به گزارش سلامت نیوز به نقل از euronews، گزارش تازه «پایش سلامت سیاره» نشان میدهد هفت مورد از ۹ مرز حیاتی زمین از محدوده امن عبور کردهاند و وضعیت هر هفت مرز همچنان رو به وخامت است. بیش از ۶۰ دانشمند در تهیه این گزارش مشارکت داشتهاند؛ گزارشی که پس از یک سال همراه با گرمای بیسابقه اقیانوسها، سیل، آتشسوزیهای گسترده و موجهای شدید گرما منتشر شده است.
این ارزیابی که توسط مؤسسه تحقیقات تأثیرات اقلیمی پوتسدام (PIK) تهیه شده، هشدار میدهد فشار بر سامانههای حیاتی پشتیبان حیات روی زمین در حال افزایش است و خطر تغییرات گسترده، پایدار و احتمالا برگشتناپذیر بیشتر شده است.
بوریس ساکشوِسکی، دانشمند PIK و نویسنده اصلی این گزارش، میگوید فشار بر تمام مرزهای سیارهای که از محدوده امن خارج شدهاند، همچنان در حال افزایش است و در نتیجه، فرصت برای مقابله با این مشکلات روزبهروز محدودتر میشود.
مرزهای سیارهای چه هستند؟
مفهوم «مرزهای سیارهای» چارچوبی علمی برای بررسی وضعیت سامانههای اصلی پشتیبان حیات روی زمین است. در این چارچوب، ۹ مرز تعریف شدهاند که حفظ آنها در محدوده امن، برای ایجاد شرایط پایدار برای جوامع انسانی و حفظ تابآوری سامانههای طبیعی اهمیت دارد.
این مرزها شامل تغییرات اقلیمی، یکپارچگی زیستکره، تغییر در سامانههای سرزمینی، تغییر در منابع آب شیرین، چرخههای بیوژئوشیمیایی، موجودیتهای نوظهور مانند آلایندههای جدید و ریزپلاستیکها، اسیدیشدن اقیانوسها، کاهش لایه ازن استراتوسفری و انتشار ذرات معلق در جو هستند.
بر اساس گزارش جدید، هفت مرز نخست از محدوده امن عبور کردهاند.
اسیدیشدن اقیانوسها هم از مرز ایمنی عبور کرد
یکی از تازهترین تغییرات، عبور اسیدیشدن اقیانوسها از محدوده ایمن است. دانشمندان میگویند از آغاز عصر صنعتی، pH سطح اقیانوسها حدود ۰.۱ واحد کاهش یافته است؛ تغییری که به معنای افزایش قابل توجه اسیدیته آب اقیانوسهاست.
اسیدیشدن اقیانوسها میتواند بر موجودات دریایی و اکوسیستمهایی که به شرایط شیمیایی مشخص آب وابستهاند، اثر بگذارد و در نتیجه، یکی از مؤلفههای مهم سلامت کلی سامانه زمین محسوب میشود.
در حال حاضر، کاهش لایه ازن استراتوسفری و بارگذاری ذرات معلق در جو تنها دو مرزی هستند که هنوز در سطح جهانی از محدوده ایمن عبور نکردهاند.
با این حال، گزارش هشدار میدهد که وضعیت ذرات معلق در برخی مناطق همچنان نگرانکننده است و روندهای مثبت جهانی در این زمینه نباید باعث نادیده گرفتن آلودگی شدید هوا در مناطق خاص شود.
تغییرات اقلیمی و فشار بر طبیعت
یکی از مهمترین مرزهای نقضشده، تغییرات اقلیمی است. افزایش دمای زمین نهتنها مستقیماً بر انسانها و اکوسیستمها اثر میگذارد، بلکه میتواند توانایی طبیعت برای جذب کربن را نیز کاهش دهد.
اقیانوسها، جنگلها و تالابهای تورفی از مهمترین مخازن طبیعی کربن محسوب میشوند و بخش قابل توجهی از دیاکسیدکربن ناشی از فعالیتهای انسانی را جذب میکنند.
اما افزایش رخدادهای شدید آبوهوایی، که با گرمایش زمین احتمال وقوع آنها افزایش مییابد، میتواند این سامانهها را تحت فشار قرار دهد.
در برخی مناطق، اکوسیستمهایی که پیشتر به عنوان «چاهک کربن» عمل میکردند، ممکن است به منابع انتشار کربن تبدیل شوند؛ یعنی به جای جذب بیشتر دیاکسیدکربن، مقدار بیشتری از آن را وارد جو کنند.
ساکشوِسکی هشدار میدهد که ممکن است توانایی طبیعی زمین برای تحمل فشارهای فزاینده و بازگشت از آسیبها بیش از اندازه برآورد شده باشد.
هنوز امکان تغییر مسیر وجود دارد؟
با وجود هشدارهای جدی، نویسندگان گزارش تأکید دارند که عبور از مرزهای سیارهای به معنای پایان امکان اقدام نیست.
یوهان روکستروم، مدیر مؤسسه تحقیقات تأثیرات اقلیمی پوتسدام و یکی از نویسندگان گزارش، میگوید جهان زمان زیادی در اختیار ندارد، اما دانش، توانایی و راهکارهای لازم برای تغییر مسیر همچنان وجود دارد.
در این گزارش، حفاظت و تقویت مخازن طبیعی کربن، کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، توسعه انرژیهای پاک، حفاظت از جنگلها و اقیانوسها و کاهش آلودگی از جمله اقداماتی هستند که میتوانند به بازگشت سامانههای زمین به محدوده امن کمک کنند.
پژوهشگران همچنین بر اهمیت اقدام سریع تأکید دارند؛ زیرا هرچه فشار بر سامانههای طبیعی بیشتر شود، احتمال کاهش توانایی آنها برای جذب شوکهای بعدی نیز افزایش مییابد.
راهکارهایی برای ترمیم سیاره
در کنار گزارش «پایش سلامت سیاره»، پژوهش دیگری از سوی جایزه Earthshot و دانشگاه اکستر، ۵۱ راهکار را شناسایی کرده است که به گفته پژوهشگران میتوانند طی پنج سال آینده به ایجاد تغییرات سریع و گسترده برای ترمیم اکوسیستمهای آسیبدیده کمک کنند.
در میان این راهکارها، پنج حوزه به عنوان اولویت مطرح شدهاند: کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی از طریق توسعه انرژی پاک، کاهش استفاده از سوختهای جامد برای پختوپز، حفاظت از اقیانوسها و مقابله با جنگلزدایی.
تیم لنون، استاد تغییرات اقلیمی و علوم سامانه زمین در دانشگاه اکستر، بر اهمیت ایجاد «نقاط عطف مثبت» تأکید میکند؛ یعنی شرایطی که در آن یک پیشرفت، زمینه را برای پیشرفتهای بعدی فراهم کند و روند احیای اکوسیستمها بتواند به شکل خودتقویتشونده ادامه پیدا کند.
گزارش جدید در نهایت تصویری دوگانه از وضعیت زمین ارائه میدهد: از یک سو، هفت مرز از ۹ مرز سیارهای از محدوده امن عبور کردهاند و فشار بر آنها همچنان افزایش مییابد؛ از سوی دیگر، دانشمندان تأکید دارند که ابزارها و راهکارهای لازم برای تغییر مسیر همچنان در دسترس هستند و سرعت اقدام میتواند در تعیین مسیر آینده سامانههای حیاتی زمین نقش مهمی داشته باشد.
نظر شما