به گزارش سلامت نیوز به نقل از اطلاعات، مهمترین زنجیره انتقال تب مالت، مصرف لبنیات غیرپاستوریزه و تماس با دام آلوده است
بهار که از راه میرسد، نهفقط فصل رویش طبیعت، که فصل اوج یک بیماری خاموش است؛ تب مالت. وزارت بهداشت در جدیدترین اخطار خود نسبت به افزایش مبتلایان به «بروسلوز» در روزهای پایانی سال و تعطیلات نوروزی هشدار داده است؛ بیماریای که مهمترین زنجیره انتقال آن، مصرف لبنیات غیرپاستوریزه در سفرها و خرید از دستفروشان است.
این بیماری بیشتر در میان جوامع روستایی و عشایری نقاط مختلف کشور دیده میشود و درمان آن با مصرف سنگین داروهای آنتیبیوتیک در یک دوره طولانی همراه است.
یک تهدید جدی
بروسلوز که به تب مالت نیز معروف است، یک بیماری عفونی باکتریایی به شمار میآید که نه فقط سلامت دامها را تحتتأثیر قرار داده، بلکه بهعنوان یکی از مهمترین بیماریهای مشترک، تهدیدی جدی برای سلامت عمومی انسان در سراسر جهان محسوب میشود.
علی فاتحینیا، مدیرکل دامپزشکی استان یزد میگوید: این بیماری در مناطق مختلف از جمله خاورمیانه و ایران، شیوع بالایی دارد و مدیریت آن نیازمند یک رویکرد چندوجهی شامل نظارت دقیق، واکسیناسیون، رعایت بهداشت و آموزش است. استان یزد به دلیل داشتن جمعیت دامی قابلتوجه از مناطق استراتژیک در کنترل این بیماری به شمار میرود.
او میافزاید: واکسیناسیون فراگیر بروسلوز دامهای سبک بالغ و نابالغ در یزد با استفاده از واکسنهای استاندارد و تأییدشده صورت میگیرد. اداره کل دامپزشکی استان به عنوان متولی سلامت دام و عامل کلیدی در پیشگیری از بیماریهای مشترک، مسئولیت اجرای این برنامه واکسیناسیون را برعهده دارد. این اقدام بخشی از استراتژی جامع سازمان دامپزشکی کشور برای کنترل و ریشهکنی بروسلوز است. موفقیت این برنامه نه فقط به فعالیتهای دامپزشکی بلکه به همکاری فعال سایر بخشهای مرتبط ازجمله بهداشت محیط، مراکز بهداشتی درمانی و مهمتر از همه دامداران بستگی دارد.
کنترل موفقیتآمیز بیماری بروسلوز از طریق واکسیناسیون، منافع اقتصادی قابلتوجهی به همراه دارد. کاهش تلفات دامی، بهبود کیفیت محصولات دامی و کاهش هزینههای درمانی ناشی از تب مالت در انسان، همگی از جمله پیامدهای مثبت این اقدام هستند. این امر به ارتقای سطح سلامت عمومی جامعه و اطمینانبخشی بهمصرفکنندگان محصولات دامی نیز کمک شایانی میکند.
توصیههای ایمنی
رعایت اصول بهداشتی نیز برای پیشگیری از بروسلوز، حیاتی است. اداره کل دامپزشکی همیشه با تأکید بر مصرف لبنیات پاستوریزه، توصیه میکند از مصرف شیر و فرآوردههای لبنی سنتی که از سلامت آنها اطمینان وجود ندارد، خودداری شود. همچنین رعایت بهداشت فردی در هنگام تماس با دامها و ضدعفونی کردن اماکن دامی میتواند به کاهش انتقال بیماری کمک کند.
فاتحینیا یکی از کلیدیترین جنبههای کنترل بیماریهای مشترک میان انسان و دام را گزارشدهی سریع و دقیق علائم مشکوک توسط دامداران میداند و میگوید: مشاهده سقط جنین، تب، کاهش تولید شیر یا علائم غیرعادی دیگر در دامها باید فورا به نزدیکترین شبکه دامپزشکی اطلاع داده شود. این گزارشدهی به تیمهای دامپزشکی امکان میدهد تا به سرعت واکنش نشان داده، نمونهبرداری کنند و در صورت تأیید بیماری، تمهیدات کنترلی لازم را برای جلوگیری از گسترش آن به عمل بیاورند. پنهانکاری یا خوددرمانی میتواند عواقب جبرانناپذیری داشته باشد.
اگرچه واکسیناسیون، گامی مهم در جهت کاهش بار بیماری بروسلوز است، اما کنترل این بیماری، یک فرآیند مداوم و نیازمند تکرار واکسیناسیون در دورههای زمانی مشخص، نظارت مستمر بر جمعیت دامی و ارتقای سطح آگاهی دامداران و جامعه است. همکاری بینبخشی و مشارکت فعال دامداران، رمز موفقیت بلندمدت در مبارزه با این بیماری مشترک خواهد بود.
خطر مصرف لبنیات آلوده
دکتر مژگان مینوسپهر، مدیر گروه بیماریهای واگیر مرکز بهداشت استان یزد میگوید: اطلاعات ثبتشده در نظام مراقبت بیماریهای واگیر مرکز بهداشت استان نشان میدهد طی سالهای اخیر، موارد بیماری تب مالت در استان افزایش یافته است؛ در سال ۱۴۰۴ در کل استان تعداد ۴۵۷ مورد تب مالت ثبت شده که فراوانی ۳۲.۶ در صد هزار نفر را نشان میدهد.
شهرستانهای «مروست» و «خاتم» بیشترین میزان بروز در صد هزار نفر را به خود اختصاص داده اند.
وی میافزاید: با توجه به این که تب مالت، بیماری مشترک میان انسان و حیوان است، کنترل بیماری در دامهای آلوده و بهکارگیری روشهای پیشگیری از انتقال بیماری از دام به انسان اهمیت ویژهای دارد. به نظر میرسد در جمعیتهای شهری، بیشترین علت ابتلا، مصرف مواد لبنی آلوده بهویژه پنیر آلوده به بیماری باشد ولی در مناطق روستایی، تماس با دام آلوده بیشترین راه انتقال است.
مینوسپهر ادامه میدهد: بروز علائم بیماری پس از یک دوره حدود دو ماهه پس از فصل زایش دامها شروع میشود. در استان یزد، افزایش موارد بیماری از اسفندماه تا اواسط تابستان است.
در صورت مشاهده علائم چه کنیم؟
دانشگاه علوم پزشکی یزد، هرساله آموزشهای استاندارد پیشگیری از تب مالت را از طریق مستقیم (مراجعه به درب منازل بیماران و دامداران و....) و همچنین از راه فضای مجازی و رسانهها به عموم مردم ارائه میدهد. بنرهایی نیز با همکاری سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری تهیه و در شهر نصب شده است. مصاحبههای تلویزیونی و رادیویی توسط دانشگاه علوم پزشکی در مورد بیماری، راههای انتقال و پیشگیری از آن، از اقدامات دیگر است. همچنین همکاران بهداشت محیط و دامپزشکی، نظارتهای لازم را در عرضه محصولات لبنی انجام میدهند.
دکتر مینوسپهر میگوید: مردم در صورت بروز علائم میتوانند به مراکز خدمات جامع سلامت، بیمارستانها و مراکز درمانی مراجعه کنند.
مشخصات بیماران مبتلا به تب مالت به منظور شناسایی و حذف دامهای آلوده توسط مراکز بهداشت شهرستانها در اختیار ادارات دامپزشکی قرار داده میشود.
راهکارهای پیشگیری
بیماری تب مالت در همه گروههای سنی به ویژه گروه شاغل جامعه (۶۰-۳۰ سال) دیده میشود و هردو جنس به یک نسبت درگیر هستند. تأمین داروی تب مالت بر عهده سازمان غذا و داروست.
دکتر مینوسپهر درباره راهکارهای پیشگیری از ابتلا به این بیماری میگوید: بهترین لبنیات برای مصرف، لبنیات پاستوریزه است. شیر، پنیر و خامه پاستوریزه یا استریلیزه، بهداشتیترین و بهترین نوع لبنیات برای مصرف هستند.
شیری که وارد کارخانه میشود از جنبههای مختلف، آلودگیاش بررسی و آلودگیزدایی میشود و سپس به دست مصرفکننده میرسد، پس بهتر است از شیر پاستوریزه استفاده کنیم. شیری که بهصورت فلهای عرضه میشود ممکن است دارای آلودگی باشد، بنابراین اگر تمایل به استفاده از شیر فلهای دارید حتما آن را بجوشانید. برای از بین بردن آلودگی تب مالت در شیر، باید آن را پس از رسیدن به نقطه جوش به مدت ۵-۳ دقیقه بجوشانید.
وی میافزاید: در تهیه پنیرهای محلی ممکن از شیر آلوده نجوشیده استفاده شده باشد و باعث ابتلا به تب مالت شود. اگر میخواهید از پنیر محلی استفاده کنید برای از بین بردن میکروب تب مالت، پنیر محلی را قبل از مصرف، حداقل به مدت سهماه در آب نمک ۱۷ درصد ( با حل کردن ۱۷۰ گرم نمک در یک لیتر آب) قرار دهید.
بستنیهای سنتی غیربهداشتی
هرسال تعدادی از افراد با خوردن بستنی سنتی غیربهداشتی دچار بیماری تب مالت میشوند. در بستنیهای دست ساز و سنتی، احتمال وجود میکروبهای مختلف بهویژه تب مالت را باید همیشه در نظر داشت. بهترین بستنی، بستنی پاستوریزه است.
دکتر مینوسپهر میگوید: اگرچه بیشترین راه ابتلا به تب مالت، مصرف لبنیات آلوده است ولی باید این نکته را نیز مدنظر داشته باشیم که هر بافتی از بدن حیوان مبتلا به بروسلوز، اگر خام یا نیمپز خورده شود باعث بیماری میشود.
او توصیه میکند: فقط از گوشت موردتأیید دامپزشکی (گوشت مهردار یا برچسبدار) استفاده کنید. در هنگام مصرف گوشت آن را بهطور کامل بپزید. میکروب تب مالت در اثر حرارت از بین میرود. البته باید حرارت کافی به تمام قسمتهای گوشت برسد، زیرا کبابی که وسط آن خام است نیز میتواند آلوده باشد. خوردن جگر خام یا نیمپز چون بافت پرخونی است میتواند باعث بیماری شود.
مینوسپهر میافزاید: به کسانی که با دام سروکار دارند رعایت اصول حفاظت فردی مثل پوشیدن دستکش و چکمه و ماسک هنگام ورود به محل نگهداری دام و ضد عفونی محل نگهداری دام پیشنهاد میشود.
وسواس در مسائل بهداشتی
علی، دامدار یزدی میگوید: اوایل اسفند بود که یکی از بزهایم سقط کرد. گفتم شاید هوای سرد یا لگد زدن باعث این اتفاق شده است و این اتفاق، برایم چندان مهم نبود. شیر همان بز را میدوشیدم و گاهی پیش از جوشاندن، یک ملاقه سر میکشیدم، چراکه شنیده بودم نوشیدن شیر تازه به بدن انسان جان میدهد.
او ادامه میدهد: بعد از آن، تب و لرز کردم و به گمان این که به آنفلوانزا مبتلا شدهام، دو هفته قرص خوردم و بهبودی حاصل نشد. کمردرد شدیدی گرفته بودم و توانایی بلند شدن از جایم را نداشتم. شبها عرق سرد میریختم و صبحها لرز داشتم. به دکتر مراجعه کردم و از من آزمایش گرفته شد. دکتر نتیجه را که دید، صورتش درهم رفت و گفت: «تب مالت داری. تا شش ماه باید آمپول آمپیسیلین و جنتامایسین بزنی.»
علی میافزاید: از آن روز همهچیز عوض شد. علاوه بر این که دستکش میپوشم، ماسک هم میزنم. شیر را سهبار میجوشانم. حرف مردم روستا درست نیست و برایم اهمیتی ندارد که میگویند فلانی وسواسی شده، چون سلامتی بالاترین نعمت است. توصیه میکنم همه اصول بهداشتی را رعایت کنند تا به این بیماری مبتلا نشوند.
نظر شما