیوتراپی کنترل نشود، تزریقهای هدفمند مانند تزریق اپیدورال نیز میتوانند فرصت مناسبی برای ترمیم طبیعی فراهم کنند.
دکتر زاهد ملک محمدی، جراح مغز و اعصاب، میگوید: «جراحی همیشه آخرین گزینهای است که مطرح میکنیم، نه اولین. بسیاری از بیماران با درمانهای سادهتر و یک برنامه فیزیوتراپی منظم، به زندگی عادی خودشان برمیگردند.»
نکته مهم این است که موفقیت درمانهای غیرجراحی به پیگیری و نظم بستگی دارد؛ خیلیها بعد از بهبود نسبی، تمرینات را کنار میگذارند و درد برمیگردد. به همین دلیل پزشک معالج معمولاً چند هفته تا چند ماه برای ارزیابی واقعی اثر درمان در نظر میگیرد.
چه زمانی جراحی ضروری است؟
شرایطی هست که نباید نادیده گرفته شود و بهتر است سریعتر به پزشک متخصص مراجعه کرد:
- ضعف عضلانی در پا یا دست: کشیده شدن پا هنگام راه رفتن، افتادگی مچ پا، یا ناتوانی در انجام کارهای ظریف دستی.
- بیحسی پیشرونده: بیحسی موضعی طبیعی است، اما گسترشیابنده باید جدی گرفته شود.
- اختلال در کنترل ادرار یا مدفوع، یا بیحسی ناحیه نشیمنگاه: یکی از فوریتهای واقعی پزشکی ستون فقرات که هر ساعت تأخیر میتواند به آسیب دائمی عصبی منجر شود.
علاوه بر این موارد فوری، اگر علائم با وجود یک دوره منظم درمان غیرجراحی بهبود محسوسی پیدا نکند، یا دردی باشد که هیچ مسکنی کنترلش نمیکند، زمان بررسی جراحی فرا رسیده است. جراحی بهمعنای شکست در درمان غیرجراحی نیست؛ گاهی فقط راهی است که بدن برای بازگشت به حالت طبیعی نیاز دارد.
جراحی میکروسکوپیک چیست؟
برای بیمارانی که واقعاً به جراحی نیاز دارند، خبر خوب این است که جراحیهای امروزی شباهتی به عملهای گذشته با برش بزرگ و نقاهت طولانی ندارند. میکروسکوپهای جراحی با بزرگنمایی و نورپردازی دقیق، باعث شدهاند جراحان با کمترین آسیب به بافت سالم، دقیقاً همان بخش مشکلساز دیسک را خارج کنند.
در جراحی میکروسکوپی دیسک کمر، جراح با یک برش کوچک چندسانتیمتری به محل عصب دسترسی پیدا میکند و فقط بخش پارهشده دیسک را خارج میکند؛ بقیه ساختار ستون فقرات دستنخورده میماند. نتیجه، حفظ ثبات کمر، درد کمتر بعد از عمل و بازگشت سریعتر به فعالیت روزمره است.
همین اصل در جراحی میکروسکوپی دیسک گردن هم صدق میکند؛ با یک برش بسیار کوچک در جلوی گردن، جراح دیسک آسیبدیده را بدون آسیب به عضلات و عروق حساس بر میدارد و بیمار معمولاً همان فردای عمل مرخص میشود.
نقش انتخاب جراح
تجهیزات پیشرفته بهتنهایی تضمینی برای نتیجه خوب نیستند؛ آنچه واقعاً تفاوت ایجاد میکند، تجربه و قضاوت بالینی جراح است. ستون فقرات یکی از حساسترین بخشهای بدن است و کوچکترین اشتباه در تشخیص یا اجرای جراحی میتواند عوارضی جبرانناپذیر داشته باشد. تشخیص اینکه کدام بیمار واقعاً به جراحی نیاز دارد و انتخاب مناسبترین تکنیک، نیازمند سالها تجربه است.
برای آشنایی بیشتر با تجربه و روشهای درمانی دکتر زاهد ملک محمدی، میتوانید به صفحه اصلی سایت ایشان مراجعه کنید.
جمعبندی
دیسک کمر و گردن، اگرچه میتوانند دردناک و نگرانکننده باشند، امروز با ابزارهای تشخیصی و جراحی پیشرفته دیگر مشکلی غیرقابل کنترل نیستند. مهمترین قدم، تشخیص بهموقع و مراجعه به متخصص است، نه خوددرمانی یا نادیده گرفتن علائم. اگر کمردرد یا گردندرد شما ادامهدار شده یا هر کدام از علائم هشداردهنده گفتهشده را تجربه میکنید، بهتر است برای مشاوره با یک جراح متخصص و مجرب وقت بگیرید.
نظر شما