گفتگویی با اولین مدیر محیط زیست ایران

اسکندر فیروز حافظه بسیار خوبی داشت. تمام وقایع زندگی‌اش از کودکی تا سال‌هایی که به تاسیس سازمان حفاظت از محیط زیست ایران رسید و زندان را تاریخ به تاریخ تعریف کرد؛ از روزی که پدر و مادر، او و برادرش نرسی را به آلمان بردند تا در یک خانه باغ زیبا تحت تربیت آلمانی و انگلیسی بزرگ شوند، سال‌های جنگ جهانی و مهاجرت به بیروت و سال‌های دانشگاه و بازگشت به ایران. او در آن روز اردیبهشتی هنوز ۹۲ سال داشت، مردی لاغراندام که «پدر تالاب‌های ایران» لقب گرفته و حالا که صد سال از تولدش در نهم مرداد ۱۳۰۵ گذشته است، در بین ما نیست.

تلفات گسترده ماهیان بومی در رودخانه «کوهمره سرخی»

تلفات گسترده ماهیان بومی در رودخانه «کوهمره سرخی» شیراز بار دیگر زنگ خطر را برای فعالان محیط‌زیست و مسئولان به صدا درآورد.

وقتی آموزش‌های محیط زیستی کارساز نیست

اگر قرار بود آموزش‌های مربوط به‌ مراقبت از محیط‌زیست و منابع‌طبیعی به کودکان و نوجوانان و جوانان، فقط به حفظ کردن مفاهیم و پاسخ دادن به سئوالات امتحانی و درست کردن کاردستی و کشیدن نقاشی‌های مرتبط محدود باشد، می‌شد آن را موفق دانست، اما واقعیت این است که هر آموزش، زمانی به هدف خود می‌رسد که دانسته‌های فرد به رفتار تبدیل شود و آموزش‌های محیط‌زیستی هم از این قاعده مستثنا نیست.

سقوط تهران به انتهای جدول زیست‌پذیری

 تهران برای نخستین‌بار وارد فهرست ۱۰ شهر انتهایی شاخص زیست‌پذیری جهانی شده است. واحد اطلاعات اکونومیست در تازه‌ترین ارزیابی خود، پایتخت ایران را با امتیاز ۴۵ از ۱۰۰ در رتبه ۱۶۴ قرار داده است. تهران بالاتر از هراره (زیمبابوه)، کی‌یف (اوکراین)، پورت مورزبی (پاپوآ گینه نو)، لاگوس (نیجریه)، الجزیره (الجزایر)، کراچی (پاکستان)، داکا (بنگلادش)، طرابلس (لیبی) و دمشق (سوریه) قرار گرفته، اما همچنان در همان بخش تاریک جدول ایستاده است؛ بخشی که در آن زندگی شهری دیگر فقط با کمبود آسایش سنجیده نمی‌شود، بلکه معیار، میزان دشواری ادامه زندگی است.

جنگی که محیط زیست را نشانه گرفت

گزارشگر فوربس درباره تاثیرات مخرب جنگ برای مردم و محیط‌زیست نوشته بود: «‌جنگ معمولا از نظر سیاست، استراتژی نظامی یا حقوق بشردوستانه موردبحث قرار می‌گیرد، اما موضوع مهم دیگری که کمتر موردتوجه قرار می‌گیرد، چگونگی تاثیر درگیری‌های مسلحانه بر محیط‌زیست، به ویژه جو است

پسماند معضل حل نشده گیلان

بررسی توالی رویدادها و اظهارات مقامات در ماه‌های گذشته نشان می‌دهد که فاجعه تالش، نه یک حادثه منزوی بلکه نمادی از یک «ابرمعضل» سراسری است که سراسر خطه سبز شمال ایران را در خود غرق می‌کند.

کودکان ایرانی در تهدید آلودگی هوا

هیچ کودکی در جهان از آسیب‌های آلودگی هوا در امان نیست. طبق ارزیابی یونیسف، ۲.۳ میلیارد کودک در مناطقی با هوای ناسالم زندگی می‌کنند و ایران در شاخص مواجهه کودکان با آلودگی هوا امتیاز ۹.۳۹ از ۱۰ را کسب کرده است؛ رقمی که بالاترین امتیاز در میان همه مخاطرات بررسی‌شده به شمار می‌رود.

وقوع فجایع محیط زیستی در استان گیلان

امروز اما واقعیت عریان محیط‌زیستی در شمال ایران، تصاویر دیگری را دیکته می‌کند؛ اکوسیستمی که روزگاری نماد حیات حاشیه جنوبی دریای خزر بود اکنون زیر بار انباشت رسوبات، هجوم پساب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی، تکثیر گونه‌های مهاجم و ناترازی شدید هیدرولوژیک نفس‌های آخر را می‌کشد.

معدن سازی در مسیر زندگی میش‌مرغ

با شروع جاده‌سازی برای معدن‌کاوی در زیستگاه طبیعی میش‌مرغ، نگرانی درباره این گونه‌ ‌به‌شدت در معرض انقراض‌دوباره جان گرفت.

جنگل فروشی با ادعای موقوفه بودن

مناقشه بر سر مالکیت جنگل‌های شمال هنوز تمام نشده و تکیش تازه‌ترین نمونه از تلاش برای معامله اراضی ملی، شش سال پس از جنجال وقف جنگل‌های هیرکانی در «آق‌مشهد» است.

زخم جنگ بر طبیعت

دکتر عبدالرسول سلمان ماهینی»، استاد دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، با تأکید بر ضرورت حکمرانی محیط‌زیست در مراحل پیش، حین و پس از جنگ، معتقد است باید مستندسازی سریع خسارت‌ها، تدوین پروتکل‌های مدیریت بحران و برنامه‌ریزی برای بازتوانی اکوسیستم‌ها، برای حفاظت از سرمایه‌های طبیعی و مطالبه غرامت‌های محیط‌زیستی در دوران پساجنگ مدنظر قرار گیرد.

صیانت از محیط زیست حرف اول را می‌زند

در راستای حفاظت از زیستگاه‌های طبیعی و جلوگیری از تخریب و تصرفات غیرقانونی، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان گیلان به‌همراه رئیس اداره زیستگاه‌ها و امور مناطق از ارتفاعات لیسار و محدوده تالاب و پاسگاه جوکندان بازدید میدانی انجام داد.

سیاست‌های نادرست محیط زیست را قربانی می‌کند

مدل توسعه‌ای که در دولت‌های مختلف می‌بینیم بهره‌کشی حداکثری از منابع است. در این سیاست‌ها محیط زیست یک امر اولویت‌دار نبوده و حتی با اعمال پیوست‌های محیط زیستی برای پروژه‌ها باز هم به دلیل تعارض منافع، شاهد درهم آمیختگی الگوهای توسعه در لایه‌های مختلف حکمرانی و قربانی شدن محیط زیست هستیم.

آب به زاینده رود رسید

جاری شدن آب در زاینده‌رود پس از ماه‌ها، شهروندان اصفهانی و گردشگران را به تماشای رودخانه کشانده است.

آسیب قطعی اینترنت به محیط زیست

کنشگر محیط‌زیست و تسهیلگر اجتماعی، معتقد است که فضای مجازی ابزار حیاتی مطالبه‌گری و شفافیت بوده و انسداد آن، راه را برای اجرای پروژه‌های مخرب محیط زیستی در سایه سکوت خبری هموار کرده است.

مشکل حل نشدنی پسماند در سواحل

سواحل شمال در فصل‌های شلوغ، به‌خصوص تعطیلات، زیر فشار سنگین زباله قرار می‌گیرند. پاک‌سازی هم بیشتر به یک کار تکراری و فرسایشی تبدیل شده است. زباله‌ها در خوش‌بینانه‌ترین حالت، جمع می‌شوند، اما دوباره برمی‌گردند… دوباره جمع می‌شوند.

تبعات آسیب به رادارهای هواشناسی در جنگ

در جنگ اخیر متأسفانه بخش زیادی از تجهیزات سازمان هواشناسی آسیب دید. دو رادار هواشناسی در استان‌های بوشهر و خوزستان به‌طور صددرصد از مدار خارج شدند

آسیب‌های پیدا و نهان محیط زیست در جنگ اخیر

آنچه امروز در طبیعت رخ‌داده، تنها بخشی از یک چرخه بلندمدت است. آثار جنایت آمریکا و اسرائیل بر محیط زیست، محدود به زمان درگیری نیست و می‌تواند تا سال‌ها و حتی نسل‌ها ادامه یابد. از همین‌رو، ارزیابی دقیق خسارات، برنامه‌ریزی برای احیای زیست‌بوم‌ها و توجه جدی به ملاحظات محیط‌زیستی در دوره بازسازی، ضرورتی انکارناپذیر به‌شمار می‌رود چراکه طبیعت، اگرچه بی‌صداست اما آسیب‌هایش عمیق و ماندگار خواهد بود.

جنگی که نفس زمین را گرفت

در جنگ اخیر آنچه اهمیت دارد فقط نقاط برخورد نیست، بلکه تغییرات گسترده‌ای است که در رفتار عناصر طبیعی رخ می‌دهد. خاک، آب و هوا در چنین شرایطی از حالت تعادل خارج و وارد وضعیتی می‌شوند که در آن روندهای طبیعی کند، ناپایدار و غیرقابل پیش‌بینی می‌شود.

سیاره زمین با قوانین فیزیک اداره می‌شود نه چانه زنی‌های سیاسی

داده‌های رسمی نشان می‌دهند که در سال ۲۰۲۶، تمرکز اصلی جنبش‌های محیط‌زیستی از «آگاه‌سازی صرف» به «فشار ساختاری» تغییریافته است. امروز دیگر سخن از تغییر اقلیم به‌عنوان یک پدیده انتزاعی در آینده نیست، بلکه جوامع باتکیه‌بر قدرت مطالبه‌گری خود، دولت‌ها را ملزم به پاسخگویی در قبال هر واحد انرژی مصرفی کرده‌اند.

وقتی جنگ طبیعت را فلج می‌کند

در مجموعه‌ای از پژوهش‌های منتشرشده در مجلات «Nature Sustainability» و «Nature Ecology & Evolution»، از جمله مقاله‌ای با عنوان «تنوع زیستی در زمان جنگ» که در سال ۲۰۲۴ منتشر شده آمده است که جنگ‌ها را باید به‌عنوان یک «فرایند زنجیره‌ای تخریب» دانست که در آن تخریب مستقیم اکوسیستم‌ها، اختلال مدیریتی و تغییرات غیرمستقیم اجتماعی – اقتصادی در مقیاس جهانی هم‌زمان با هم رخ می‌دهند. این وضعیت باعث می‌شود جنگ نه یک عامل نقطه‌ای، بلکه یک پدیده بلندمدت و ساختاری در نظر گرفته شود.

بهای اقلیمی جنگ علیه ایران برای اتمسفر زمین

در دو هفته نخست جنگ علیه ایران، ۵.۶ میلیون تن گاز گلخانه‌ای وارد جو شد. رئیس مرکز روابط بین‌الملل سازمان محیط‌زیست، این آمار را با استناد به گزارش‌های بین‌المللی تأیید می‌کند.

طبیعت از نو ساختنی نیست

وقتی ذهنیت عمومی جامعه، خواه مردم عادی و خواه تصمیم‌گیران به مسائل فوری و حیاتی جنگ معطوف می‌شود، طبیعتاً محیط‌زیست از اولویت خارج شده و به حاشیه رانده می‌شود. محیط‌زیست مستقیماً در حملات دشمن خارجی بمباران نمی‌شود؛ اما می‌تواند با کاهش توجه به آن و نزول سطح حفاظت، به‌تدریج دچار تنزل و افت کیفیت شود.

وقتی زیست بوم ایران فدای جنگ شد

بررسی‌های ابتدایی نشان می‌دهند تخریب‌های ناشی از درگیری‌های اخیر میان ایران و آمریکا و اسرائیل، چیزی شبیه یک نسل‌کشی زیست ‌محیطی گسترده است که اثرات مخرب آن می‌تواند تا ده‌ها سال بر سلامت مردم ایران و پایداری کشور تاثیر بگذارد.

وضعیت دریاچه ارومیه چگونه است؟

مهدی زارع در یادداشتی با عنوان «ارزیابی وضع پرآبی فصلی دریاچه ارومیه»  نوشت: براساس گزارش‌های وزارت نیرو، روز چهارشنبه ۱۹ فروردین با افزایش بارندگی‌های موثر و برقراری جریانات سطحی روی رودخانه‌های منتهی به دریاچه ارومیه، تراز دریاچه نسبت به ابتدای سال آبی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ (اول مهر ماه) حدود یک متر افزایش داشته .

حمله به پتروشیمی و آسیب به محیط زیست ماهشهر

بمباران پنج واحد پتروشیمی در ماهشهر در جنوب خوزستان، جنگ آمریکایی - اسرائیلی را وارد مرحله جدیدی از تخریب زیرساخت‌ها کرده است. در این تهاجم هوایی به ماهشهر که در صبح ۱۵ فروردین و سی و پنجمین روز جنگ رخ داده است، بنا بر گزارش‌های استانداری بخش‌هایی از پتروشیمی‌های فجر یک و ۲، کارون، رازی و بندر امام مورد اصابت قرار گرفتند.

هشدار محیط زیستی برای مسافران به گیلان

یگان حفاظت محیط‌زیست گیلان با اشاره به افزایش سفرها و حضور گردشگران در طبیعت استان در ایام نوروز، نسبت به احتمال افزایش تخلفات محیط‌زیستی هشدار داد

مدیران سازمان محیط زیست دقیقا کجا هستند؟

دو هفته از جنگ دوباره می‌گذرد. در این بازه زمانی سازمان حفاظت محیط‌زیست چه اقداماتی انجام داده است؟ آیا آنها هم خودشان را برای این روزها آماده کرده بودند و این روزها مدیران این سازمان چه می‌کنند.

مطالبه شورای هماهنگی شبکه تشکل‌های مردم‌نهاد محیط زیست، منابع طبیعی و توسعه پایدار ایران از نهادهای جهانی در محکومیت حمله آمریکا و اسرائیل به زیرساخت‌های حیاتی، تأسیسات آبی و انرژی ایران

توقف قطعی حملات متجاوزین، پیشگیری از آثار جنگ و پیگیری محاکمه عاملان تخریب عمدی محیط زیست و منابع طبیعی

شورای هماهنگی شبکه تشکل‌های مردم‌نهاد محیط زیست، منابع طبیعی و توسعه پایدار ایران با انتشار بیانیه ای خطاب به دبیرکل سازمان ملل متحد و نهادها و انجمن های جهانی محیط زیستی و حقوق بشری، ضمن محکوم کردن حمله آمریکا و اسراییل به زیرساخت های حیاتی، تاسیسات آبی وانرژی ایران، درخواست قطع حملات متجاوزین و پیگیری محاکمه عاملان تخریب عمدی محیط زیست و منابع طبیعی را عنوان کرد.

اوضاع بهم ریخته محیط زیست در شرایط جنگی

در این وضعیت اضطراری تکلیف محیط‌زیست چه می‌شود؟ «بهمن ایزدی» و سایر فعالان محیط‌زیست در استان فارس در تلاش‌اند جلوی دست‌اندازی‌های امروز و فردا را بگیرند.