سلامت نیوز: ایران در آستانه بیابان شدن است. كارشناسان محیط زیست در حالی نسبت به بیابانی شدن ایران هشدار می‌دهند كه تغییرات اقلیمی و همچنین سوءمدیریت‌ها باعث شده است نه تنها مناطق خشك ایران كه مناطق شمالی و سرسبز نیز در آستانه بیابان شدن قرار بگیرند. روز گذشته نیز یك مقام مسئول در سازمان جنگل‌ها و مراتع عنوان كرده سرانه بیابان در ایران دو برابر آمار جهانی است.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه آرمان، ایران از لحاظ ویژگی‌های خاص اقلیمی و موقعیت جغرافیایی جزو سرزمین‌های خشك و نیمه‌‌خشك جهان به شمار می‌رود كه این موقعیت از نظر طول و عرض جغرافیایی با كمربند بیابانی جهان مطابقت دارد. مساحت تقریبی بیابان‌های ایران حدود 450 هزار كیلومتر مربع برآورد شده كه با توجه به قرارگیری ایران در این اقلیم، طوفان‌های گرد و غبار در جنوب غربی، پهنه ساحلی، نیمه شرقی و مركزی ایران بسیار شایع است. از این رو به دلیل تغییرات اقلیمی، خشكسالی‌های اخیر، تغییر كاربری اراضی، كاهش قابل توجهی از پوشش گیاهی، مدیریت نامناسب منابع آب اكثر دریاچه‌ها و مناطق مرطوب خشك شده و به منبع مهمی برای تولید ریزگردها تبدیل شده است. در كشور میزان فرسایش خاك كشور 15 تن در هكتار در سال و سه تا پنج برابر متوسط كشورهای آسیایی است. همچنین فرسایش خاك در جنگل‌های شمال 10 برابر استاندارد جهانی است و خاك 75 درصد مساحت كشور تحت فرسایش آبی قرار دارد. باید توجه داشت كه پیامدهای فرسایش خاك در كشور، كاهش 11 درصدی وسعت جنگل‌های ایران در طول 40 سال، رسوب‌گذاری در حدود 240 میلیون مترمكعبی در حوزه سدهای كشور (معادل سالانه پنج سد با ذخیره 50 میلیون مترمكعب) و بیابان‌زایی در بیش از 100میلیون هكتار از اراضى كشور بوده است. این در حالی است كه 300 سال برای تشكیل 25 میلی‌متر خاك زمان نیاز است. ایران در تخریب جنگل جزو 6 كشور نخست دنیا، در بیابان‌زایی، از نظر مولفه تاثیر عامل انسانی، نخستین كشور و در نابودی حیات وحش نخستین كشور به شمار می‌رود.
وضعیت بیابان‌زدایی چگونه است؟
روز گذشته یك قائم مقام سازمان جنگل‌ها و مراتع با بیان اینكه سرانه بیابان در كشور بیش از دو برابر سرانه جهانی است، گفت: در طول برنامه ششم سالانه ۵۰۰ هزار هكتار از كانون‌های بحرانی، بیابان‌زدایی می‌شود. ناصر مقدسی درباره وضعیت بیابان‌زایی در كشور گفت: در حال حاضر پدیده گرد و غبار مشكلات جدی برای مردم كشور در مناطق غربی، جنوب غرب و مناطق مركزی و به ویژه زابل در سیستان و بلوچستان ایجاد كرده كه قسمت عمده منشأ این گرد و غبار از بیرون مرزها و كانون‌های ریزگرد عراق، سوریه، اردن و عربستان است اما در كنار آنها كانون‌ها و چشمه‌های گرد و غبار در داخل كشور نیز وجود دارد. او با اشاره به اقدامات بلندمدت طی برنامه ششم برای كنترل كانون‌های بیابانی اظهار داشت: ایران 1/2 درصد از خشكی‌های جهان را به خود اختصاص داده و 2/4 درصد پدیده‌های بیابانی فاقد پوشش را در خود جای داده است. قائم مقام سازمان جنگل‌ها و مراتع با بیان اینكه ۶۱ درصد از مساحت كشور در اقلیم خشك و فراخشك قرار دارد، تصریح كرد: 5/32 میلیون هكتار از اراضی كشور در وضع بیابانی قرار دارد كه البته در تقسیم‌بندی‌های اكوسیستمی، 7/43 میلیون هكتار از اراضی كشور در زمره اكوسیستم‌های بیابانی است. به گفته مقدسی، ۲۰ میلیون هكتار از اكوسیستم بیابانی ایران تحت تاثیر فرسایش بادی قرار دارد كه از این مقدار 4/6 میلیون هكتار در محدوده كانون‌های بحرانی است كه در ۱۸ استان كشور پراكنده است. او افزود: برای این ۷میلیون هكتار كانون‌های بحرانی بیابان‌زایی كشور طرح‌های تفصیلی و مدیریتی تهیه شده و با توجه به منابع اعتباری كه در اختیار سازمان جنگل‌ها قرار می‌گیرد، سعی می‌شود این مناطق كنترل شوند. قائم مقام سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری تاكید كرد: طی برنامه ششم توسعه سالانه ۵۰۰ هزار هكتار از كانون‌های بحرانی كشور بیابان‌زدایی می‌شود كه این میزان نسبت به گذشته جهش بزرگی محسوب می‌شود. مقدسی با بیان اینكه سرانه بیابان در كشور 5/0 هكتار و در جهان 22/0 هكتار است یادآور شد: بنابراین سرانه بیابان در كشور بیش از دو برابر سرانه جهانی است یعنی بیش از ۲۰ درصد مساحت كشور را اراضی بیابانی تشكیل دهد. به گزارش مهر، او با بیان اینكه جنگل‌ها، مراتع و اراضی كشاورزی سرمایه ملی كشور هستند و نباید روند بیابانی شدن پیدا كنند، اظهار داشت: سازمان جنگل‌ها چنانچه كانون‌های بحرانی جدیدی ایجاد نشود در طی برنامه ششم توسعه بخش عمده‌ای از كانون‌های بیابانی كشور را مهار خواهد كرد.
سازمان محیط زیست با بیابان‌زایی چه می‌كند؟
سخنگوی كمیسیون محیط زیست مجلس درباره بیابان‌زایی و طرح‌هایی برای كاهش این معضل می‌گوید: نگرانی‌های موجود در این زمینه با سازمان محیط زیست در میان گذاشته شده است و به دلیل عمق فاجعه و اهمیت محیط زیست در كشور این نارسایی هر چه زودتر در كشور برطرف می‌شود. موید حسینی صدر منبع برخی از این نارسایی‌ها را دیگر كشورها می‌داند و می‌افزاید: برای مثال درباره خشك شدن هامون كشور افغانستان مقصر اصلی است. بنابر پیگیری‌های انجام شده در این زمینه با مسئولان امیدواریم مشكلات رفع شود. در اصل عامل اصلی بیابان‌زایی، كم‌آبی، عدم حفاظت‌ها از محیط زیست و عدم كاشت گیاهان كوهی برای دام‌ها و دیگر عوامل را شامل می‌شود. به گفته او نارسایی‌ها در زمینه بیابان‌زایی با مسئولان محیط زیست در میان گذاشته شده است و باید دید كه مسئولان این سازمان در این زمینه چه اقداماتی انجام داده‌اند. او می‌گوید: تخریب سرزمین در مناطق خشك و نیمه خشك در اثر عواملی مانند عوامل انسانی و عوامل طبیعی است.
بیابان‌زایی حاصل عدم مدیریت منابع
یك كارشناس منابع آب و محیط دریا درباره علل بیابان‌زایی در كشور می‌گوید: بیابان‌زایی یك نارسایی یك یا دوساله نیست بلكه این پدیده به دلیل 20 سال عدم مدیریت منابع آب و عدم مدیریت منابع طبیعی در مراتع و زیستگاه‌های طبیعی بروز كرده است. محمدرضا فاطمی می‌افزاید: عدم رسیدگی به مراتع طبیعی و خشكی در دو تالاب هورالعظیم و ارومیه نیز به دلیل سوء مدیریت در منابع آب است که هم‌اكنون به دلیل نارسایی منابع آبی با خشكی مواجه شده است. فاطمی تصریح می‌كند: محیط زیست كشور به دلیل تخریب‌های ناشی از خشكی و عدم بارش دچار نابودی شده است و در حال حاضر مردم و مسئولان متوجه عمق نارسایی و مشكلات در كشور هستند. این كارشناس منابع آب و محیط دریا، خشكی و تخریب مراتع در كشور و بیابان‌زایی را نتیجه سوءمدیریت در دوره‌های مختلف سازمان محیط زیست می‌داند و می‌افزاید: امسال این نارسایی‌ها به بهترین نحو ممكن خود را نشان داد. به گفته او سال آینده سال پرآبی است و در این زمینه مسئولان باید زیرساخت‌های لازم را در زمینه هدایت آب‌ها به منابع زیرزمینی ایجاد كنند بتوان كمبود آب‌های زیرزمینی را تا حدی برطرف كرد. فاطمی تصریح می‌كند: با اقدامات كارشناسی شده از جمله مالچ‌پاشی یا تثبت شن‌های روان، كاشت گیاه و دیگر اقدامات می‌توان شدت بیابان‌زایی در كشور را كاهش داد.
ایران در آستانه بیابان شدن است. كارشناسان محیط زیست در حالی نسبت به بیابانی شدن ایران هشدار می‌دهند كه تغییرات اقلیمی و همچنین سوءمدیریت‌ها باعث شده است نه تنها مناطق خشك ایران كه مناطق شمالی و سرسبز نیز در آستانه بیابان شدن قرار بگیرند. روز گذشته نیز یك مقام مسئول در سازمان جنگل‌ها و مراتع عنوان كرده سرانه بیابان در ایران دو برابر آمار جهانی است.
نظر شما