به گزارش سلامت نیوز به نقل از خراسان، در روزهایی که نااطمینانی، اخبار ناتمام و فقدانهای محتمل به بخشی از تجربه زیسته بسیاری از مردم کشور تبدیل شده، نوعی سوگ کمتر دیدهشده اما عمیق در حال شکلگیری است؛ سوگی که نه پایان روشنی دارد و نه امکان سوگواری کامل. سوگ تعلیقی (Anticipatory Grief) نوعی از سوگ است که پیش از وقوع فقدان واقعی تجربه میشود، یعنی فرد زمانیکه انتظار از دست دادن یک عزیز، سلامتی، یا حتی یک موقعیت مهم زندگی را دارد، وارد فرایند سوگ میشود. از نظر علمی، سوگ تعلیقی را میتوان یک پاسخ روانی-عاطفی پیچیده دانست که شامل طیفی از واکنشها مانند غم، اضطراب، خشم، احساس گناه و حتی گاهی پذیرش تدریجی است.
وقتی فقدان قطعیت ندارد
مفهوم سوگ تعلیقی نخستینبار توسط اریش لیندمان در دهه ۱۹۴۰ در مطالعات مربوط به خانواده بیماران در حال مرگ مطرح شد و بعدها توسط پژوهشگران دیگری گسترش یافت. این نوع سوگ معمولاً در شرایطی رخ میدهد که فرد با یک فقدان قریبالوقوع مانند بیماری، فجایع انسانی و شرایط جنگ و تجاوز دشمن مواجه است. نوعی سوگ که در آن فقدان رخ داده یا محتمل است، اما قطعیت و پایان مشخصی ندارد؛ به همین دلیل، فرایند طبیعی سوگواری مختل میشود. سوگ تعلیقی یا بدون قطعیت دارای ویژگیهای متعددی است که آن را از سوگ پس از فقدان متمایز میکند و در این نوشتار به ویژگیهای اصلی آن اشاره مختصری میکنیم:
همزمانی امید و اندوه| فرد ممکن است همزمان به بهبود شرایط امیدوار باشد و در عین حال برای فقدان احتمالی نیز عزاداری کند. این دوگانگی میتواند منجر به تعارض درونی در فرد شود.
آمادگی روانی تدریجی| برخی افراد از طریق این نوع سوگ، خود را برای فقدان و جدایی آماده میکنند و در نتیجه پس از این اتفاق، سازگاری نسبتا بهتری دارند.
تجربه فقدان تدریجی| در برخی شرایط فقدان تدریجی باعث میشود افراد نوعی «سوگ مرحلهای» را تجربه کنند و به یکباره با فقدان و شوک آن مواجه نشوند.
این تجربه چه اثراتی دارد؟
سوگ تعلیقی همیشه هم آسیبزا نیست و تحقیقات نشان دادهاند که میتواند کارکردهای مثبت و منفی متفاوتی داشته باشد:
تسهیل پذیرش واقعیت| فرد فرصت دارد بهتدریج با فقدان کنار بیاید.
حلوفصل مسائل ناتمام| افراد میتوانند احساسات خود را بیان کرده یا خداحافظی معنادار داشته باشند.
کاهش شدت سوگ پس از فقدان| برخی مطالعات نشان میدهد که آمادگی قبلی میتواند شدت واکنشهای سوگ بعدی را کاهش دهد.
فرسودگی هیجانی| بهویژه در پرستاران، نیروهای امداد و ماموران خدمات که به طور مداوم در مواجهه مستقیم با فاجعه هستند، این نوع سوگ میتواند منجر به خستگی و فرسودگی شود.
احساس گناه| فرد ممکن است بهخاطر «سوگواری قبل از واقعه» احساس گناه کند.
تبدیل شدن به سوگ پیچیده| در برخی موارد، سوگ تعلیقی ممکن است به سوگ طولانیمدت یا پیچیده منجر شود، بهخصوص اگر فرد نتواند هیجانات خود را پردازش کند.
در مواجهه با سوگ تعلیقی چه میتوان کرد؟
*ابهام را بپذیرید؛ همه چیز قرار نیست همین حالا روشن شود
*احساسات متناقض خود را طبیعی بدانید
*مصرف اخبار را مدیریت کنید
*با یک فرد امن صحبت کنید
*برای زندگی روزمره، حتی در حد کوچک، برنامه داشته باشید
نظر شما