به گزارش سلامت نیوز به نقل از everydayhealth، پژوهش جدیدی نشان میدهد کاهش تراکم استخوان در دوران سالمندی ممکن است با افت سریعتر تواناییهای شناختی و تغییرات زودتر در بافت مغز ارتباط داشته باشد؛ ارتباطی که در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ پررنگتر مشاهده شده است.
سلامت استخوانها ممکن است ارتباط نزدیکی با سلامت مغز داشته باشد. نتایج یک مطالعه جدید روی بیش از ۷۰۰ فرد سالمند نشان میدهد افرادی که تراکم استخوان پایینتری دارند، با افزایش سن با افت سریعتر عملکرد شناختی و تغییرات مرتبط با افزایش سن در بافت مغز مواجه میشوند.
پژوهشگران همچنین دریافتند اندازهگیری تراکم استخوان از طریق یک سیتیاسکن معمول قفسه سینه میتواند اطلاعاتی درباره تغییرات مغزی فرد در سالهای بعد ارائه دهد.
دکتر «سارا ممتازمنش»، پژوهشگر ارشد این مطالعه از بخش رادیولوژی و علوم رادیولوژیک دانشگاه جانز هاپکینز، میگوید: «ممکن است یک اسکن که پیشتر انجام دادهاید، اطلاعات بیشتری از آنچه برای آن درخواست شده بود در اختیار پزشکان قرار دهد.»
به گفته او، تراکم استخوان بهدستآمده از سیتیاسکن معمول قفسه سینه با تغییرات مغز در سالهای بعد ارتباط داشت و این یافته میتواند نشان دهد که روند پیر شدن استخوان و مغز تا حدی همزمان پیش میرود.
کاهش تراکم استخوان میتواند نشانهای از مشکلات آینده مغز باشد
با افزایش سن، تراکم استخوان یا همان توده استخوانی کاهش پیدا میکند. تراکم استخوان میزان مواد معدنی، از جمله کلسیم، موجود در استخوانها را نشان میدهد و هرچه این مواد معدنی بیشتر باشند، استخوان استحکام بیشتری دارد.
در برخی افراد، کاهش تراکم استخوان میتواند به پوکی استخوان منجر شود؛ بیماریای که استخوانها را شکنندهتر کرده و خطر شکستگی را افزایش میدهد.
پژوهشهای قبلی نیز ارتباط میان تراکم استخوان و سلامت مغز را نشان دادهاند. بر اساس این مطالعات، افراد دارای تراکم استخوان پایینتر ممکن است آسیب بیشتری در ماده سفید مغز داشته باشند یا با خطر بالاتری برای ابتلا به زوال عقل مواجه باشند.
ممتازمنش میگوید: «آنچه تاکنون مشخص نبود این بود که آیا تراکم استخوانی که امروز اندازهگیری میشود میتواند درباره اتفاقات سالهای آینده اطلاعاتی ارائه کند یا خیر.»
به گفته او، این مطالعه تا آنجا که پژوهشگران میدانند، نخستین مطالعهای است که افراد را در طول زمان پیگیری کرده و تراکم استخوان در ابتدای مطالعه را با سرعت تغییرات ساختار ماده سفید مغز و عملکرد شناختی مرتبط کرده است.
پژوهشگران علاوه بر بررسی تغییرات قابل مشاهده در مغز، سازمان میکروسکوپی ماده سفید مغز را نیز بررسی کردند؛ شاخصی که میتواند برخی آسیبهای مغزی را پیش از ظاهر شدن ضایعات قابل مشاهده نشان دهد.
بررسی بیش از ۷۰۰ فرد سالمند
در این مطالعه که نتایج آن در مجله Radiology، نشریه انجمن رادیولوژی آمریکای شمالی، منتشر شده است، دادههای مربوط به ۷۱۵ فرد ۶۵ تا ۷۵ ساله شامل ۳۹۷ مرد و ۳۱۸ زن بررسی شد.
پژوهشگران تراکم استخوان افراد را با استفاده از سیتیاسکن بدون تزریق ماده حاجب از قفسه سینه ارزیابی کردند. شرکتکنندگان در زمان انجام سیتیاسکن و حدود پنج تا شش سال بعد تحت آزمونهای شناختی قرار گرفتند. همچنین چندین بار تصویربرداری امآرآی از مغز آنها انجام شد تا تغییرات ساختاری ظریف مغز بررسی شود.
امآرآیها نشان دادند تراکم استخوان پایین با تغییرات میکروساختاری در بخشهایی از مغز ارتباط دارد که در برابر آسیبهای عروقی و متابولیک آسیبپذیر هستند.
این تغییرات ظریف در حالی مشاهده شدند که حجم کلی ضایعات قابل مشاهده در مغز تغییر نکرده بود؛ موضوعی که نشان میدهد اختلالات بافتی ظریف ممکن است پیش از بروز آسیبهای قابل مشاهده آغاز شوند.
ممتازمنش میگوید افرادی که در پایینترین یکچهارم از نظر تراکم استخوان قرار داشتند، در مقایسه با افراد دارای بالاترین تراکم استخوان، ضایعات ماده سفید در «جسم پینهای» مغز را حدود ۱۵ درصد سریعتر در هر سال تجربه کردند.
جسم پینهای بخش ضخیمی از رشتههای عصبی در مرکز مغز است که دو نیمکره مغز را به یکدیگر متصل میکند.
تراکم استخوان پایین با عملکرد شناختی ضعیفتر همراه بود
آزمونهای شناختی این مطالعه، توانایی کلی تفکر را ارزیابی میکردند و حوزههایی مانند حافظه، زبان، توجه و سرعت پردازش اطلاعات را دربرمیگرفتند.
بر اساس یافتههای مطالعه، افراد قرارگرفته در پایینترین یکچهارم از نظر تراکم استخوان، در مقایسه با گروه دارای بالاترین تراکم استخوان، حدود ۰.۳ درصد افت سریعتر در امتیاز کلی عملکرد شناختی داشتند.
ارتباط در افراد مبتلا به دیابت پررنگتر بود
این ارتباط در افراد مبتلا به دیابت قویتر مشاهده شد.
دکتر «دبرا کادو»، استاد پزشکی و متخصص سالمندی در دانشگاه استنفورد که در این پژوهش مشارکت نداشته است، میگوید بیماران مبتلا به دیابت باید اهمیت بیشتری برای مراقبت از سلامت استخوان و مغز خود قائل باشند و در صورت وجود عوامل خطر، از نظر پوکی استخوان بررسی شوند و هرگونه نگرانی شناختی را با پزشک در میان بگذارند.
او خاطرنشان میکند افراد مبتلا به دیابت در معرض خطر بالاتر مشکلات قلبیعروقی، از جمله زوال عقل عروقی، قرار دارند؛ نوعی زوال عقل که در اثر اختلال در جریان خون مغز ایجاد میشود.
این مطالعه علت این ارتباط را بررسی نکرده است. کادو احتمال میدهد که کاهش تراکم استخوان و آسیب عروقی ممکن است دو نشانه از فرآیندهای مرتبط با افزایش سن باشند.
او توضیح میدهد که با افزایش سن، بدن تمایل دارد کلسیم بیشتری را از استخوانها از دست بدهد و در مقابل، رسوب کلسیم در شریانها افزایش یابد؛ فرآیندی که میتواند عروق کوچک مغز را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
به گفته او، بررسی تراکم استخوان میتواند به شناسایی افرادی که در معرض خطر همزمان مشکلات استخوانی و عصبی هستند کمک کند تا اقدامات پیشگیرانه و ارزیابیهای لازم زودتر انجام شود.
یافتههای مطالعه هنوز به معنای رابطه علت و معلولی نیست
پژوهشگران تأکید دارند که این مطالعه محدودیتهایی دارد.
کادو این پژوهش را به دلیل استفاده از جمعیتی بزرگ و چندقومیتی و بهرهگیری از روشهای پیشرفته ارزیابی، قابل توجه میداند، اما معتقد است میزان تفاوتهای مشاهدهشده بسیار کم بوده و همین موضوع درباره اهمیت بالینی آنها پرسشهایی ایجاد میکند.
از سوی دیگر، این پژوهش یک مطالعه مشاهدهای بوده است؛ بنابراین نمیتواند نشان دهد که کاهش تراکم استخوان باعث تغییرات مغزی میشود. یافتهها صرفاً نشاندهنده وجود ارتباط میان این دو پدیده هستند.
ممتازمنش میگوید تحقیقات آینده میتوانند بررسی کنند که آیا داروهای مورد استفاده برای درمان پوکی استخوان بر تغییرات مغزی مرتبط با افزایش سن نیز تأثیر دارند یا خیر.
چگونه همزمان از استخوان و مغز محافظت کنیم؟
به گفته کادو، بیماریهایی مانند پوکی استخوان و زوال عقل ممکن است برخی عوامل خطر مشترک داشته باشند. بنابراین اصلاح سبک زندگی میتواند به کاهش خطر چند بیماری بهطور همزمان کمک کند.
از جمله اقدامات توصیهشده برای حفظ سلامت استخوان و مغز میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- داشتن رژیم غذایی مبتنی بر مواد غذایی کمفرآوریشده
- فعالیت بدنی منظم، از جمله تمرینات مقاومتی و تحمل وزن
- ترک سیگار
- محدود کردن مصرف الکل
- بررسی سطح ویتامین D با نظر پزشک و مصرف مکمل در صورت نیاز
- کنترل مناسب دیابت و فشار خون برای محافظت از عروق خونی مغز و سایر اندامها
ممتازمنش تأکید میکند افرادی که عوامل خطر پوکی استخوان را دارند، بهتر است درباره انجام آزمایش سنجش تراکم استخوان با پزشک مشورت کنند؛ زیرا کاهش تراکم استخوان معمولاً تا زمانی که شکستگی اتفاق نیفتد، علامت مشخصی ایجاد نمیکند.
سیتیاسکنهای قبلی ممکن است اطلاعات بیشتری در اختیار پزشک قرار دهند
یکی از نکات جالب این مطالعه آن است که ممکن است بتوان از سیتیاسکنهایی که فرد پیشتر برای دلایل دیگری انجام داده است، اطلاعاتی درباره تراکم استخوان به دست آورد.
برای مثال، سیتیاسکن قفسه سینه که برای غربالگری سرطان ریه، بررسی کلسیم عروق قلب، پیگیری ندولهای ریوی یا دلایل دیگر انجام شده است، ممکن است اطلاعات قابل استفادهای درباره تراکم استخوان ستون فقرات نیز ارائه دهد.
به گفته ممتازمنش، چنین تصویربرداریهایی میتوانند امکان اندازهگیری تراکم استخوان ستون فقرات را فراهم کنند؛ شاخصی که در این مطالعه با افت عملکرد شناختی ارتباط داشت.
نظر شما