به گزارش سلامت نیوز به نقل از جام جم، با وجود تصویب قانون هوای پاک در سال ۱۳۹۶ و ابلاغ آن به بیش از ۲۰دستگاه اجرایی، کیفیت هوای کلانشهرها همچنان نگرانکننده است. برخی کارشناسان معتقدند تنها ۱۲درصد از این قانون تاکنون اجرایی شده و دستگاهها ۸۸درصد وظایف خود را در راستای کاهش آلودگی هوا و تأمین هوای پاک بهدرستی انجام ندادهاند.
بررسیها نشان میدهد که از ابتدای امسال، کلانشهری همچون تهران فقط شش روز هوای پاک را تجربه کرده است. در این شرایط، بهنظر میرسد نیازمند بهروزرسانی و اعمال تغییراتی در قانون هوای پاک و الزام دستگاههای مربوطه برای اجرای دقیقتر آن هستیم، چراکه تداوم این آلودگی سلامت مردم را بهخطر میاندازد.
اهمیت مسأله هوای پاک باعث شده ۲۹ دیماه با عنوان «روز ملی هوای پاک» نامگذاری شود و امسال نیز شعار «نوسازی حملونقل، نفس تازه شهر» انتخاب شده اما برای بهبود شرایط بهجز نامگذاری روز و تعیین شعار نیاز است که گامهای مؤثرتر و واقعیتری جهت بهبود کیفیت هوا در کلانشهرها و واحدهای صنعتی برداشته شود.
احمد طاهری، رئیس مرکز ملی هواوتغییر اقلیم سازمان حفاظت محیطزیست کشوردرباره قانون هوای پاک واهداف اجرایی آن میگوید: «یکی از مهمترین محورهای قانون هوای پاک، اسقاط خودروهای فرسوده است. ماده ۸ قانون، تاکید کرده که تمام ناوگان حملونقل فرسوده باید از رده خارج شود اما این موضوع در سالهای گذشته درست پیش نرفته است.»
در سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ تعداد اسقاط خودرو در کشور حدود ۱۰ تا ۱۵ هزار دستگاه بوده، در حالیکه در همان سالها بیش از یک میلیون و ۵۰۰هزار دستگاه خودرو و موتورسیکلت نوشماره به ناوگان اضافه شده است. او میافزاید: «این روند باعث افزایش حجم ناوگان، رشد مصرف سوخت و در نهایت تشدید انتشار آلایندهها شده است.»
در دولت چهاردهم، اولین جلسه کارگروه ملی و اولین مصوبهای که برای آلودگی هوا منتشر شد، به موضوع اسقاط پرداخت و همین مسأله باعث شد در یکسالونیم گذشته، روند اسقاط در کشور سرعت بگیرد. طاهری عنوان میکند: «از زمان تصویب قانون هوای پاک تا ابتدای سال ۱۴۰۳، در مجموع حدود ۲۰۰هزار دستگاه خودروی فرسوده از رده خارج شد اما از ابتدای سال ۱۴۰۳ تاکنون این عدد به بیش از ۵۰۰هزار دستگاه رسیده و نشان میدهد دولت این موضوع را در اولویت گذاشته است.»
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیطزیست با اشاره به بزرگی مسأله ناوگان حملونقل فرسوده تأکید میکند: «با توجه به اینکه تخمین زده میشود حدود ۲۴ میلیون وسیله نقلیه فرسوده (سواری، سنگین، موتورسیکلت و باری) در کشور تردد میکند، برای مدیریت این چالش به اعتبار مناسبی نیاز است. در ماه گذشته فرآیند اعطای تسهیلات برای اسقاط موتورسیکلت هم آغاز شد و همزمان در حال اصلاح آییننامه ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو هستیم تا بتوانیم آمار اسقاط را افزایش دهیم.»
تأمین سوخت با کیفیت برای کلانشهرها نیز یکی از محورهای مهم قانون هوای پاک است. به گفته طاهری طبق پایشهای انجامشده، سوخت دیزلی ناوگان حملونقل کاملا مطابق استاندارد یورو ۴ بوده است. در سوخت بنزین، فقط یک پارامتر (بنزن) خارج از حدود بوده و سایر پارامترها مطابق استاندارد گزارش شده است.
سهم مازوت در آلودگی هوا
برخی کارشناسان محیطزیست، بر این باورند که یکی از علتهای اصلی تشدید آلودگی هوا در کلانشهرها مصرف سوخت مازوت در نیروگاههاست. با این حال، رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیطزیست درباره سوخت نیروگاهها بیان میکند: «در سالهای قبل موضوع مهم در آلودگی هوا، مصرف مازوت دربرخی نیروگاهها بود. البته میزان اثرگذاری مازوت روی هوای کلانشهرها متفاوت است؛ مثلا شهر اراک بهدلیل مجاورت با نیروگاه شازند کاملا از آن تأثیر میگیرد اما تهران اثرپذیری کمتری دارد و در حال حاضر در هیچ نیروگاهی در استان تهران مازوت مصرف نمیشود.»
در سال ۱۴۰۲ بهعلت مصرف مازوت در نیروگاه شازند، شهر اراک ۲۷ روز ناسالم با آلاینده معیار گوگرد دیاکسید داشت. او ادامه میدهد: «در سال ۱۴۰۳ با پیگیری کارگروه ملی، یک بازه زمانی ممنوعیت مصرف مازوت برای نیروگاه شازند گرفتیم و بعد از آن هم مازوت کمگوگرد در اختیار نیروگاه قرار گرفت که باعث شد تعداد روزهای ناسالم اراک سال ۱۴۰۳ به پنج روز برسد.»
با توجه به نتایج مثبت این تجربه، از ابتدای سال ۱۴۰۴ برنامهریزی شد تا با ذخیرهسازی مازوت کمگوگرد در چهار نیروگاه مجاور کلانشهرها از آن در شرایط اضطرار استفاده شود. به گفته او در نیروگاه شازند حجم قابل ملاحظهای از مازوت کمگوگرد تأمین شد و نتیجه این بود که سال ۱۴۰۳ هیچ روز ناسالم با آلاینده معیار گوگرد دیاکسید در شهر اراک ثبت نشد. برای سایر نیروگاهها هم با توجه به ظرفیت مصرف و ذخیرهسازی، این روند انجام شد و در مجموع بیش از ۴۲۰ میلیون لیتر مازوت کمگوگرد در اختیار نیروگاهها قرار گرفت تا در شرایط اضطرار آلودگی هوا استفاده شود.
محیطزیست ناظر بر هوای پاک
سازمان حفاظت محیطزیست، یکی از دستگاههای مسئول در اجرای قانون هوای پاک است با این حال، برخی بر این باورند که این مجموعه نتوانسته نقش نظارتی خود بر این قانون را بهطور کامل ایفا کند. در این زمینه، طاهری توضیح میدهد: «این سازمان، ناظر بر قانون هوای پاک است، نه مجری. وظیفهمان نظارت بر اجرای قانون و گزارش موارد عدم اجراست. در دولت چهاردهم، علاوهبر نظارت، تلاش کردیم به اجرای قانون کمک کنیم. اقداماتی مانند مصرف مازوت کمگوگرد مطابق با استاندارد ملی، افزایش اسقاط خودروها و آییننامه اسقاط ناوگان سنگین، همگی با محوریت سازمان پیش رفته است.»
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیطزیست درباره حملونقل برقی میگوید: «در این دوره، ۴۰۰ دستگاه اتوبوس برقی وارد شهر تهران شد و بهطور کلی ۱۸۰۰دستگاه اتوبوس جدید وارد ناوگان شهری شده که بخشی از عقبماندگی را جبران کرده است.» با این حال نیاز پایتخت به حملونقل عمومی بسیار بیشتر از ناوگان موجود است و هنوز به تکلیف قانونی افزایش سهم حملونقل عمومی در ترددهای شهری نرسیدهایم؛ سهم فعلی در تهران حدود ۱۳درصد است، در حالیکه نیاز حداقل حدود ۴۰درصد برآورد میشود. آنطور که او توضیح میدهد، نقش اصلی انتشار آلایندهها در تهران متعلق به ناوگان حملونقل است اما در شرایط اضطرار، عواملی مانند پسماندسوزیها در جنوب و جنوب غرب تهران نیز تأثیرگذار هستند و باعث افزایش غلظت ذرات معلق در جنوب غربی تهران میشوند که به سایر مناطق نیز سرایت میکند.
نظر شما