به گزارش سلامت نیوز به نقل از اطلاعات، شاید جمله «سنت اگزوپری» در «شازده کوچولو» یکی از عوامل سوءتفاهم در مورد روباه باشد، آنجا که روباه در مورد اهلی شدن، نظر فلسفی داده بود! شاید هم ترجمه اشتباه یک گزارش علمی عامل این سوءتفاهم است، گزارشی که از تمایل روباهها به «دستآموز» شدن حکایت داشت، اما در ترجمه، آن را «اهلی شدن» تفسیر کردند.
حیوان دستآموز، حیوانی است که با انسان کنار میآید و حیوان اهلی، حیوانی است که در سطح ژنتیکی، طی نسلها برای همزیستی با انسان تکامل پیدا کرده. روباه، حیوان اهلی نیست و تمایلی به اهلی شدن ندارد، گرچه خود را برای همزیستی با انسان تطبیق میدهد. تعصب بر قلمرو، واکنش استرسی بالا و انعطافپذیری کم از خصلتهایی است که باعث میشود روباه ذاتا نخواهد اهلی شود.
روباه در پایتخت
چند سالی بود که شهروندان شب زندهدار شمال تهران، نیمههای شب روباهها را در پارکهای بزرگ یا اطراف معدود باغات باقیمانده شهر میدیدند، روباههایی که دور از چشم آدمیزاد، از لانههای مستوره خود بیرون میآمدند و بی سر و صدا به دنبال شکار میگشتند.
اما حالا کمکم اوضاع متفاوت شده، روباهها محل و ساعت کار خود را تغییر دادهاند؛ زودتر به خیابان میآیند و برخی از آنها به مرکز شهر اسبابکشی کردهاند. این حیوانات زیبا در پایتخت از خیابان لالهزار تا اوین را قلمروکشی کردهاند و روزها نیز ـ وقتی هنوز شهر به تکاپو نیفتاده ـ دنبال غذا میگردند.
حضور روباهها میتواند به عنوان اتفاقی خوب در نظر گرفته شود، تنها در صورتی که ما نخواهیم در سبک زندگی این حیوانات، تغییر ایجاد کنیم. روباهها این روزها موش و بچهگربه شکار میکنند و بهنوعی هم جای تنپرور شدن گربهها در شکار را پر میکنند و هم با شکار بچهگربهها به کنترل جمعیت آنها کمک میکنند، اما به شرطها و شروطها.
میهمانی روباهها
موضوع غذارسانی به حیوانات شهری، گره پیچیدهای در شرایط زیست شهرهایمان ایجاد کرده است. بسیاری از افراد ناآگاه از سر دلسوزی و بهعنوان کار نیک دست به این کار میزنند، غافل از این که بزرگترین دشمنی با محیط زیست و حیات وحش را انجام میدهند.
منصوره ۵۳ ساله ساکن خیابان بهارشیراز میگوید: شبها یکی دو روباه در این منطقه رفت و آمد دارند. بارها آنها را دیدهایم که دنبال غذا هستند. من خودم یکی از آنها را دیدم که موش گرفت و به سرعت به سمت بیمارستان ارتش رفت، احتمالا لانهاش آنجاست.
وی میافزاید: جدیدا یکی از همسایهها برای روباهها مرغ میریزد و آنها عادت کردهاند تقریبا رأس ساعت برای دریافت غذایشان جلوی در خانه همسایه کمین کرده و سهمیه مرغ خود را دریافت کنند!
یک شهروند دیگر در خیابان کوشک از زبالهگردی روباهها خبر میدهد و میگوید: یک روباه در این منطقه هر شب دور و اطراف سطلهای زباله دنبال غذا میگردد، اما ندیدهام وارد سطل شود.
پارک لاله تهران نیز محل تردد روباههاست. از آنجا که این منطقه تفریحی تا بعد از نیمه شب شلوغ است روباههای پارک، کار خود را دیرتر شروع میکنند. زاد و ولد زیاد گربههای این پارک به دلیل غذارسانی بسیار زیاد شهروندان، سفره روباهها را هم رنگین کرده؛ آنها بچهگربه میدزدند! این موضوع را امیررضا، شهروندی که شبها در پارک لاله به همراه دوستانش بدمینتون بازی میکند، به چشم خود دیده و میگوید: چندین بار روباههایی را دیدم که بچهگربه به دندان گرفته بودند. بار اول سعی کردم بچهگربه را نجات دهم اما بعدا متوجه شدم نباید در روند طبیعی زندگی حیوانات دخالت کنم.
چرا بیشتر از گذشته، روباه میبینیم؟
علت به چشم آمدن روباهها در شهر، تخریب زیستگاههای اصلی آنها و باغات تهران است اما این تنها دلیل نیست. محمدعلی یکتانیک، کارشناس محیط زیست در این مورد میگوید: در گذشته عرصه بیشتری برای زندگی روباهها وجود داشت. الان زیستگاههای آنها از بین رفته و در شهر تردد دارند اما موضوع به کنترل سگهای ولگرد هم مرتبط است.
در چند سال اخیر با توجه به کنترل سگهای ولگرد، میدان برای عرض اندام روباه در محل زیستگاه قبلی شان فراهم شده. در واقع وقتی جمعیت سگ و گربه زیاد باشد، روباهها محدود میشوند.
وی در مورد حیات وحش شهر توضیح میدهد: جانوران وحشی که خود را با زندگی با انسان در شهر انطباق دادهاند، حیات وحش شهری محسوب میشوند و این در شهرهای مختلف دنیا وجود دارد.
سمور، راسو، کایوت، شغال، حتی خرس سیاه و گرگ و همچنین انواع پرندگان وحشی در شهرهای دنیا در رفت و آمدند. در واقع آنها جانورانی هستند که مشابهشان در حیات وحش وجود دارد.
نحوست روباه!
گرچه روباه در ادبیات کهن ما نحوست نداشته و عموما نمادی از خردگرایی یا در بدترین حالت فریبکاری بوده، اما برخی از افسانهها روباه را نحس میدانند. یکتانیک در این باره میگوید: برخی از افراد، ذهنیتهای عجیب و غریب و غیرعلمی در مورد روباه دارند و براساس خرافات در مورد نحوست دیدن روباه حرف میزنند. این گونه حرفها اساسا هیچ ریشهای ندارد، روباهها همیشه در اقلیم ایران بودهاند اما به تازگی فرصت حضور در شهر را پیدا کردهاند.
این فعال محیط زیست میافزاید: ما سالانه هزاران مورد گزارش از حمله سگها و گربهها داریم اما در مورد روباه و حتی گرگها چنین چیزی نمیبینیم.
شما به هر روستایی بروید داستانهایی از حمله گرگها وجود دارد، در حالی که بهنظرم اینها خیالپردازی است که عموما از آن برای تولید محتوای فضای مجازی و لایک گرفتن استفاده میشود.
اگر کسی توسط جانوران وحشی کشته شود، خانواده او میتوانند از سازمان محیط زیست دیه بگیرند و تاکنون چنین چیزی نداشتهایم.
یکتانیک به شبگردی روباهها هم اشاره میکند و میگوید: روباه در طبیعت، «شبفعال» است. امکان دارد روباههایی که در روز دیده میشوند، تولههایی باشند که پیشتر توسط مردم خریداری و حالا رها شدهاند یا ممکن است شرایط تهیه غذا برایشان در روز فراهم باشد، مثلا روزها جلوی قصابی گوشت پیدا میکنند.
اساسا گرگ، روباه، جغد و خارپشت، شبفعالند.
به گفته این کارشناس، جمعیت روباهها زیاد نشده، چرا که اگر شده بود آمار تصادف آنها در شهر افزایش پیدا میکرد، اما چنین اتفاقی نیفتاده است.
غذارسانی خیانت است
غذارسانی به حیات وحش شهری و طبیعی، تأثیرات زیستمحیطی فاجعه باری دارد، از جمله رشد یک گونه و تحدید گونههای دیگر تا حد انقراض.
یکتانیک در این مورد میگوید: بهطور کلی انسانها به جز در شرایط خاص، حق غذارسانی به حیوانات را ندارند. شرایط خاص هم توسط سازمانهای ذیربط و کارشناسان اعلام میشود. سگ و گربه، حیواناتی اهلی هستند و ولگردی آنها اساسا بیمعناست.
غذارسانی به حیوانات ولگرد در همه دنیا جرم است و جریمههای سنگین دارد، اما در کشور ما کسی متولی این امر نیست.
او میافزاید: حتی برخی افراد سودجو از این راه کاسبی میکنند، برای غذا دادن به حیوانات، شماره حساب اعلام میکنند و پولهای زیادی از مردم میگیرند، کسی هم رسیدگی نمیکند.
دزدهایی هستند که به اسم حمایت از حیوانات، جیب دیگران را خالی میکنند، حتی مترجم گذاشتهاند و از خارجیها هم پول میگیرند!
همزیستی با روباهها
حضور روباه در شهرها و بهویژه پایتخت طبیعی است، اما از آنجا که آنها سالها حضور نداشتهاند عجیب به نظر میرسد. سپهر سلیمی، فعال حقوق حیوانات با بیان این موضوع میافزاید: با هجوم انسان به طبیعت، یک سری از حیوانات و حیاتوحش از بین میروند، گونههای دیگری که توانایی تطبیق و همزیستی با انسان دارند، به شهرها میآیند و با انسان زندگی میکنند.
وی تأکید میکند: باید بدانیم که این اتفاق جدیدی نیست، در بسیاری از کشورهای جهان مشابه آن وجود داشته و دارد. از آنجا که ما خانه آنها را خراب کردهایم باید این حداقل حق حیات را برایشان قائل باشیم و اجازه بدهیم در کنار ما زندگی و تولید مثل کنند.
دوری و دوستی
نزدیک شدن به روباه و حیات وحش، دخالت در روند طبیعی زندگی آنهاست. سپهر سلیمی توضیح میدهد: در رابطه با حیات وحش، راهبرد «دوری و دوستی» درستترین کار است. باید فاصلهمان را با آنها حفظ کنیم، نباید تحریکشان کنیم یا در زندگی و تغذیهشان دخالت داشته باشیم، آنها باید رفتار طبیعی خود را داشته باشند و ما هم زندگی خودمان را.
وی تصریح می کند گروههایی که دستی در فرهنگسازی دارند، باید مردم را آموزش دهند تا باعث ایجاد مشکل برای روباهها نشوند و از آن طرف، آنها نیز مزاحم زندگی شهروندان نشوند.
در این شرایط متولی اصلی دفاع، حفاظت، مدیریت و کنترل حیات وحش شهری سازمان حفاظت از محیط زیست است، شهرداریها نیز در صورت بروز بحران وظایفی دارند که خوشبختانه یا متاسفانه تاکنون در این مورد دخالتی نکردهاند، چرا که بهترین راه، آموزش شهروندان توسط انجمنها و کارشناسان مردمی و مواجهه درست مردم با حیات وحش شهری است.
نظر شما